چهارشنبه ٠١ بهمن ١٣٩٩
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > فرهنگ و اندیشه > خانه و خانواده 
ماهنامه مبلغان


الگوی دینیِ ازدواج و زندگی مشترک «1»؛ معرفی اجمالی کتاب «رضایت زناشویی» و برشهایی از آن -2

عوامل پیشینیِ رضایت زناشویی

موفقیت و رضامندی همسران، بسته به توانمندی هایی است که آنها پیش از آغاز زندگی مشترک و در آستانه آن به کار می­گیرند. این توانمندی ها به دو دسته شناختی (نسبت به ازدواج و همسر) و مهارتی (در انتخاب همسر) تقسیم می شوند که از آنها به عوامل پیشینی یاد می کنیم.

عوامل پیشینیِ رضایت زناشویی[1]

موفقیت و رضامندی همسران، بسته به توانمندی هایی است که آنها پیش از آغاز زندگی مشترک و در آستانه آن به کار می­گیرند. این توانمندی ها به دو دسته شناختی (نسبت به ازدواج و همسر) و مهارتی (در انتخاب همسر) تقسیم می شوند که از آنها به عوامل پیشینی یاد می کنیم.

1. توانمندی های شناختی

نوع نگاه و تلقی انسان از هر پدیده ای، در چگونگی تعامل با آن نقش مهمی دارد؛ اینکه اساساً خانواده تا چه اندازه اهمیت دارد و چرا باید ازدواج کرد و پرسشهایی از این دست، از مسائل اساسی هستند که اگر پاسخ مناسبی برای آنها وجود نداشته باشد، آینده خانواده را به مخاطره می اندازد. بنابراین، جوانان باید پیش از ازدواج به این توانمندی های شناختی دست یابند و اگر اشتباهی در هر کدام وجود دارد، آن را اصلاح نمایند. این توانمندی های شناختی در دو مورد کلی قابل پی گیری است:

الف) تنظیم دیدگاه نسبت به ازدواج و تشکیل خانواده

ارزش و جایگاه ازدواج و تشکیل خانواده نزد همسران در پایداری و رضایت زناشویی نقش مهمی دارد. اگر مفهوم ازدواج و تشکیل خانواده به یک «پیمان جنسی و همباشیِ موقّت» تنزّل یابد و امری معمولی و زمینی به شمار آید و به دنبال آن، ارتباط زن و مرد به ارتباط حیوانی محدود شود، به گونه ای که با تکامل، معنویت و خدایی شدن ارتباطی نداشته باشد، چنین کاری ارزش چندانی نزد زوجین نخواهد داشت. در نتیجه، بودن در خانواده و تلاش برای ماندن در آن، رضایت بخش نخواهد بود؛ اما اگر ازدواج از سوی همسران، پیمانی مقدس و نقطه آغاز حرکت به سوی پختگی اخلاقی و کمال روحی تلقی شود، حرمت بیش تری برایش قائل شده، از آسیب دیدن و یا آسیب رساندن به آن جلوگیری می کنند. از این جهت، تلاش برای بودن و ماندن در آن، به همسران احساس رضایت می دهد.

ارزشمندی ازدواج و تشکیل خانواده

خانواده از دیدگاه اسلام، امری مقدس و آسمانی به شمار می آید. در برخى روايات، از خانواده به عنوان «محبوب ترين نهاد» نزد خداوند متعال ياد شده  است. پيامبر(صلی الله علیه و آله) می فرمایند: «مَا بُنِيَ بِنَاءٌ فِي الْإِسْلَامِ أَحَبُّ إِلَى اللهِ تَعَالَى مِنَ التَّزْوِيجِ؛[2] در اسلام هيچ بنايى ساخته نشده كه نزد خداوند محبوب تر و ارجمندتر از ازدواج باشد.»

همچنین می فرماید: «تَزَوَّجُوا وَ زَوِّجُوا، أَلَا فَمِنْ حَظِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِنْفَاقُ قِيمَةِ أَيِّمَةٍ، وَ مَا مِنْ شَيْ ءٍ أَحَبَّ إِلَى اللهِ (عزّ و جلّ) مِنْ بَيْتٍ يُعْمَرُ فِي الْإِسْلَامِ بِالنِّكَاحِ؛[3]ازدواج كنيد و پسران و دختران مجرد را همسر دهيد. همانا نشانه نيك بختى مسلمان اين است كه مخارج شوهر كردن زنى را بر عهده گيرد و چيزى نزد خداوند محبوب تر از خانه اى نیست كه در اسلام به سبب نكاح آباد شود.»

در رواياتی دیگر تصريح شده است كه درهاى رحمت خداوند هنگام ازدواج گشوده مى شوند و كسانى كه ازدواج مى كنند، مورد لطف خاص خداوند قرار مى گيرند.[4]

در دسته اى ديگر از روايات، از ازدواج به عنوان «سنّت» پيامبران ياد شده [5] كه نشانگر قداست آن است؛ زیرا چيزى كه سنّت پيامبران باشد، امرى ارزشمند و مقدس به شمار مى رود.

فراتر از رهنمودهاى پيشين، در احاديث ديگرى تأكيد شده است كه ارزش عبادت افراد متأهل، افزايشى چشمگير مى يابد.[6] اگر ازدواج امری پست و یا معمولی می بود، باعث افزایش ارزش عبادت نمی گردید! تمام اين امور نشان دهنده قداست و ارزش الهی خانواده در اسلام اند. در این میان، مهم آن است که این ارزش باید توسط افراد درک شود تا تأثیر خود را در زندگی زناشویی آنان بگذارد.

فلسفه تشکیل خانواده

در معارف اسلامی، فلسفه اساسی تشکیل خانواده، کسب آرامش همسران و تربیت نسل توحیدی است. توضیح آنکه خداوند متعال، زن و مرد را با تفاوتهای جنسی، جنسیتی، عاطفی و روانی آفریده است. به گونه ای که به شدت به همدیگر تمایل دارند و ازدواج و رسیدن به هم، یکی از نیازهای حتمی آنهاست. برآورده شدن این نیاز اساسی به آرامش می انجامد. به همین جهت، قرآن کریم فلسفه ازدواج را سکونت و آرامش روان زوجین اعلام فرموده است.[7]

افزون بر این، از منظر متون دینی، یکی از اهداف اصلی ازدواج، تربیت انسانهای یکتاپرست است. به عنوان نمونه پیامبر(صلی الله علیه و آله) می فرمایند: «مَا يَمْنَعُ الْمُؤْمِنَ أَنْ يَتَّخِذَ أَهْلًا لَعَلَّ اللَّهُ أَنْ يَرْزُقَهُ نَسَمَةً تُثْقِلُ  الْأَرْضَ  بِلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ؛[8]چه چیزی از مؤمن جلوگیری می کند که برای خود زوجه ای بگیرد، به امید آنکه خداوند فرزندی را نصیب او کند تا زمین را به "لا اله الا الله"گفتن سنگین کند؟» در این حدیث تصریح شده است که اهل ایمان باید برای دستیابی به نسل توحیدی، تشکیل خانواده دهند.

البته ارزشمندی ازدواج و تشکیل خانواده، منحصر در موارد یاد شده نیست؛ بلکه کارکردهای خانواده نیز می تواند راز اهمیت و فلسفه تشکیل خانواده را روشن سازد. خانواده در شکلهای مختلفش، کارکردهای گوناگونی دارد که عبارت اند از: تنظیم رفتار جنسی، تولید نسل، مشروعیت فرزند، تداوم شبکه های خویشاوندی، حمایت و مراقبت از فرزندان، انس و عاطفه میان والدین، مشارکت و همیاری در زندگی و کنترل اجتماعی همسران و فرزندان.[9]

ب) تنظیم دیدگاه نسبت به همسر

ازدواج، سرآغاز زندگی مشترک با همسر و تعامل همیشگی با اوست. بخش مهمی از موفقیت این تعامل، به دیدگاه فرد نسبت به ازدواج و همسر بستگی دارد. در آموزه های اسلامی از همسر (زن) به عنوان «امانت الهی» یاد شده است؛ پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می فرمایند: «... أَيُّهَا النَّاسُ! إِنَّ النِّسَاءَ عِنْدَكُمْ  عَوَانٍ  لَا يَمْلِكْنَ لِأَنْفُسِهِنَّ ضَرّاً وَ لَا نَفْعاً أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَ اسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ فَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ حَقٌّ وَ لَهُنَّ عَلَيْكُمْ حَق...؛[10]ای مردم! زنان نزد شما اسیرند. اختیار سود و زیانی برای خویش ندارند. آنان را به عنوان امانت خداوند گرفته اید، و با کلمات خداوند بر خویشتن حلال کرده اید، پس برای شما بر عهده آنها حقی است و برای آنان بر عهده شما حقی.»  

اگر کسی همسر خود را امانت بداند، از هرگونه بدرفتاری پرهیز خواهد کرد. شخص امین سعی می کند امانت خود را به بهترین شکل نگهداری کند و سالم به صاحبش بازگرداند.

جالب اینکه همسر در روایت فوق، امانت خانواده اش شمرده نشده؛ بلکه امانت خدا دانسته شده است. در حقیقت، کسی که ازدواج می کند، همسر خود را به عنوان امانت از خداوند متعال تحویل می گیرد، پس «امانت بودن همسر» و «خدایی بودن این امانت» دو ویژگی مهمی هستند که در تنظیم روابط میان همسران نقشی اساسی دارند. این دو نکته، ازدواج و تشکیل خانواده را از یک مسئله انسانی و زمینی به یک مسئله الهی و آسمانی تبدیل می کنند و همین امر در موفقیت و کامیابی خانواده تأثیر عمیقی خواهد گذاشت؛ زیرا وقتى انسان بداند صاحب امانت، خداوند متعال است، به جهت عظمت او فكر خیانت و بدرفتارى را کنار می گذارد. بنابراين، از عوامل مهم در موفقيت و كاميابى خانواده، تنظيم ديدگاه افراد نسبت به همسر است.

2. مهارت در انتخاب همسر

از دیگر عوامل پیشینیِ رضایت زناشویی، دقت و مهارت در انتخاب همسر است؛ انتخاب همسر، هم برای مرد و هم برای زن، از دوره های حساس زندگی به شمار می رود. کامیابی زندگی آینده در تمامی ابعادش، به انتخاب درست هنگام ازدواج بستگی دارد. بسیاری از ناکامی های زندگی زناشویی، از انتخاب نادرست سرچشمه می گیرد. منطق این امر، آن است که موفقیت خانواده به ویژگی های همسران بستگی دارد و خاستگاه بخشی از این ویژگی ها، پیش از ازدواج است. از این رو، انتخاب شایسته در پایداری ازدواج نقش مهمی دارد.

دقت در انتخاب همسر، از امور مسلّم و انکار ناکردنی در آموزه های دینی است که در آن به انتخاب روشن و صحیح در همسرگزینی دعوت و سفارش شده است. به عنوان نمونه «حسن بن محبوب» می گوید: به امام صادق(علیه السلام) عرض کردم: همسر من فوت شده است. او همسر خوب و سازگاری بود. اكنون قصد دارم دوباره ازدواج كنم. امام فرمودند: «انْظُرْ أَینَ تَضَعُ نَفْسَکَ وَ مَنْ تُشْرِكُهُ فِی مَالِکَ وَ تُطْلِعُهُ عَلَى دِینِکَ وَ سِرِّکَ وَ أَمَانَتِكَ...؛[11] خوب دقت كن كه خودت را در كجا می نهی و چه كسی را در مالت شریک می کنی و بر دین و اسرارت آگاه می سازی.» بنابراین، همسر كسی است كه در مال و دین و اسرار و امانت انسان شریك می شود و فرد باید بیندیشد که خود را در چه موقعیتی قرار داده و پایبند می سازد!

انتخاب همسر، علاوه بر اینکه در سرنوشت شخصی تأثیر دارد، در تربیت فرزند  توحیدی نیز سهم تعیین کننده ای خواهد داشت. از این جهت، برخی روایات همین بُعد را از منظر حق فرزند مورد توجه قرار داده اند.بر پایۀ این روایات، انتخاب درست، حق فرزند نیز هست؛ چون فرزندان، حقوق گوناگونی بر پدرشان دارند که یکی از آنها، انتخاب مادر خوب برای آنان است.

امام صادق(علیه السلام) می فرمایند: «تَجِبُ لِلْوَلَدِ عَلَى وَالِدِهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ: اخْتِيَارُهُ لِوَالِدَتِهِ، وَ تَحْسِينُ اسْمِهِ، وَ الْـمُبَالَغَةُ فِي تَأْدِيبِهِ؛[12] فرزند سه حق بر گردن پدرش دارد: مادر خوبی برایش انتخاب کند، نام نیکویی بر او بنهد و در تربیتش بکوشد.»

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. رضایت زناشویی، عباس پسندیده، صص 45 - 103.

[2]. من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، چاپ دوم، ج 3، ص 383، ح 4343؛ بحار الانوار، محمدباقر مجلسی، دار إحياءالتراث العربي،بیروت، چاپ دوم، 1403ق، ج 103، ص222، ح 40.

[3]. الکافى، محمد بن یعقوب کلینی، تحقیق: علی اکبر غفاری، دار صعب و دارالتعارف، بیروت، چاپ چهارم، 1401ق، ج 5، ص 328.

[4]. پيامبر(صلی الله علیه و آله) : «تُفْتَحُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ بِالرَّحْمَه فِي أَرْبَعِ مَوَاضِعَ ... وَ عِنْدَ النِّكَاحِ؛ در چهار هنگام درهاى آسمان به رحمت باز مى شود... و هنگام ازدواج.» بحار الأنوار، ج 103، ص 221، ح 26.

[5]. امام على(علیه السلام) : «تَزَوَّجُوا، فَإِنَّ رَسُولَ اللهِ(صلی الله علیه و آله) قَالَ: مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَتَّبِعَ سُنَّتِي فَإِنَّ مِنْ سُنَّتِيَ التَّزْوِيجَ؛ ازدواج كنيد؛ زيرا پيامبر خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: كسى كه دوست دارد از سنّت من پيروى كند، ازدواج نيز از سنّت من است.» الكافى، ج 5، ص 329؛ الخصال، شیخ صدوق، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، چاپ چهارم، 1414ق: ص 614، ح 10؛ تحف العقول، علی بن شعبه حرّانی، تحقیق: علی اکبر غفاری، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، چاپ دوم، 1404ق، ص 105؛ بحار الأنوار، ج 103، ص 218، ح 10. جالب اينكه ازدواج، تنها سنّت پيامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) نيست؛ بلكه سنّت پيامبران ديگر نيز هست. ايشان خود در اين باره مى فرمايند: «مَن كَانَ عَلَى دِينِى وَ دِينَ دَاوُودَ وَ سُلَيمَانَ وَ إِبرَاهِيمَ فَليَتَزَوَّج إِن وَجَدَ إِلَى النِّكَاحِ سَبِيلاً؛ كسى كه بر دين من و داود و سليمان و ابراهيم(علیهم السلام) باشد، اگر مى تواند، بايد ازدواج كند.» كنز العمّال، علی متقی هندی، مکتبه التراث الاسلامی، بیروت، چاپ اول، 1397ق، ج 16، ص 280، ح 44466.

[6]. پيامبر(صلی الله علیه و آله) : «لَرَكْعَتَانِ يُصَلِّيهِمَا مُتَزَوِّجٌ أَفْضَلُ مِنْ رَجُلٍ عَزَبٍ يَقُومُ لَيْلَهُ وَ يَصُومُ نَهَارَه؛ دو ركعت نمازى كه متأهّل مى خواند، برتر از مرد مجردى است كه شب را به عبادت و روز را به روزه دارى سپرى كند.» من لايحضره الفقيه، ج 3، ص 384، ح 4347. امام باقر(علیه السلام) نيز مى فرمايند: «رَكْعَتَانِ يُصَلِّيهِمَا مُتَزَوِّجٌ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعِينَ رَكْعَه يُصَلِّيهِمَا أَعْزَبُ ؛ دو ركعت نمازى كه همسردار مى خواند، برتر از هفتاد ركعت نمازى است كه مجرّد بخواند.» همان، ص 385، ح 4346.

[7]. روم/ 21: ]وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّه وَ رَحْمَه إِنَّ في  ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ[.

[8]. من لایحضره الفقیه، ج 3، ص 288، ح 4340.

[9]. برای آگاهی از کارکردهای ذکر شده ر.ک: رضایت زناشویی، صص 59 –72.

[10]. خصال، شیخ صدوق، جامعه مدرسین، قم، 1362ش، ص487، ح 63.

[11]. الکافى، ج  ۵، ص  ۳۲3؛ من لا یحضره الفقیه، ج  ۳، ص  ۳۸۳، ح ۴۳58.

[12]. تحف العقول، ص 322.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 246..





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ٦ دی ١٣٩٩ / شماره خبر : ٤١٦٢٧٢ / تعداد بازدید : 126/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج