دوشنبه ١١ اسفند ١٣٩٩
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


شهید مدرس برگزیده مراجع، منتخب مردم -1

اسوه وارسته

شهید آیت الله سید حسن مدرس طباطبایی زواره‏ای(ره)، مشهور به مدرس، از نوادر فقهای فرزانه و مجتهدان زمان ‏شناس تاریخ معاصر ایران و در زمره علمای نامداری است که نمونه او را به لحاظ جامعیت علمی و فکری و نگرش سیاسی و همچنین کارنامه ‏ای پربار و نورانی در عرصه‏ های گوناگون آموزشی و فرهنگی و موضع‏گیری‌های قاطعانه در سنگر مجلس، برای افشای نیرنگ استبداد و آشکار ساختن حیله‏ های بیگانگان، کم‏تر سراغ داریم.

شهید مدرس برگزیده مراجع، منتخب مردم
به مناسبت فرارسیدن یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی

غلامرضا گلی زواره

اسوه وارسته

شهید آیت الله سید حسن مدرس طباطبایی زواره‏ای(ره)، مشهور به مدرس، از نوادر فقهای فرزانه و مجتهدان زمان ‏شناس تاریخ معاصر ایران و در زمره علمای نامداری است که نمونه او را به لحاظ جامعیت علمی و فکری و نگرش سیاسی و همچنین کارنامه ‏ای پربار و نورانی در عرصه‏ های گوناگون آموزشی و فرهنگی و موضع‏گیری‌های قاطعانه در سنگر مجلس، برای افشای نیرنگ استبداد و آشکار ساختن حیله‏ های بیگانگان، کم‏تر سراغ داریم.

ایشان در مصاف با زورگویان و استعمارگران، یک تنه ایستاد و از تهدیدها و تطمیعهای آنان هراسی به دل راه نداد و هیچ‌گاه رسالت خود را به‌عنوان دانشمندی برخاسته از حوزه علمیه فراموش نکرد و در خلال فعالیتهای سیاسی و اجتماعی، از تدریس و تربیت طلاب غافل نماند و کاروانی از دانشمندان وارسته و مبارز از آموزه‏های درخشان او به وجود آمدند که امام خمینی(ره) درباره شخصیتش می‏فرمایند: «مدرس حالا هم زنده است. مردان تاریخ تا آخر زنده هستند.»[1] و هنگامی که از انتخابات مجلس شورای اسلامی یاد می‏کند تا مردم را با معیارهای نمایندگی آشنا کند، تصریح می‏فرماید: «سعی کنید مثل مرحوم مدرس را انتخاب کنید. البته مثل مدرس که به این زودی‏ها پیدا نمی‏شود.[2] ...یک روز در مدرسه سپهسالار که حالا مدرسه شهید مطهری است، رفتم درس ایشان. مثل اینکه هیج کاری ندارد؛ فقط طلبه‏ای است که درس می‏گوید. این طور قدرت روحی داشت. آن وقت هم که می‏رفت مجلس، همه از او حساب می‏بردند. مجلس منتظر بود تا مدرس بیاید. وقتی مدرس نبود، مجلس احساس نقص می‏کرد.»[3]

و در جای دیگر متذکر گردیده است: «مدرس چندین دوره زمامداری مجلس را داشت و از هر کسی برای او استفاده مهیاتر بود. (او) چه چیز به جای می‏گذاشت، جز شرافت و بزرگی؟ ما می‏گوییم مدرسها باید بر رأس هیئت تقنینیه (قانونگذاری) و قوای مجریه و قضایی واقع شوند تا کشور از این حال فلاکت بیرون بیاید.»[4]

رهبر معظم انقلاب(حفظه الله) بر این باورند که اگرچه هوشمندی و تیزبینی امام خمینی(ره) در باب مسائل سیاسی و اجتماعی و فهم عمیق از معارف اسلامی، ایشان را در جایگاه رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران قرار داد، با این حال شهید مدرس(ره) بر مشی سیاسی و مبارزاتی او مؤثر افتاده است: «من تصور می‏کنم ایشان (امام خمینی(ره)) بینش سیاسی‏شان را از اساتیدشان نگرفته‏اند. اساتیدی که بتواند آگاهی سیاسی به ایشان داده باشد، نداشته‏اند، یا من نمی‏شناسم. حدس من (این است که) امام به مرحوم مدرس(ره) ارادت داشتند، کارهای او را تعقیب می‏کردند. حرفهای مدرس(ره) و کارهای او در دوران رضاشاه، الهام بخش ایشان بوده است. عمده تحرک سیاسی و آگاهی‏شان در زمان پهلوی، از مرحوم مدرس(ره) است.»[5]

«مدرس(ره) کسی بود که با فراست خویش ماهیت ضد اسلامی و ضد مردمی رضاخان را تشخیص داد و با شجاعت کم نظیری با او به مبارزه پرداخت.[6] ...سید حسن مدرس(ره) کسی بود که هوشیارانه از اسلام دفاع می‏کرد. زمانی که او (به حالت تبعید و حبس) در به در شهرها و دهات خراسان بود، کسی فکر نمی‏کرد (او) روزی به عنوان امامزاده‏ای برای عاشقان خدا در بیاید.»[7]

ایشان در پیامی به مناسبت سالروز شهادت مدرس فرمودند: «مدرس(ره) به عنوان یک روحانی که از چشمه فیّاض دینِ رهایی‏بخش و انسان‏ساز اسلام سیراب بود، در انجام تکالیف الهی و شرعی خویش، تنها بودن را بهانه سکوت (در برابر ظلم و خودکامگی) قرار نداد و چه بسا که در بسیاری از جریانهای سیاسی کشور، تنها یک فرد مخالف بود که پرده خفقان حاکمه را می‏درید و آن فریاد و خروش دشمن شکنِ مدرس بود. مدرس به حق افتخار جامعه روحانیت، به‌خصوص در قرن حاضر و نمونه‏ای از مقاومت جامعه روحانیت در همه زمانها است.»[8]

مجتهد طراز اول

انقلاب مشروطه در آغاز شکل‏گیری بیش از همه رویّه و صبغه شریعت‏خواهی و عدالت‏طلبی داشت و گرایشهای غربی و سکولار در میان آزادی‏خواهان بعدها ظهور و جولان یافت. مجاهد شهید، آیت‌ الله شیخ فضل الله نوری(ره) که در زمره رهبران تأثیرگذار این حرکت قرار گرفته بود، دسیسه بیگانگان در تغییر مسیر این خیزش و ایجاد انحراف در آن را خیلی زود دریافت و به همین دلیل بر مشروطه مشروعه تأکید ورزید و کوشید بر این اسب سرکش که می‏خواست از آخور غرب تغذیه کند، لجام بزند و نظام جدید پارلمانی را با مهار شریعت و دیده دقیق و ریزبین فقاهت کنترل کند. سرانجام با پیشنهاد و پافشاری وی و اصرار دیگر علما و روحانیون، ماده‏ای مبنی بر نظارت همیشگی فقهای جامع الشرایط تصویب گردید و در قانون اساسی گنجانده شد.[9]

توانایی‏های علمی، غیرت دینی، بصیرت و بینش شهید مدرس(ره) نسبت به شرایط اجتماعی و سیاسی جهان اسلام و ایران، بر علمای نجف پوشیده نبود. از این‏رو، وی توسط آیات عظام: آخوند خراسانی و ملا عبدالله مازندرانی، طی نامه سوم جمادی الاولی 1328 جزء پنج نفر از عالمان دینی ولایات مختلف ایران و به عنوان هیئت طراز اول به مجلس شورای ملی معرفی شد تا بر قوانینی که نمایندگان تصویب می‏نمایند، نظارت کند و مصوبات را با موازین فقهی و احکام شرعی تطبیق دهد.

اتحادیه علمای اصفهان در تلگرافی خطاب به مجلس یادآور شدند: «حضور پنج نفر از علمای اعلام مطابق اصل دوم متمم قانون اساسی، خصوص جناب مستطاب شریعتمدار ملاذ الاسلام آقای سید حسن مدرس در آن مجلس مقدس موجب تشکر عموم علما گردید. حسن انتخاب پنج نفر از علما که باعث قوام اسلام و استحکام اساس مشروطیت است، کافه اسلامیان، خاصه امنای ملت را تبریک می‏گوییم، با آن که محرومیت عموم از فیوضات و برکات وجودی ایشان در این بلد (اصفهان) فوق العاده و موجب تأسف است؛ ولی هیئت علمی (حوزه اصفهان) نظر به اهمیت موقع، به اقتضای تکلیف شرعی، در اسرع وقت معظم له را حرکت خواهند داد.»[10]

آراسته به کمالات علمی و معنوی

به‌راستی زعمای حوزه نجف اشرف شخصیتی را برای نظارت بر مصوبات مجلس شورای ملی مورد تأیید قرار دادند که به لحاظ علمی، فکری و بینش سیاسی- اجتماعی جامعیت داشت. این فقیه مجاهد و عالم پرهیزکار در شمار سادات طباطبایی است که از طریق پدر به امام حسن مجتبی(علیه السلام) و از مادر به امام حسین(علیه السلام)  نسب می‏برند. او از طایفه «پیر عابدین» است که اغلب از طریق منبر و خطابه، به ارشاد اهالی می‏پرداختند؛ ولی از راه زراعت و دامداری امرار معاش می‏کردند.[11]

جدش «سید عبدالباقی طباطبایی زواره‏ای» از مبلغان فعال و زهاد عصر خویش بود که چون ظلم و جور خوانین منطقه را برنتابید، ناگزیر به قمشه (شهررضا) مهاجرت کرد و در این منطقه فعالیتهای ترویجی و آموزشی خود را پی گرفت.[12]

سید اسماعیل طباطبایی که روحانی مهذبی بود، با تقاضای اهالی سرابه کچوه، از زواره به این آبادی هجرت کرد و به تبلیغ مشغول شد. او بانو «خدیجه طباطبایی» دختر سید کاظم سالار را که در پاک طینتی و صداقت شهره زواره بود، به عقد ازدواج خویش درآورد. محصول این پیوند طیب و طاهر، پسری به نام حسن بود که در 1287ق به دنیا آمد. دوران کودکی این طفل در زواره و سرابه سپری گردید. شش ساله بود که والدش او را به قمشه برد و به مرحوم سید عبدالباقی سپرد تا وی در تعلیم و تربیت این کودک بکوشد. مدرس مقامات دینی، ادبی و اخلاقی را در محضر این عالم فروتن آموخت و در چهارده سالگی این مربی عالی مقام را از دست داد؛ اما شانزده ساله بود که برای ادامه تحصیل راهی اصفهان شد[13] و در حوزه علمیه این شهر به فراگیری معارف عقلی و نقلی اهتمام ورزید. در این مدت محضر سی نفر استاد نامدار را درک کرد.

مدرس به مدارس اصفهان قانع نگردید و راهی عتبات عراق شد و در نجف اشرف، مدرسه صدر، با آیت الله حاج شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی هم‏حجره گشت. مدرس(ره) موفق گردید در جوار بارگاه امیرمؤمنان علی(علیه السلام) از حوزه درسی آیات معزز: آخوند خراسانی، سید محمدکاظم یزدی و سید محمد طباطبایی فشارکی زواره‏ای+در خارج فقه و اصول فیض ببرد. در این مدت با آیات الهی: سید ابوالحسن موسوی اصفهانی، حاج سید علی کازرونی و سید محمود مرعشی هم‏مباحثه بود و با آیات گرامی: سید محمدصادق طباطبایی، حاج شیخ عبدالکریم حائری، سید مصطفی کاشانی، سید ابوالقاسم کاشانی و سید هبة الدین شهرستانی روابط دوستانه داشت. هنگام اقامت در نجف اشرف، اواخر هفته کارگری کرده، عواید آن را صرف معاش خویش می‏کرد. بعد از هفت سال به درجه اجتهاد نایل آمد و مقام فقاهتش مورد تأیید مراجع بزرگ آن زمان قرار گرفت.

مدرس در 31 سالگی به ایران آمد و در مدارس جده بزرگ، کوچک و صدر به تدریس فقه و اصول، منطق، شرح منظومه و نهج البلاغه پرداخت. احاطه‏اش به معارفی که تدریس می‏نمود، به اندازه‏ای بود که از آن زمان به مدرّس مشهور شد. او همگام با فعالیتهای علمی، آموزشی و تألیف، به مبارزه با زورگویانی همچون: ظل‌السلطان، اقبال‌الدوله و صمصام‌السلطنه (حاکمان اصفهان) می‏پرداخت.[14] همچنین علی‌رغم حضور در میدانهای مبارزاتی، از تزکیه نفس و تهذیب درون غافل نبود و به کمک عزت و قناعت، تمامی هراسها را از دل زدوده و در مبارزه مستمر با ظلم و تجاوز مصمم بود. لباس بافت وطن بر تن می‏کرد. خوراکش غالباً نان و ماست و مقداری سبزی بود. در مصرف بیت‌المال بسیار دقت داشت و از اسراف و تبذیر اموال دولت و مردم به شدت اجتناب می‏کرد. سحرخیز، اهل تهجد و نمازشب بود و نسبت به انجام مستحبات و نوافل جدیت داشت.

شکوفایی معنوی برای او شجاعت و شهامتی شگفت‌انگیز به ارمغان آورد، به حدی که از هیچ قدرتی هراس به دل راه نمی‏داد و با قاطعیت و صراحت نقشه‏های دشمنان خودکامه و مزدور اجانب را افشا می‏کرد. با وجود آن همه صلابت و اقتدار در عرصه سیاست، اهل عفو و گذشت بود و حتی برخی را که کینه‏ورزی می‏نمودند، می‏بخشید. با اقشار محروم و کم بضاعت همدردی داشت و برای کاهش آلام آنان، به هر نحو ممکن اقدام می‏نمود.[15]

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. صحیفه امام(ره)، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام(ره)، تهران، چاپ سوم، 1379ش، ج 7، ص491.

[2]. همان، ج 18، ص 335.

[3]. همان، ج 16، 335.

[4]. خمینی(ره) و جنبش، انتشارات دوازدهم محرم (15خرداد)، قم، بی تا، ص 58.

[5]. شرح اسم، هدایت الله بهبودی، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، تهران، چاپ اول، 1391ش، صص 102 - 103.

[6]. چهار سال با مردم، تهیه و تنظیم و نشر حزب جمهوری اسلامی، تهران، 1364ش، ص 367.

[7]. چهار ساله دوم (گزارشی از دومین دوره ریاست جمهوری حضرت آیت الله خامنه‏ای(حفظه الله))، نشر اطلاعات، تهران، چاپ اول، 1368ش، ص 287.

[8]. شهید مدرس ماه مجلس، غلامرضا گلی زواره، نشر امیرکبیر، تهران، چاپ اول، 1389ش، ص 179.

[9]. تاریخ مشروطه ایران، احمد کسروی، امیرکبیر، تهران، چاپ هفدهم، 1373ش، صص 371-372؛ اندیشه سبز زندگی سرخ، علی منذر، نشر عبرت، تهران، چاپ اول، 1380ش، ص137.

[10]. مدرس(ره) و مجلس (نامه‏ها و اسناد)، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای فرهنگی، تهران، چاپ اول، 1374ش، ص 25.

[11]. شرح حال خودنوشت مدرس(ره)، روزنامه اطلاعات، 18 آبان 1306، مصاحبه با مدرس(ره)؛ روزنامه ایران، 17 تیر 1305.

[12]. أعیان الشیعه، سید محسن امین، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، 1403ق، ج 5، ص21.

[13]. مرد روزگاران، صص 40-41؛ طفولیت مدرس(ره)، محیط طباطبایی، مجله محیط، ش چهارم.

[14]. مدرس(ره) مجاهدی شکست ناپذیر، شیخ عبدالعلی باقی، انتشارات گواه، قم، چاپ اول، 1370ش، صص 160-161؛ شهید مدرس(ره) ماه مجلس، ص 48.

[15]. مدرس(ره)، گروهی از نویسندگان تهران، بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۶ش، ج 1، ص ۲۶.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 248.





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ١١ بهمن ١٣٩٩ / شماره خبر : ٤١٦٨٠٣ / تعداد بازدید : 440/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج