سه شنبه ٣٠ مهر ١٣٩٨
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > روش تبلیغ 
ماهنامه مبلغان


آشنایی با منابع معتبر شیعه(20) تفسیر المیزان -1

مزایای کتاب المیزان

تفسیر المیزان سرچشمه معارف زلال اسلام و ناسخ التفاسیر عصر ما محسوب می‌شود. این اثر علاوه بر استقبال مشتاقانه علمای جهان تشیع، حتی به اعتراف قرآن‌پژوهان متعصب اهل سنت، یکی از بهترین تفاسیر عصر ماست.

آشنایی با منابع معتبر شیعه(20) تفسیر المیزان؛ اثر علامه سید محمدحسین طباطبایی تبریزی (1281 -  1360ش)

عبدالکریم پاک نیا تبریزی

طلیعه

از منابع معتبر شیعه که در زمان معاصر به گنجینه ذخایر شیعه افزوده شده و ظرفیت علمی و قرآنی شیعه را بیش از پیش در عالم اسلام توسعه داده است، تفسیر شریف «المیزان» است که امروزه محقق و مبلغ اسلامی می‌تواند از آن به عنوان یکی از غنی‌ترین منابع تفسیری بهره گرفته، به آن اعتماد نماید. این دایرة المعارف قرآنی که در عصر ما به حوزه‌های علمیه جهان اسلام و مراکز علمی و تحقیقی - پژوهشی جان تازه‌ای بخشیده، از بهترین منابع معتبر مبلغان اسلامی است.

تفسیر المیزان سرچشمه معارف زلال اسلام و ناسخ التفاسیر عصر ما محسوب می‌شود. این اثر علاوه بر استقبال مشتاقانه علمای جهان تشیع، حتی به اعتراف قرآن‌پژوهان متعصب اهل سنت، یکی از بهترین تفاسیر عصر ماست.[1]

این تفسیر نخست به قلم علامه در تبریز با تفسیر مختصر بخشی از قرآن نگاشته شد و بعدها در حوزه علمیه قم به برکت پرسش و پاسخ و نقّادی‌های اصحاب و شاگردان علامه، وسعت یافت و به بیست جلد (به زبان عربی) رسید.[2]

انگیزه شروع نسخه کامل این تفسیر، از هنگام تدریس علامه در حوزه علمیه قم برای طلاب علوم دینی شکل گرفت و مؤلف با اصرار شاگردانش به جمع‌آوری دروس تفسیری خویش پرداخت. علامه این تفسیر را در 1332ش آغاز کرد و در 23 رمضان 1392ق برابر با دهم آبان 1351ش به پایان برد.

اوایل این تفسیر، در جلد اول، بحث یافتن جهت قبله، می‌فرماید: «فی هذه الأیام و هی سنة 1332 هجریة شمسیة....؛[3] امسال که سال 1332ش است...»

و در جلد بیستم، طبق تاریخ ثبت شده در آخر آن، در سال 1352ش به پایان رسیده است. بنابراین، تألیف این تفسیر مبارک بیست سال طول کشیده است. ایشان در آخر این کتاب می‌نویسد: «تمّ الکتاب و الحمد لله و اتفق الفراغ من تألیفه فی لیلة القدر المبارکة الثالثة و العشرین من لیالی شهر رمضان من شهور سنة اثنتین و تسعین و ثلاثمائة بعد الألف من الهجرة...؛[4] شکر خدا که این کتاب به پایان رسید، و فراغت از تألیف آن در شب مبارک قدر؛ یعنی بیست و سوم ماه مبارک رمضان سال هزار و سیصد و نود و دوی هجری اتفاق افتاد... .»

آیت الله جوادی آملی درباره اهمیت آن می‌گوید: «المیزان در میان تفاسیر چون کتاب قیم جواهر الکلام است در بین کتاب‌های فقه که هم کمبود گذشتگان را جبران نمود و هم زمینه تحقیق آیندگان را فراهم کرد.»[5]

مزایای کتاب المیزان

تفسیر المیزان در واقع موسوعه‌ای است جامع، مشتمل بر مباحث عمیق قرآنی، حدیثی، فلسفی، عرفانی، ادبی، اخلاقی، تاریخی، اجتماعی و غیره که با طرحی بی‌سابقه و شیوه‌ای محققانه به رشته تحریر درآمده است. این تفسیر ارزنده از نظر صوری و معنوی، رعایت موازین صحیح قرآنی، تفکیک مباحث تفسیری و روایی و علمی از یکدیگر، نقد و بررسی و تحلیل آرای برخی از مفسران و دیگر موارد مشابه، کتابی بدیع است.

علامه طباطبایی(ره) پس از نقد و بررسی تمام روش‌های تفسیری در مقام استنتاج بر این باور است که تمامی این روش‌ها از نقیصه‌ای بزرگ رنج می‌برند و آن عبارت است از تحمیل نتایج بحث‌های علمی یا فلسفی از خارج بر مدلول آیات که در این صورت، تفسیر به تطبیق تغییر یافته و تطبیق، تفسیر نام گرفته است و بسیاری از حقایق قرآن مجاز جلوه داده شده و شماری از آیات، تأویل برده شده است.

مؤلف با آگاهی از نقایص روش مفسران پیشین و با عنایت به رعایت ظرایف و دقایق لازم در تفسیر صحیح کتاب خدا و نیز با در نظر داشتن هدفی متعالی، این تفسیر را نگاشته است. او در آغاز تفسیر، مقدمه‌ای نگاشته و در آن به سیر تطور تفسیر و روش‌های آن نگاهی اجمالی دارد. در این مقدمه، دیدگاه خود را درباره تفسیر و چگونگی برخورد با آن و تفاوت کلی این برخورد با روش گروهی از اخباری مسلکان و حشویه که قرآن را از حجیت ساقط می‌کنند و تفسیر را تنها از زاویه حدیث قابل استناد می‌دانند و حتی گاهی می‌گویند: قرآن برای ما قابل فهم نیست، با دلایل متقن رد می‌کند و در پایان این مقدمه، روش خود را بازگو می‌فرماید. ایشان روش اهل‌بیت(علیها السلام)در تفسیر را روش «تفسیر قرآن به قرآن» می‌داند و در این زمینه به نمونه‌هایی از روایات تفسیری اهل‌بیت(علیها السلام) ارجاع می‌دهد.[6]

سبک تفسیر

علامه طباطبایی(ره) در آغاز، چند آیه از یک سوره را می‌آورد، سپس به بحثی تحت عنوان بیان آیات - که شامل مباحث موضوعی است - می‌پردازد. در این قسمت، غالباً مباحث لغوی، ادبی، توضیح معنای آیه با توجه به آیات نظیر و مشابه و مسائل دلالتی آیه مطرح می‌شود. در بخشی دیگر نقل و نقد احادیث، اقوال و اخبار آغاز می‌گردد. در این قسمت علامه از منابع گوناگون حدیثی شیعه و سنی سود می‌جوید.

گرچه المیزان مهم‌ترین روش‌ها و گرایش‌های تفسیری را در خود جای داده است؛ اما روش غالب آن، تفسیر قرآن به قرآن به معنای واقعی و کامل خود است. مفسران قدیم و جدید فراوانی، از جمله: ابن تیمیه، ابن کثیر، محمد امین مالکی شنقیطی (مؤلف اضواء البیان)، عبدالکریم خطیب (صاحب تفسیر القرآنی للقرآن الکریم) طرفداران این روش بوده‌اند؛ ولی توفیق آنان در مقایسه با علامه بسیار ناچیز است.

در هر صورت، علامه در المیزان به گونه‌های مختلف این روش (از جمله: اجمال و تفصیل، یا مطلق و مقید در دو آیه، استفاده از ذیل یک آیه برای تفسیر همان آیه، استفاده از آیات بعد در تفسیر یک آیه، استفاده از آیات مشابه در لفظ و محتوا برای توضیح آیه و...) بهره برده است.[7]

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1].اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر، فهد بن عبدالرحمن رومی، مؤسسه الرسالة، ریاض، چاپ سوم، 1418ق، صص250 ــ 249.

[2]. شمس الوحی تبریزی، عبدالله جوادی آملی، نشر اسراء، قم، 1386ش، ص 159.

[3].المیزان، ج 1، ص 336.

[4]. المیزان فی تفسیر القرآن، سید محمد حسین طباطبائی، دفتر انتشارات اسلامی، قم، بی‌تا، ج20،ص398.

[5]. شمس الوحی تبریزی، ص 89.

[6]. المیزان،ج 1،صص4 - 14.

[7]. قبلاً براى مفسران گذشته مثل زمخشرى، اين روش تفسیری مطرح و مورد قبول بوده است. او می‏‌گويد: «أسد المعانى لايات القرآن ما دلّ عليه القرآن.» ابن تيميه (قرن ۸) نیز مى‌گويد: «أصح الطرق فى التفسير أن يفسر القرآن بالقرآن.»

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 213.





تاریخ ارسال مطلب : سه شنبه ٢٨ فروردين ١٣٩٧ / شماره خبر : ٣٩٩٢٢٧ / تعداد بازدید : 712/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج