چهارشنبه ٠١ بهمن ١٣٩٩
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > فرهنگ و اندیشه > خانه و خانواده 
ماهنامه مبلغان


استحکام بنیان خانواده؛

نقش دعا در استحکام بنیان خانواده

در آموزه های دینی، «دعا» روشی مؤثر برای نیل به نیازمندی ها به شمار می رود. دعا می‌تواند در قالبهای گوناگون، بنیان خانواده را مستحکم سازد. در واقع دعا و درخواست از خداوند متعال، ابزاری مؤثر برای تقرب به اوست.

نقش دعا در استحکام بنیان خانواده

هادی حسین خانی

اشاره

در تعالیم اسلامی از روشهای گوناگونی برای تربیت استفاده شده است. روش دعا، از جمله روشهایی است که کاربردهایی بس فراوان در عرصهتعلیم و تربیت دارد و در ساحتهای مختلف تربیتی به کار میرود. این مقاله در صدد بررسی کاربردهای روش تربیتی دعا در ساحت تربیت خانوادگی است. در شماره های قبل مبلّغان (226، 228، 229، 230، 233، 234، 237 و 240) روشهای استحکام خانواده و نقش تربیتی بشارت و نوید، انذار، الزام نفس، تمثیل و تشویق مورد بررسی قرار گرفت. در این شماره نقش دعا در استحکام بنیان خانواده بررسی می گردد.

در آموزه های دینی، «دعا» روشی مؤثر برای نیل به نیازمندی ها به شمار می رود. دعا می‌تواند در قالبهای گوناگون، بنیان خانواده را مستحکم سازد. در واقع دعا و درخواست از خداوند متعال، ابزاری مؤثر برای تقرب به اوست. دعا زمینه اجابت خداوند متعال را فراهم می‌کند: ]وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونی أَسْتَجِبْ لَكُم[[1]؛«و پروردگارتان گفت: مرا بخوانید تا برای شما اجابت كنم.»

امام صادق(علیه السلام) در یک بیان کلی می‌فرمایند: «ما یمنَعُ أحَدَكُم إذا دَخَلَ عَلَیه غَمٌّ مِن غُمومِ الدُّنیا أن یتَوَضَّأَ ثُمَّ یدخُلَ مَسجِدَه و یركَعَ رَكعَتَینِ فَیدعُوَ اللّه فیهما!أما سَمِعتَ اللّه یقولُ : ]اِسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ ؛[[2]هرگاه غمی از غمهای دنیا به یكی از شما وارد  شود؛ چه چیز مانع می گردد که او وضو نگیرد سپس به مسجد رفته، دو ركعت نماز بخواند و در آن به درگاه خدا دعا كند؟! مگر نشنیده اید كه خداوند می فرماید: از شكیبایی و نماز كمك بجویید؟»

آن حضرت در گزارش از احوال خانهپدر بزرگوار خویش می‌فرمایند: «كانَ أبی إذا حَزَنَه أمرٌ جَمَعَ النِّساءَ وَ الصِّبیانَ ثُمَّ دَعا و أمَّنوا؛[3] هرگاه پدرم دچار غم و اندوهی می شد، زنان و كودكان (خانواده) را گرد می آورد و دعا می كرد و آنها آمین می گفتند.» ازاین‌رو،می‌توان ازاین‌روش برای رسیدن به نیازها و از جمله استحکام بنیان خانواده بهره برد. اینکه دعا به چه صورت نظام خانواده را تقویت می‌کند و چه دعاهایی در این زمینه تأثیرگذارند، موضوع مقالهحاضر است.

1. درخواست همسر شایسته

همسر مطلوب و شایسته، از مهم ترین نعمتهای خداست که موجبات آرامش، رشد و تکامل زوج خود را فراهم می‌سازد. گزینش چنین همسری کاری بس دشوار است که جز با مدد الهی ممکن نیست. ازاین‌رو در توصیه های پیشوایان دین، به مدد گرفتن از دعا برای موفقیت در این امر دستور داده شده است؛ امام علی(علیه السلام) می‌فرمایند: هر كسی از شما اراده ازدواج کند، دو ركعت نماز بخواند با سورهحمد و یس و سپس حمد و ثنای الهی را به جای آورد و بگوید (این دعا را بخواند): «اللَّهمَّ ارْزُقْنِی زَوْجَةً صَالِحَةً وَدُوداً وَلُوداً شَكُوراً قَنُوعاً غَیوراً إِنْ أَحْسَنْتُ شَكَرَتْ وَ إِنْ أَسَأْتُ غَفَرَتْ وَ إِنْ ذَكَرْتُ اللَّه تَعَالَی أَعَانَتْ وَ إِنْ نَسِیتُ ذَكَّرَتْ وَ إِنْ خَرَجْتُ مِنْ عِنْدِها حَفِظَتْ وَ إِنْ دَخَلْتُ عَلَیها سُرَّتْ وَ إِنْ أَمَرْتُها أَطَاعَتْنِی وَ إِنْ أَقْسَمْتُ عَلَیها أَبَرَّتْ قَسَمِی وَ إِنْ غَضِبْتُ عَلَیها أَرْضَتْنِی یا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ هبْ لِی ذَلِكَ فَإِنَّمَا أَسْأَلُكَ وَ لَا أَجِدُ إِلَّا مَا قَسَمْتَ لِی. وَ قَالَ عَلِی(علیه السلام): مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ أَعْطَاه اللَّه مَا سَأَل؛[4] خدایا! زن صالح، با مودت، پر اولاد، سپاسگزار، قانع، تسلیم و غیور نصیب من گردان كه اگر خوبی كنم، سپاسگزار باشد؛ و اگر خدا را فراموش كردم، مرا یادآوری كند؛ و آنگاه كه خانه را ترك میكنم، حافظ زندگی و آبرویم باشد؛ و آنگاه كه به خانه میآیم، مرا مسرور سازد؛ اگر به او دستور دهم، اطاعت كند؛ و اگر برای او قسم خورم، آن را بپذیرد؛ و اگر بر او خشم گیرم، مرا راضی و خرسند گرداند. ای خدای صاحب جلال و بزرگواری! چنین زنی را قسمت من گردان؛ زیرا من از آستان پر عظمت تو كمك میگیرم، و جز آنچه تو قسمتم میكنی، چیزی سراغ ندارم. پس اگر كسی این نماز را بخواند و چنین دعا کند، خداوند خواستهاو را اجابت مینماید.»

آن حضرت خود نیز در دعای پیش از ازدواج، ضمن درخواست زوجه ای شایسته، برخی از ویژگی های همسر مطلوب را نیز بر می شمارد: «اللهمَّ ارْزُقْنِی زَوْجَةً... وَ إِنْ ذَكَرْتُ الله تَعَالَی أَعَانَتْ، وَ إِنْ نَسِیتُ ذَكَّرَتْ؛[5] خداوندا! همسری روزی ام كن... كه اگر خداوند متعال را یاد كردم، یاری ام كند؛ و اگر فراموشش كردم، به یادم آورد.»

به همین جهت روزی پیامبر(صلی الله علیه و آله) از امام علی(علیه السلام) پرسیدند: همسرت را چگونه یافتی؟ ایشان عرض داشتند: «نِعْمَ الْعَوْنُ عَلَی طَاعَةِ اللَّه؛ نیكو كمكی در راه طاعت خداست.»[6]

حجت الاسلام و المسلمین مرتضی آقا تهرانی در مورد شهید میثمی می گوید:در سال آخری که در مدرسهحقانی بود، تصمیم به ازدواج گرفت. در طی سفری که به مشهد مقدس داشت، در حرم مطهر، از آقا خواست مقدمات ازدواج او با دختری با هفت ویژگی را برایش فراهم کند و هر کدام از ویژگی ها هم که غلط است، خودشان اصلاح کنند. این هم خواستِ او بود که تا دو دقیقهدیگر کار را تمام کنید که دیر آمده ام و زود می روم. بیش از دو دقیقه طول نکشید که با پیرمردی برخورد کرد که بعدها پدرخانمش شد. جالب آنکه پیرمرد هم درست در همان لحظات از امام هشتم(علیه السلام) داماد شایسته ای طلب کرده بود و آقا حاجت هر دو زائرشان را هم زمان روا کردند. [7]

شهید حجت الاسلام عبدالله میثمی پس از اجابت دعا، دست از شکرگزاری از خدا برنداشت. همسر ایشان میگوید: بعد از مراسم عقد میخواست با من حرف بزند. رفت داخل یکی از اتاقها. من هم رفتم. گفت: یک مُهر بدهید به من! برخورد اولم بود؛ ولی او آنقدر صمیمی رفتار کرده بود که باعث شد احساس آشنایی کنم. باب شوخی را باز کردم؛ فهمیده بودم دوست دارد. این را از شوخیهایی که با محمدعلی موقع عکس گرفتن می‌کرد، فهمیده بودم. گفتم: مُهر؟! مهر برای چی؟!... حاجآقاها این موقع نمازشان را میخوانند؟! اما انگار دیگر آن حال و هوا را نداشت، گونههایش سرخ شده بود. گفت: حالا یک مهر بدهید به من! دستبردار نبودم. گفتم: تا نگویید مهر برای چه میخواهید، نمیدهم! گفت: نماز شکر!... از اینکه یک همسر خوب پیدا کردهام. چیزی نگفتم. با دوتا جانماز برگشتم. گفتم: من هم میخوانم. [8]

2. دعا برای خانواده

پیامبر(صلی الله علیه و آله) از خدای متعال می خواهند: «اَللّهمَّ انّی اعُوذُ بِكَ ... مِنْ زَوْجَةٍ  تُشیبُنی  قَبْلَ  اَوانِ  مَشیبی؛[9] خدایا! به تو پناه می برم از همسری كه قبل از رسیدن زمان پیریام، پیرم كند.»

و در دعایی برای خود، خانواده را نیز مورد توجه قرار داده، عرضه میدارند: «اللّهمُّ إنّی أسئَلُكَ العَفوَ وَ العافِیةَ  فِی الدُّنیا وَ الآخِرَةِ ، اللّهمَّ  أسئَلُكَ  العَفوَ وَ العافِیةَ  فی دینی و دُنیای  و أهلی و مالی، اللّهمَّ  استُر عَوراتی، و آمِن رَوعاتی، وَ احفَظنی مِن بَینِ  یدَی  و مِن خَلفی، و عَن یمینی و عَن شِمالی و مِن فَوقی، و أعوذُ بِكَ  أن اغتالَ  مِن تَحتی؛[10] بار خدایا! بخشش و سلامت در دنیا و آخرت را از تو خواهانم. بار خدایا! بخشش و سلامت در دین و دنیایم و خانواده و دارایی ام را از تو درخواست می كنم. بار خدایا! برهنگی هایم  (عیبهایم) را بپوشان و ترسهایم را بزدای و مرا از پیشِ رو و پشتِ سر و راست و چپ و بالای سرم، محافظت فرما! به تو پناه می برم از اینكه از زیرِ پایم به ناگاه فرو گرفته شوم.»

همچنین جبرئیل(علیه السلام) این دعا را به پیامبر(صلی الله علیه و آله) تعلیم داد: «اَللَّهمَّ... وَ تَجْمَعُ لِی وَ لِأَهلِی وَ لِوُلْدِی الْخَیرَ كُلَّه وَ تَصْرِفُ عَنِّی وَ عَنْ وُلْدِی وَ أَهلِی الشَّرَّ كُلَّه أَنْتَ الْحَنَّانُ الْمَنَّانُ بَدِیعُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ تُعْطِی الْخَیرَ مَنْ تَشَاءُ وَ تَصْرِفُه عَمَّنْ تَشَاءُ فَامْنُنْ عَلَی بِرَحْمَتِكَ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.؛[11] بار الها!... و هر آنچه خیر و خوبی است (از تو میخواهم كه) همه را برای من و خاندان و فرزندانم گرد آوریو هر آنچه بدی است، از من و فرزندان و خاندانم بازگردانی و تویی مهرپیشه و نعمتبخش، پدیدآورندهآسمانها و زمین، عطا میفرمایی خیر (و خوبی) را به هر كه خواهی؛ و برمیگردانی آن را از هر كه خواهی، پس به مهر و رحمت خویش بر من منت نما، ای مهربانترین مهربانان!»

حضرت ابراهیم(علیه السلام) نیز پس از آنکه همسر و فرزند خویش را در سرزمین مکه ساکن ساخت، دعا کرد: ]رَبَّنا إِنِّی أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّیتی بِوادٍ غَیرِ ذی زَرْعٍ عِنْدَ بَیتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنا لِیقیمُوا الصَّلاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهوی إِلَیهمْ وَ ارْزُقْهمْ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهمْ یشْكُرُونَ[[12]؛ «پروردگارا! من بعضی از فرزندانم را در سرزمین بیآب و علفی، در كنار خانهای كه حرم توست، ساكن ساختم تا نماز را برپا دارند؛ تو دلهای گروهی از مردم را متوجه آنها ساز و از ثمرات به آنها روزی ده؛ شاید آنان شكر تو را به جای آورند.»

امام صادق(علیه السلام) می‌فرمایند: « اموال و خانوادهخود را با این دعا نگهداری كنید و آن را بعد از نماز عشا بگویید: اُعیذُ نَفسی و ذُرِّیتی و اهل بَیتی و مالی، بِكَلماتِ اللّه التّامَّةِ ، مِن كُلِّ  شَیطانٍ  و هامَّةٍ  و من كُلِّ  عَینٍ  لامَّةٍ، و هی  العوذَةُ  الَّتی عَوَّذَ بِها جَبرَئیلُ(علیه السلام) الحَسَنَ  وَ الحُسَینَ  صَلواتُ  اللّه  عَلَیهما؛[13]خودم و فرزندانم و خانواده ام و اموالم را از گزند هر شیطان و گزنده ای و از هر چشمِ  بدی در پناه كلماتِ  تامّه خداوند در می آورم. این، تعویذ  (دعایی) است كه جبرئیل(علیه السلام) برای امام حسن و حسین(علیها السلام) فراهم كرد.»

حجت الاسلام و المسلمین نوری به نقل از یك طلبه بیان می كند: چند روزی بود زندگی بر من سخت می گذشت و واقعاً در تنگنا بودم و از نظر مادی احتیاج عجیبی داشتم و هرچه تلاش می كردم، فایده نداشت و حقیقتاً زندگی بر ما سخت می گذشت. یك روز درب خانهما زده شد، در را باز كردم و دیدم فقیه مقدس، مرحوم میرزا جواد تبریزی(ره) است و یك كیسهسیاه به دست من دادند، سپس ضمن لبخندی خداحافظی كرده و رفتند. من در این لحظه در فكر بودم و همین كه به خود آمدم، دیدم مرحوم میرزا رفته اند. به داخل منزل رفتم و از اهلخانه سؤال كردم كه آیا تو به خانوادهمیرزا خبر داده بودی كه ما محتاجیم ؟ همسرم گفت: خیر! ولكن دیشب به حرم بی بی حضرت معصومه(علیها السلام) رفتم و گفتم: خانم! دستم به دامنت، ما جز درگاه شما جای دیگری نداریم. لطفی كرده و به ما عنایتی نمایید.

این طلبه می گوید: فكر كردم كه میرزا اشتباهاً به خانهما آمده، ازاین‌رو تصمیم گرفتم كه صبح به محضر ایشان بروم و حقیقت مسئله را جویا شوم. صبح بعد از درس فقه به سوی مرحوم میرزا رفتم. هنوز به میرزا نزدیك نشده بودم كه ایشان دست خود را بالا آورد و با اشاره از من خواستند كه نزدیك نشوم، سپس فرمودند: «این پول متعلق به توست، تردید نكنید.» مبلغی را كه مرحوم میرزا به من دادند، به همان مقداری بود كه مورد احتیاج من بود و مشكل زندگی مرا حل كرد. [14]

3. دعا برای صبوری

گاه استحکام بنیان خانواده مستلزم آن است که فرد، خود بتواند دشواری ها را تحمل کند. صبوری در برابر مشکلات با درخواست از خدا و اولیای او میسر می‌شود.

در قرآن کریم می خوانیم: ]رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَینا صَبْراً وَ تَوَفَّنا مُسْلِمینَ[؛[15] ««بار خدایا، به ما صبر و شکیبایی ده و ما را به آیین اسلام (یعنی با تسلیم و رضای به حکم خدا) بمیران»

همسر شهید سید محمدباقر صدر(ره) دربارهمهاجرت به عراق و دوری از خانوادهخویش میگوید: من پس از ازدواج، از ایران به عراق منتقل شدم. دوری و فراق از خانواده و تفاوت زیادی که بین آنجا و ایران بود، مرا رنج میداد. یک روز به حرم امیرالمؤمنین(علیه السلام) مشرف شدم و درخواست نمودم تا خداوند به من قدرت و تحمل شرایط سخت زندگی را بدهد. پس از زیارت، احساس عجیبی به من دست داد. با خود گفتم: من با یک شخصی عادی زندگی نمیکنم؛ بلکه با یکی از اولیای خدا و رهبری دانشمند ازدواج کردهام. پس از آن دعا و زیارت، آرامشی خاص و ظرفیتی بزرگ در برابر همهسختیها در خود احساس کردم و به تمام اوامر ایشان، با کمال رضایت و خوشحالی حاضر بودم. [16]

4. دعا برای زن

گاه سپاس گزاری پنهان است و گاه آشكار. سپاس گزاری آشكار آن است كه انسان، كار خوب همسر را به زبان آورد و از آن به خوبی یاد كند؛ اما در سپاس گزاری پنهان، انسان نزد خداوند متعال برای او از صمیم قلب دعا می كند.

امام زین العابدین(علیه السلام) می‌فرمایند: «أَمَّا حَقُّ ذِی الْمَعْرُوفِ عَلَیكَ فَأَنْ تَشْكُرَه، وَ تَذْكُرَ مَعْرُوفَه، وَ تَكْسِبَه الْمَقَالَةَ الْحَسَنَةَ، و تُخْلِصَ لَه الدُّعَاءَ فِیمَا بَینَكَ وَ بَینَ الله  (عزوجل)، فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ كُنْتَ قَدْ شَكَرْتَه سِرّاً وَ عَلَانِیةً، ثُمَّ إِنْ قَدَرْتَ عَلَی مُكَافَأَتِه یوْماً كَافَأْتَه؛[17] حق كسی كه به تو نیكی می كند، این است كه از او سپاس گزاری كنی و نیكی اش را یاد نموده، خوبی اش را به زبان آوری و میان خود و خدای عزوجل برایش خالصانه دعا كنی که در پنهان و آشكار از او تشكر كرده ای و اگر روزی توانستی نیكی او را جبران كنی، جبران كن.»

این كار، از سویی عواطف مثبت همسر را به صورت مستقیم بر می انگیزد و از سوی دیگر، لطف خداوند متعال را جلب و مودت و رحمت میان خانواده را بیشتر می كند. [18]

پیامبر(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند: «مَنِ اصْطَنَعَ إِلَیكُمْ مَعْرُوفاً فَكَافِئُوه، فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا مُكَافَأَةً فَادْعُوا لَه، فَكَفَی ثَنَاءُ الرَّجُلِ عَلَی أَخِیه إِذَا أَسْدَی إِلَیه مَعْرُوفاً فَلَمْ یجِدْ عِنْدَه مُكَافَأَةً أَنْ یقُولَ: جَزَاه الله خَیراً، فَإِذَا هوَ قَدْ كَافَأَه؛[19] كسی كه كار نیكی در حق شما انجام داد، آن را جبران كنید. اگر برای جبران كردن چیزی نیافتید، برایش دعا كنید. در ستایش از برادری كه نیكی كرده و چیزی برای جبران كردن نمی یابد، همین بس كه بگوید: خداوند بهترین پاداش را به او بدهد! در این هنگام، او نیكی وی را جبران كرده است.»

وی با این دعا، به جای جبران كردن آن نیكی توسط خود، جبران آن را به عهدهخداوند گذاشته است و چه جبرانی بهتر از این؟! كسی كه به همسر خود بگوید: خدا بهترین پاداش را به تو بدهد، در حقیقت، بهترین ستایش را از همسر خود به جای آورده است. [20]

روزی امام حسن(علیه السلام) به یكی از همسایگان خود هزار درهم داد و او در پاسخ گفت: خداوند بهترین پاداش را به تو بدهد، ای پسر پیامبر خدا! در این هنگام، امام فرمودند: می بینم كه چیزی از جبران باقی نگذاشته ای![21]

5. دعا جهت سپاسگزاری

امام حسین(علیه السلام) در راه كوفه نامه ای به «حبیب بن مظاهر» نوشتند و وی را به یاری فرا خواندند. قبل از اینكه نامه به دست حبیب برسد، او و همسرش غذا می خوردند. ناگاه غذا در گلوی حبیب گیر كرد. همسرش گفت: این نشانهآن است كه به زودی نامهای ارزنده از شخص بزرگواری به دست ما خواهد رسید.

در این هنگام پیك امام در زد و نامه را به حبیب داد. حبیب گفت: الله اكبر! راست گفتی. سپس نامه را خواند و همسرش را از مضمون آن آگاه كرد. وی گفت: ای حبیب! تو را به خدا در یاری امام كوتاهی مكن. [22] حبیب جواب داد: آری، می خواهم بروم تا كشته شوم و محاسنم از خون گلویم رنگین شود.

عموزادگان حبیب از تصمیم او مطلع شده، همگی نزد او آمدند تا او را منصرف كنند. حبیب كه مصلحت را در كتمان قصد خود می دید، منكر چنین تصمیمی شد. همسر حبیب گفتگوی آنها را شنید؛ نزد او آمد و گفت: ای حبیب! آیا كراهت داری كه به یاری ابا عبدالله برخیزی؟ حبیب برای اینكه او را بیازماید، گفت: آری. همسرش به گریه افتاد و گفت: ای حبیب! آیا سخن رسول خدا(صلی الله علیه و آله) را در حق امام حسین و برادرش امام حسن(علیها السلام) فراموش كرده ای كه فرمود: این دو فرزندم سید جوانان بهشتند؟ و فرمودند: این دو امام هستند، چه قیام كنند و چه قیام نكنند؟ این نامه رسان اوست كه به سوی تو آمده و از تو یاری می طلبد؛ اما تو او را بدون پاسخ می گذاری؟

حبیب گفت: از یتیم شدن فرزندان و بیوه شدن تو می ترسم. او جواب داد: ما نیز به زنان هاشمی و دختران و یتیمان آل رسول(صلی الله علیه و آله) اقتدا خواهیم كرد و خداوند، كفیل و سرپرست ماست و چه نیكو وكیلی است. حبیب با مشاهدهصداقت او در حقش دعا كرد و او را از قصد خود آگاه نمود. همسرش گفت: از تو تقاضایی دارم؛ تو را به خدا قسم! اگر به خدمت امام حسین(علیه السلام) شرفیاب شدی، به نیابت از من دست و پایش را ببوس و سلام مرا به حضورش برسان. [23]

قدردانی از تلا شهای همسر، منحصر به زمان حضور او نیست و در هنگام دوری از وی نیز می‌توان از او سپاس گزاری و از زحماتش قدردانی کرد. همسر شهید صیاد شیرازی نقل می‌کند: «وقتیفرماندهنیرویزمینیبود،زمانجنگماههابودكهخانهنیامدهبود. دلمبرایش،برایدیدنش،برایصدایشلكزدهبود. یكروزدیدمدرمیزنند. رفتمدمدر، دیدمچندنفرند. یكیشانگفت: منزلجنابسرهنگشیرازیاینجاست؟دلمریخت. گفتم: منخانمشهستم. گفت: ازطرفجنابسرهنگبرایتانپیغامآوردهایم. یكپاكتداددستم. اصلاًنفهمیدمپاكتراچطوریگرفتم. گفتم: شهیدشده؟گفت: نه.اینپاكترادادندوگفتندبهدستشمابرسانیم؛وخداحافظیكردندورفتند. پاكترابازكردمودیدمیكنامهدرآناست،بایكانگشترعقیق. نوشتهبود: برایتشكراززحمتهایتو، همیشهدعایتمیكنم. [24]

دعا به همسر، زمینهاستجابت آن را فراهم می‌سازد. همسر آیت الله سید محمدحسن الهی(ره) (برادر علامه طباطبایی(ره)) می گوید: اگر ایشان نداشت و من خودم چیزی داشتم، شب میبردم میگذاشتم توی جیب ایشان که پیش بچهها ناراحت نشوند که دارم یا ندارم. بعد که فهمیدند، گفتند: تو اینقدر نسبت به من دلواپس هستی که پول در جیب من میگذاری؟ گفتم: بله، نمیخواهم پیش بچهها ناراحت شوی. اول که تشکر کردند و بعد دعا کردند که خدا یک تومان تو را هزار تومان کند. الحمدلله شده. ایشان نیستند؛ اما همهکارهای من درست شده؛ مکه رفتم، زیارت همه معصومین(علیهم السلام) رفتم. هشت سال بود فقط به خاطر ایشان مکه نمیرفتم. پاسپورتم را میآوردند درِ خانه که خانم! بیا برو مکه؛ من نمیرفتم؛ چون ایشان مریض بودند. اگر میرفتم، غصه میخوردند که نمیتوانند بروند. اگر ایشان ناراحت میشدند، مکه و حج من چه میشد؟! من خودم چه میشدم؟![25]

6. دعای سلامتی

دعای ۲۳ صحیفه سجادیه را به نام دعای سلامتی و طول عمر می شناسند: «اَللَّهمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَالِه وَ اَلْبِسْنی عافِیتَكَ وَ جَلِّلْنی عافِیتَكَ وَ حَصِّنّی بِعافِیتِكَ وَ اَكْرِمْنی بِعافِیتِكَ وَ اَغْنِنی بِعافِیتِكَ وَ تَصَدَّقْ عَلَی بِعافِیتِكَ وَهبْ لی عافِیتَكَ وَ اَفْرِشْنی عافِیتَكَ وَاَصْلِحْ لی عافِیتَكَ وَ لاتُفَرِّقْ بَینی وَ بَینَ عافِیتِكَ فِی الدُّنْیا وَالْاخِرَةِ؛ خدایا بر محمد و آلش رحمت فرست، و خلعت عافیتت را بر من بپوشان، و مرا به عافیتت فرا گیر، و به عافیتت محفوظ دار، و به عافیتت گرامی ساز، و به عافیتت بی نیاز کن، و عافیتت را بر من صدقه کن، و عافیتت را به من ببخش، و عافیتت را برایم بگستران، و عافیتت را بر من شایسته ساز و میان من عافیتت در دنیا و آخرت جدائی میفکن».

امام خمینی(ره) در نامهای، برای همسرشان اینگونه دعا می‌کنند: تصدقت شوم؛ الهی قربانت بروم! در این مدت که مبتلای به جدایی از آن نور چشم عزیز و قوت قلبم گردیدم، متذکر شما هستم و صورت زیبایت در آیینه قلبم منقوش است. عزیزم! امیدوارم خداوند شما را به سلامت و خوش در پناه خودش حفظ کند![26]

همسر شهید اندرزگو نیز می گوید: یک بار نیمه شب دندانم درد گرفت، وقتی شهید اندرزگو متوجه شد، دست بر دندانم گذاشته و دعایی خواند و درد دندانم برطرف شد. برای تب 70 بار حمد خواند، فوراً تبم پایین آمد. [27]

7. دعای آمرزش

امام باقر(علیه السلام) می‌فرمایند: «... وَ لاَ شَفِیعَ لِلْمَرْأَةِ أَنْجَحُ عِنْدَ رَبِّها مِنْ رِضَا زَوْجِها وَ لَمَّا مَاتَتْ فَاطِمَةُ(علیها السلام) قَامَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ(علیه السلام) وَ قَالَ اَللَّهمَّ إِنِّی رَاضٍ عَنِ اِبْنَةِ نَبِیكَ...؛[28]  (در شب اول قبر)، هیچ چیز برای زن بهتر از رضایت شوهرش نیست!  (سپس ادامه می دهند): حضرت علی(علیه السلام) بعد از اینكه حضرت زهرا(علیها السلام) از دنیا رفتند،  (كنار قبر همسر خود) ایستادند و گفتند: بار خدایا! من از دختر پیامبر تو راضی هستم...» حضرت می دانستند كه در آن لحظه هیچ چیز به اندازهرضایت شوهر، برای حضرت زهرا(علیها السلام) مفید نیست.[29]

8. دعا برای شوهر

پیامبر(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند: «مَا مِن إمَرأة صَلّت فَرضها وَ دَعت لِنفسِها وَ لَم تَدَع لِزوجِها إلّا رَدّ الله عَلیها صَلاتَها حَتَّی تدعو لِزَوجِها؛[30] هر زنی كه نماز خود را به جای آورد و در ضمن نمازش برای خود دعا نماید؛ اما برای شوهرش دعا نكند، خداوند نماز او را بر می گرداند و آن را قبول نمی كند، مگر آن هنگام كه برای شوهرش نیز دعا كند.»[31]

روزی مردی نزد پیامبر(صلی الله علیه و آله) آمد و عرض کرد: زنی دارم كه هرگاه وارد [خانه] می شوم، به استقبالم می آید و هرگاه [از خانه] خارج می شوم، بدرقه ام می كند؛ هرگاه مرا اندوهگین می بیند، می گوید: چرا اندوهگینی ؟ اگر غمِ روزی ات را می خوری، غیر تو (خداوند) آن را برایت ضمانت كرده است؛ و اگر غم آخرتت را داری، پس خداوند بر اندوهت بیفزاید. حضرت فرمودند:خداوند كارگرانی دارد و این زن، یكی از كارگران اوست. برای او نصف پاداش شهید در نظر گرفته شده است. [32]

همسر شهید سید محمدباقر صدر(ره) می گوید: شهید صدر برای درس و نوشتن و مباحثه پشتکار فراوانی داشت. یک مدت هر شب شهید به منزل آیت الله خویی میرفت. یکی از شبها هوا بسیار سرد بود و سید نیز مریض شده بود. من از ایشان خواهش کردم که آن شب به مباحثه نرود و در خانه استراحت کند تا بهبودی یابد؛ اما در جواب خواستهمن گفت: قرآنی بیاور تا استخاره کنم. آیهشریفهذیل آمد: ]إِذْ رَأَی نَاراً فَقَالَ لِأَهلِه امْکُثُوا إِنِّی آنَسْتُ نَاراً لَعَلِّی آتِیکُمْ مِنْها بِقَبَسٍ أَوْ أَجِدُ عَلَی النَّارِ هدًی [[33]«هنگامی که آتشی دید، پس به خانواده اش گفت: درنگ کنید؛ بی تردید من آتشی دیدم [می روم] شاید شعله ای از آن را برایتان بیاورم یا نزد آتش [برای پیدا کردن راه] راهنمایی بیابم.»؛ رو به من کرد و گفت: حالا چی؟ بروم یا نروم؟! من جواب دادم: بروید، خدا نگهدارتان باشد. [34]

9. دعا برای رفع اختلاف بین همسران

«ابوغالب احمد بن محمّد زراری» اثر دعای امام عصر(علیه السلام) را در رفع اختلاف بین او و همسرش چنین شرح می دهد: میان من و مادرِ پسرم، ابوالعبّاس، درگیری و اختلاف بزرگی پیش آمد كه كمتر روی می دهد و این درگیری ادامه یافت و بیشتر شد تا آنجا كه به تنگ آمدم و طی نامه ای به وسیلهابوجعفر، درخواست دعا [از امام عصر(علیه السلام)] نمودم؛ اما تا مدتی پاسخ نیامد. سپس ابوجعفر مرا دید و گفت: پاسخ درخواستت آمده است. من هم نزد او رفتم و او نوشته ای در هم پیچیده را برایم بیرون آورد و آن را ورق زد تا اینكه به فصلی رسید. آن را به من نشان داد و در آن نوشته بود: «و اما زن و شوهر! خداوند میان آن دو را اصلاح كرد.» همسرم از آن روز تاكنون به همین حال نیكوست و هیچ یك از اختلافهای پیشین میان ما بروز نكرده است. من به عمد، او را به خشم می آوردم؛ اما هیچ گاه از مسائل قبلی پیش نیامد. [35]

بر این اساس، آیت الله بهجت(ره) برای رفع اختلاف بین همسران، توصیه می‌کنند:[36]زن و شوهری که بینشان خیلی اختلاف است، هر کدامشان که می خواهد رفع اختلاف شود یا فرد دیگر، صدقهمتعدد به افراد متعدد به دفعات زیاد بدهند و برای اصلاح ذات البین زیاد هم دعا بکنند. [37]

 

ادامه دارد ... .

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. ‏غافر / 60.

[2]. تفسیر عیاشی، محمد بن مسعود عیاشی، المطبعهالعلمیه، تهران، 1380ق، ج‏۱، ص‏۴۳، ح ۳۹؛ تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، محمدی ری‏شهری، محمد محمدی‏ری‏شهری و عباس پسندیده، مترجم: حمیدرضا شیخی، دارالحدیث، قم، چاپ دوم، 1389ش، ص‏258.

[3]. سفینه البحار، شیخ عبّاس قمی، دارالاسوه، بی‌جا، چهارم، 1427 ق، ج‏2، ص‏168.

[4]. النوادر، سید فضل الله قطب راوندی، مترجم: احمد صادقی اردستانی، بنیاد کوشانپور، تهران، 1376ش، ص‏282.

[6]. همان، ج‏43، ص‏117؛ رضایت زناشویی، عباس پسندیده، پژوهشکده اخلاق و علوم رفتار، دارالحدیث، قم، 1391ش، صص 297-298.

[7]. سایت دفتر حجت الاسلام و المسلمین مرتضی آقا تهرانی (aghatehrani.ir).

[8]. پایگاه اطلاع رسانی فرهنگ ایثار و شهادت  (navideshahed.com).

3. وسائل الشّیعه، شیخ حر عاملی، مؤسسه آل‌البیت(علیهم السلام)، قم، ج20، ص‏39؛ اخلاق خانواده، علیرضا فاخری و محمدحسین منتظری، نمایندگی ولی‏فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، اداره آموزشهای عقیدتی سیاسی، تهران، چاپ اول، 1378ش، ج‏2، ص‏40.

[10]. بحار الانوار، ج‏97، ص‏234، ح 3؛ تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص‏356.

[11]. صحیفه علویه، سید هاشم رسولی محلاتی، انتشارات اسلامی، تهران، 1369ش، ص‏219.

[12]. ابراهیم/ 37.

[13]. بحار الانوار، ج‏86، ص‏127، ح 9؛ تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص‏356.

[14]. سیره استاد الفقهاء و المجتهدین میرزا جواد تبریزی، جعفر تبریزی، دارالصدیقه الشهیده(علیها السلام)، قم، 1391ش، ص‏221.

[15] اعراف/126.

[16]. گفتگو با سیده فاطمه صدر  (همسر شهید آیت الله سید محمدباقر صدر(ره))، مجله شاهد یاران، بنیاد شهید انقلاب اسلامی، ش‏18، 1386ش، ص‏35.

[17]. بحار الانوار، ج‏71، ص‏7.

[18]. رضایت زناشویی، صص 144-145.

[19]. مستدرک الوسائل، میرزا حسین محدث نوری، مؤسسه آل‌البیت(علیهم السلام)، قم، چاپ اول، 1408ق، ج‏12، ص‏355.

[20]. تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، دارالکتب العلمیه، بیروت، بی‌تا، ج‏11، ص‏203.

[21]. ربیع‌‌الابرار و نصوص الاخبار، محمود بن عمر زمخشری، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1412ق، ج‏1، ص‏617.

[23]. زنان و سیاست در اسلام، حبیب زمانی و قدرت‌الله فرقانی، نمایندگی ولی‏فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تهران، اداره آموزشهای عقیدتی سیاسی، بی‏تا، صص 86 - 87.

[24]. الگوهای خانواده اخلاقی، هادی حسین‏خانی، مؤسسه فرهنگی هنری طریق معرفت ثقلین، قم، 1394ش، ص‏33 به نقل از شهید صیاد در قامت یک همسر؛ گفت و شنود با عفت شجاع (همسر شهید)، مجله شاهد یاران، بنیاد شهید انقلاب اسلامی، 1387ش، ش‏30 و 29، ص‏77.

[25]. الهیه، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی شمس ‏الشموس، نشر شمس الشموس، تهران، 1384ش، ص‏66.

[26]. پایگاه رسمی نشر اندیشه‌های بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران،  (www.imam-khomeini.ir).

[27]. قصص الدعا، قاسم میر خلف‏زاده، ج‏2، ص69.

[28].الخصال، ص‏۵۸۸؛ وسائل الشیعه، ج‏۲۰، ص‏۲۲۲؛ بحار الأنوار، ح ۷۸، ص‏۳۴۵.

[29]. همسر دوست‏داشتنی: زندگی زناشویی بهتر را تجربه کنید،مهدی خدامیان آرانی، نشر وثوق، قم، 1391ش، ص‏102.

[30]. العوالم، عبدالله بحرانی اصفهانی، مؤسسه امام مهدی(علیه السلام)، قم، چاپ اول، بی‌تا، ج11، ص‏۵2۵.

[31]. همسران رحمت‏شده و همسران نفرین‏شده، سید هاشم ناجی جزایری، نشر ناجی الجزائری، قم، چاپ سوم، 1390ش، ص‏314.

[32]. میزان الحكمه، محمد محمدی ری‌شهری، دارالحدیث، قم، 1389ش، ص‏209.

[33]. طه / 10.

[34]. گفتگو با سیده فاطمه صدر  (همسر شهید آیت الله سید محمدباقر صدر(ره))، مجله شاهد یاران، بنیاد شهید انقلاب اسلامی، ش‏18، 1386ش، ص‏35.

[35]. دانشنامه امام مهدی(علیه السلام) بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، محمد محمدی ری‏شهری و جمعی از پژوهشگران، مترجم: عبدالهادی مسعودی، دارالحدیث، قم، 1393ش، ج‏4، ص388.

[36]. توصیه‌هایی از حضرت‌ آیت الله بهجت برای زندگی بهتر، مرکز تنظیم و نشر آثارحضرتآیت‌الله‌العظمی بهجت(ره).

[37]. الگوهای خانواده اخلاقی، ص‏63.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 247.





تاریخ ارسال مطلب : چهارشنبه ٢٤ دی ١٣٩٩ / شماره خبر : ٤١٦٥٠٦ / تعداد بازدید : 27/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج