پنج شنبه ١٨ آذر ١٤٠٠
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > روش تبلیغ 
ماهنامه مبلغان


ویژه نامه مبلّغان دانش آموزی -1

روش‌ های ارتباط با دانش آموزان

مهارت های حین ارتباط، خود از چند بخش تشکیل شده است. بخش مهمی از آن با عنوان «مهارتهای آغازین» از آن نام برده می شود که در این شماره به برخی از مهارتهای آغازین ارتباط می پردازیم و سایر مهارتهای آن را در شماره های آینده ذکر خواهیم کرد.

ویژه نامه مبلّغان دانش آموزی

مقدمه

وقتی بر بوم سفید نقاشی طرح و رنگی نقش می بندد، اثر آن ماندگار می شود، حتی اگر بخواهند با رنگ سفید آن را به حالت اول برگردانند، اثر نقش اولیه با نمایی ضعیف تر خود را نشان می دهد.

کودک و نوجوان مانند صفحه ای سفید است که هر آنچه در ابتدا بر جان او نشست، تأثیرش ماندگار می شود؛ امیرالمؤمنین(علیه السلام) می فرماید: «اَلْعِلْمُ فِی الصِّغَرِ كَالنَّقْشِ فِی الْحَجَرِ؛[1]علم در کودکی مانند نقشی است که بر روی سنگ حک می شود [ماندگار است].»

اگر برای چنین بستر و موقعیتی فکری نشود و برنامه ای برای کاشت نهال دین در وجود آنان نداشته باشیم، دیگران خواهند آمد و نهال کفر را در آن خواهند کاشت.

نوشتار پیش رو با عنوان «ویژه نامه مبلّغان دانش آموزی» پنج هدف ذیل را دنبال می کند:

1. افزایش سطح آگاهی های علمی و مهارتی مبلّغان مدارس امین؛

2. هم افزایی علمی و تبلیغی میان مبلغان مدارس امین؛

3. ارائه محتوای مناسب دانش آموزی بر اساس تحلیل راهکارهای طرح تربیتی؛

4. ایجاد تنوع در قالب های ارائه محتوای مدارس امین؛

5. گفتمان سازی و ایجاد جریان تولید محتواهای تبلیغی.

در این ویژه نامه سعی شده به صورت موجز و مختصر مطالب کاربردی بیان گردد تا برای بهبود ارتباط مبلغان با کودکان و نوجوانان، گامی مؤثر برداشته شود.

بنابراین یادداشتها و مطالبی پیرامون موضوعات ذیل ارائه خواهد شد:

1. ویژگی ها و نیازهای دانش آموزان؛

2. روشهای ارتباط با دانش آموزان، والدین، معلمان و کادر مدارس؛

3. پاسخ به سؤالات دانش آموزی؛

4. شیوه های استفاده از فرصتهای تبلیغی در مدارس؛

5. فضای مجازی؛

6. منبرهای کوتاه و دانش آموزی؛

7. تجارب مبلّغان موفق دانش آموزی.

روش‌ های ارتباط با دانش آموزان:

مهارتهای آغازین ارتباط

در شماره گذشته این مبحث که در ویژه نامه «سفیر امین» ضمیمه ماهنامه مبلّغان شماره 251 منتشر شده به گام اول ارتباط با موضوعات مهارتهای پیش از ارتباط پرداختیم و از این شماره به مهارتهای حین ارتباط می پردازیم.

مهارت های حین ارتباط، خود از چند بخش تشکیل شده است. بخش مهمی از آن با عنوان «مهارتهای آغازین» از آن نام برده می شود که در این شماره به برخی از مهارتهای آغازین ارتباط می پردازیم و سایر مهارتهای آن را در شماره های آینده ذکر خواهیم کرد.

مهارتهای آغازین ارتباط (1)

مهارتهای کلامی فقط مربوط به کلمات یا زبان است، درحالی که مهارت های غیرکلامی شامل رفتارهای صوتی و غیرصوتی هستند. رفتار صوتی شامل همه جنبه های گفتار، یعنی زبان و ابزارهای کلامی آن است؛ برای مثال تُن صدا، سرعت و تکیه صدا و مواردی از این قبیل؛ درحالی که رفتارهای غیر صوتی به سایر فعالیتهایی گفته می شود که کارکرد ارتباطی دارند؛ مانند حالتهای چهره، ژستها و حرکات بدنی و ... .[2]

پیش از ورود به بحث لازم است یادآور شویم که مهارتهای ارتباطی تا حدود بسیاری تحت تأثیر عواملی همچون سن، جنسیت و ارزشهای فردی و اجتماعی قرار دارند. ارزشهای دینی و فرهنگی ما، دایره روابط و نحوه ارتباط با افراد را تعریف و مشخص می کنند. در نظر  قرار دادن بافت فرهنگی که در آن ارتباط برقرار می شود، لازمه هر ارتباط است.

در این نوشتار و آنچه در شماره بعدی خواهد آمد، مهارتهای ارتباطی کلامی و غیرکلامی را در کنار یکدیگر، ذیل عنوان  «مهارتهای آغازین» بررسی می کنیم.

1. گشاده رویی

بیش تر دانشمندان علوم رفتاری، بر این امر توافق دارند که چهره، مهم ترین منبع اطلاعات در زمینهٔ هیجانهاست و برای درک احساس گوینده باید به حالتهای متغیر چهره او توجه کرد[3]. کُنشی ساده همچون گشاده رویی که در ارتباطها چندان بدان توجه نمی شود، نقش مهمی در شکل گیری ارتباط مؤثر دارد. گشاده رویی که بیش تر مربوط به ویژگی ها و حالتهای ظاهری چهره است،[4]درآموزه های روایی مورد سفارش قرار گرفته است.

سیره رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) در ارتباط با دیگران به کارگیری این شیوه بوده است. امام باقر(علیه السلام) می فرمایند: مردی نزد پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) آمد و گفت: ای پیامبر خدا! مرا سفارشی کنید، حضرت به او فرمودند: «اِلْقَ أَخاكَ بِوَجْهٍ مُنْبَسِطٍ؛[5]برادرت را با روی گشاده ملاقات کن.»

 از امام علی(علیه السلام) نیز نقل شده است که آن حضرت فرمودند: «إذا لَقِیتُم إخوانَكُم فَتَصافَحُوا و أظهِرُوا لَهُمُ البَشاشَةَ و البِشرَ، تَتَفَرَّقُوا و ما علَیكُم مِن الأوزارِ قد ذَهَبَ؛[6]هرگاه برادران خود را ملاقات کردید، دست دهید وبرای آنان از خود شادى و خوشرویى نشان دهید، از هم جدا می شوید در حالی که برای شما گناهی از قبل وجود ندارد.»

هر چند گشاده رویی در تمامی مراحل ارتباط نیکو و اثر گذار است؛ اما در ابتدای ارتباط اثر گذاری بیش تری برای شروع ارتباط مؤثر دارد.

سزاوار است مبلّغین گرامی در ارتباطهای اجتماعی و به ویژه در ارتباط با کودکان و نوجوانان، گشاده رویی را مد نظر داشته باشند؛ زیرا در این سنین آنچه از مبلّغ دین در ذهن آنها نقش می بندد، ماندگاری بیش تری دارد. گاهی چهره عبوسی که از یک روحانی در ذهن کودکی نقش می بندد تا بزرگسالی مانع ایجاد ارتباط با طلاب و روحانیون می شود.

٢. لبخند زدن

 افزون بر گشاده رویی که با جنبه های ظاهری چهره و صورت مرتبط است، لبخندزدن نیز می تواند به ایجاد یک ارتباط مؤثر، یاری برساند. لبخندزدن، از جمله رفتارهای غیرکلامی است که رفتار ارتباطی مناسب تری را در فرد مقابل تقویت می کند. ما با این شیوه به فرد مقابل پاداش می دهیم و او را به ایجاد ارتباط تشویق می کنیم؛ شیوه ای که پیوسته رسول خدا(صلی الله علیه و آله) آن را به کار می گرفتند. از ابو درداء نقل شده است که: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله)اذَا حَدَّثَ بِحَدِيثٍ تَبَسَّمَ فِي حَدِيثِهِ؛[7]رسول خدا(صلی الله علیه و آله) هرگاه سخن می گفت، لبخند در سخنش بود».

 رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بیش از همگان به نقش لبخند در ارتباط واقف بودند و از این مهارت در ارتباط با دیگران بهره می گرفتند و اهداف تربیتی و معنوی خویش را دنبال می کردند.

عبد الله بن حارث می گوید:«مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَكْثَرَ تَبَسُّمًا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله)؛[8]هیچ کسی را ندیدم که به اندازه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) لبخند بر لب داشته باشد».

از امام صادق(علیه السلام) نیز روایت شده است: «مَن تَبَسَّم فی وَجهِ أخیهِ كانَت لَهُ حَسَنةٌ[9]؛ هرکسی به برادر (دینی) خود لبخند بزند، برای او حسنه ای باشد».

همانگونه که در «گشاده رویی» گفته شد، لبخند زدن نیز مختص به ابتدای ارتباط نیست؛ اما تاثیر آن در آغاز ارتباط بیشتر از سایر مراحل است.

نکته ظریفی که در لبخند زدن وجود دارد، تفاوت بین انواع خنده با لبخند است. همانگونه که در سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله) آمده است ایشان همواره لبخند می زدند و نهایت خنده ایشان، نمایان شدن دندانهای پیشین حضرت بوده است. در روایات[10] از قهقهه و خنده بلند نهی شده است.

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. کنز الفوائد، شیخ ابوالفتح محمد كراجكى طرابلسى، قم، مجمع ذخائر اسلامی، 1383ش، ج1، ص 319.

[2]. مهارتهای اجتماعی در ارتباطات میان فردی، اون هارجی؛ کریستن ساندرز؛ دیوید دیکسون، مترجم: خشایار بیگی؛ مهرداد فیروزبخت، نشر رشد، 1393ش، ص۱۵.

.[3]روانشناسی روابط انسانی، رابرت بولتون، مترجم: حمید رضا سهرابی، انتشارات رشد، 1397ش، ص۱۲۸.

.[4]العین، الخلیل بن أحمد الفراهیدی، تحقیق: مهدی المخزومی و إبراهیم السامرائی، دار و مكتبة الهلال، بیروت، بی‌تا، ج ۶، ص۲۵۹؛ لسان ‌العرب، محمد بن مكرم بن منظور، ترجمه جمال ‌الدین میردامادی، دارصادر، بیروت، چاپ سوم، 1414ق، ج ۴، ص۶۰.

[5]. الكافی، ج 2 ص 103؛ بحار الأنوار ، ج 74 ص 171.

[6]. بحار الأنوار ، ج 3 ص 20.

[7]. مکارم الأخلاق، ج۱، ص۵۸، ح۴۶.

[8]. الطبقات الکبری، ج ۱، ص ۳۷۲.

[9]. الکافی، ج ۲، ص ۲۰۶، ح 1، امام باقر(علیه السلام) فرمودند: تَبَسُّمُ الرجُلِ في وَجهِ أخِيهِ حَسَنةٌ؛ لبخند زدن مرد در مقابل برادرش حسنه است (الکافی، ج ۲، ص ۱۸۸، ح۲).

[10]. بحار الانوار،ج 17، ص96.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 252.





تاریخ ارسال مطلب : دوشنبه ١٠ خرداد ١٤٠٠ / شماره خبر : ٤١٧٨٤٠ / تعداد بازدید : 256/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج