چهارشنبه ٠١ بهمن ١٣٩٩
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


مدافعان حریم ولایت آشنایی با یاران مجاهد امیرالمؤمنین(علیه السلام) (2) -1

مالك بن تَيِّهان انصاري(ره)

«ابوهیثم مالك بن تیهان انصاری» از اهالی یثرب (مدینه) و از طایفه اوس بود. از اولین كسانی كه قبل از هجرت پیامبر(صلی الله علیه و آله) در مكه به ندای توحیدی آن حضرت لبیك گفتند و با آن حضرت پیمان وفاداری بستند.

مدافعان حریم ولایت
آشنایی با یاران مجاهد امیرالمؤمنین
(علیه السلام)  (2)

عبدالکریم پاک نیا تبریزی

اشاره

بااینکه بعد از پیمان غدیر عده ای پیمان شکستند و با وصیت پیامبر(صلی الله علیه و آله) مخالفت نموده، در مقابل امام علی(علیه السلام) صف کشیدند؛ اما معدودی از شیعیان نیز بودند که وفاداری نموده، تا آخرین قطره خونشان بر بیعت غدیر پایداری و از آن فرمان الهی پاسداری کردند.

شناخت چهره هاى ارزشمند، در پرورش نسل جوان و راهنمایى آنان به سوی ارزشهاى والاى انسانى و الهى به ویژه در راستای دفاع و حمایت از امام و نائب امام، آثار تربیتى و اخلاقى فراوانى به همراه خواهد داشت.

در شماره گذشته ماهنامه مبلّغان  (246) موضوع «مدافعان حریم ولایت» ارائه گردید و در آن به مبحث «آشنایی با یاران مجاهد امیرالمؤمنین(علیه السلام)» پرداخته شد؛ در شماره اول این مقاله با دو تن از این یاران مجاهد امیرالمؤمنین(علیه السلام)  (عمار یاسر و اویس قرنی) که بر بیعت خود ثابت قدم مانده و با شهادت در رکاب امام خویش، پیمان غدیر را جاودانه ساختند و ریشه آن شجره طیبه را با خون خود آبیاری نمودند، آشنا  شدیم؛ در این مجال نیز با دو یار مجاهد و مدافع حریم ولایت  (ابوهیثم مالك بن تَیهان انصاری و ابوعماره خزيمة بن ثابت انصارى) آشنا می شویم.

الف) مالك بن تَيِّهان انصاري(ره)

«ابوهیثم مالك بن تیهان انصاری» از اهالی یثرب  (مدینه) و از طایفه اوس بود. از اولین كسانی كه قبل از هجرت پیامبر(صلی الله علیه و آله) در مكه به ندای توحیدی آن حضرت لبیك گفتند و با آن حضرت پیمان وفاداری بستند. او از همان صدر اسلام در بیشتر صحنه های نظامی، سیاسی، اجتماعی و مذهبی حضور یافت و از حداكثر توان خویش در راه اعتلای كلمه توحید بهره گرفت و همواره در بحرانی ترین شرایط و حساسترین موقعیتها ثابت قدم و پایدار باقی ماند و پیوسته در خط مستقیم اهلبیت(علیهم السلام) استقامت ورزید و در رفتارش تا آخرین لحظه حیات، هیچ ‍ گونه انحرافی پدید نیامد و در یک کلام، او از بارزترین نمونه های ]فَاسْتَقِمْ  كَما أُمِرْت وَمَن تابَ مَعَكَ [بود.

این سرباز فداكار و یار رشید اسلام در حدود چهل سال ـ از سال دوازدهم بعثت پیامبر(صلی الله علیه و آله) كه در مكه به آیین آسمانی آن حضرت ایمان آورد، تا سال 37ق كه در جنگ صفین و در ركاب امام علی(علیه السلام) به شهادت رسید - در خدمت به اسلام تلاش کرد و در نشر و گسترش فرهنگ نورانی اهلبیت(علیهم السلام) کوشید، تا آنجا كه حضرت رضا(علیه السلام) او را الگوی شیعیان معرفی كرده و دوستی وی و یارانش را جزء احكام دین و از واجبات دانسته است.[1]

امروزه شیعیان امیرالمؤمنین(علیه السلام)، به ویژه جوانان عزیز ما میتوانند سرمشقهای بسیار زیبا و درخشانی از زندگی جذاب و آموزنده مالک بن تیّهان انصاری به دست آورند که برخی از این خصلتها عبارتند از:

1. مبلغ پیشتاز اسلام؛

2. شركت در نخستین پیمان عقبه؛

3. اولین نفر در دومین پیمان؛

4. انتخاب آسمانی به عنوان نقیب؛[2]

5. كارشناس ویژه پیامبر(صلی الله علیه و آله)؛

6. پیمان برادری در پرتو ایمان؛

7. دفاع از ولایت و امامت علوی؛

8. مسئول بیعت گرفتن برای حضرت علی(علیه السلام) به همراه عمار؛

9. خزانه دار امین؛

10. قهرمان جهاد و شهادت؛

11. تأثیرگذاری در اطرافیان؛

12. بهره گیری از هنر خطابه و شعر در تبلیغ معارف الهی.

1. خطابه های شورانگیز

«ابن تیهان» از خطبای بی نظیری بود که در مواقع لازم از این فن بهره میگرفت. به گزارش شیخ مفید(ره) در فتنه جمل و در جنگ بصره، امیرالمؤمنین(علیه السلام) خطبه ای در مورد نقشه های منافقین و فتنه گران داخلی بیان کرد، سپس ابن تیهان برخاست و عرض کرد: ای امیر مؤمنان! حسد قریش بر شما دو گونه است: خوبانشان به خاطر میل و مسابقه در فضل و برتری مرتبت بر تو حسد بردند و بد و اشرار آنان نیز حسد زشتی بر تو ورزیدند كه خداوند بدان سبب اعمالشان را تباه و بیثمر ساخت و وزر و وبالشان را سنگینتر نمود و آنها به تساوی با تو بسنده نكردند؛ بلكه خواستند بر تو سبقت بگیرند و درنتیجه از هدف دور افتادند و مسابقه با تو آنان را از مرتبه اعتبار ساقط كرد. بعد ادامه داد:«كُنْتَ أَحَقَّ قُرَيْشٍ بِقُرَيْشٍ نَصَرْتَ نَبِيَّهمْ حَيّاً وَ قَضَيْتَ عَنْه الْحُقُوقَ مَيِّتاً وَ اللَّه مَا بَغْيُهمْ إِلَّا عَلَى أَنْفُسِهمْ وَ نَحْنُ أَنْصَارُكَ وَ أَعْوَانُكَ فَمُرْنَا بِأَمْرِك؛[3]تو سزاوارترین فرد قریش به قریشیان هستی. پیامبرشان را در حال حیات یاری كردی و پس از وفات آن حضرت حقوقی را كه بر عهده تو بود، پرداخت نمودی. به خدا سوگند! این سركشی آنان جز به زیان خودشان نخواهد انجامید. ما انصار و یاوران شماییم. پس هر امری داری، بفرما.»

سپس اشعاری با مضامین عالی قرائت كرد كه دو بیت آخرش چنین است:

يَا وَصِيَّ النَّبِيِّ نَحْنُ مِنَ الْحَقّ
عَلَى مِثْلِ بَهجَةِالْإِصْبَاح

لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَكُنْ لَكَ فِي اللَّه
وَلِيّاً عَلَى الْهدَى وَ الْفَلَاح

«ای وصی پیامبر(صلی الله علیه و آله)! حقانیت ما مانند سپیده صبح  (روشن و آشكار) است. هر كسی از ما كه در راه خدا با تو دوستی نكند، بر راه هدایت و رستگاری نخواهد بود.»

بعد از اتمام سخنان و اشعار عارفانه و هنرمندانه این شاعر عاشق اهلبیت(علیهم السلام) امیرالمؤمنین(علیه السلام) برای وی پاداش نیك آرزو كردند و او را تحسین نمودند.[4]

2. مدافع جان بر کف غدیر

حساسترین مسئولیت ابوهیثم، بعد از رحلت پیامبر(صلی الله علیه و آله) شروع شد. او 27 سال در بحرانی ترین شرایط تاریخ اسلام، در كنار جانشین حقیقی پیامبر(صلی الله علیه و آله) ثابت قدم و استوار باقی ماند و لحظه ای در حقانیت امیرالمؤمنین(علیه السلام) شك و تردید به دلش راه نداد. او در عصری كه از هر طرف فتنه میبارید، به معدن علم و برادر پیامبر(صلی الله علیه و آله) و سرچشمه تمام خوبی ها پناهنده شد و مانند پروانه ای گرد شمع وجود مولای متقیان علی(علیه السلام) گشت و جان بر كف، آماده اجرای دستورات حضرتش شد.

شناخت چهره هاى ارزشمند، در پرورش نسل جوان و راهنمایى آنان به سوی ارزشهاى والاى انسانى و الهى به ویژه در راستای دفاع و حمایت از امام و نائب امام، آثار تربیتى و اخلاقى فراوانى به همراه خواهد داشت.

هنگامی كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) چشم از جهان فرو بست و اولی به مسند خلافت تكیه زد، دوازده نفر از بزرگان اصحاب پیامبر(صلی الله علیه و آله) و نخبگان با سابقه اسلام مخالفت خویش را با این خلافت اعلام داشتند. نیمی از آنان از مهاجران و نیمی دیگر از گروه انصار بودند: خالدبن سعید، سلمان فارسی، ابوذر غفاری، مقداد بن اسود، عمار بن یاسر و بریده اسلمی، جزء مهاجران و ابوهیثم بن تیهان، سهل بن حنیف، عثمان بن حنیف، خزیمه بن ثابت  (ملقب به ذوالشهادتین)، ابی بن كعب[5]و ابوایوب انصاری جزء انصار بودند که روز پنجم رحلت پیامبر(صلی الله علیه و آله) وارد مسجد شده، نزدیك منبر حضرت نشستند. وقتی اولی بر فراز منبر سخن میگفت، خالد بن سعید برخاست و او را از تصدی امر خلافت برحذر داشت و تأكیدات و توصیه های پیامبر(صلی الله علیه و آله) از طرف خداوند را در مورد امامت و ولایت حضرت علی(علیه السلام) یادآور شد. سپس سلمان(ره) علیه كسانی كه خود را بر جانشین حقیقی پیامبر(صلی الله علیه و آله) مقدم داشته بودند، مطالبی بیان كرد و شنیدههای خود را در مورد فضایل، مناقب و امامت امام اول شیعیان نقل كرد. سپس تك تك افراد اعتراض خود را با منطق محكم و مستدل از قرآن و حدیث بیان نمودند.

وقتی نوبت به ابن تیهان رسید، گفت: من در روز غدیرخم محضر پیامبر(صلی الله علیه و آله) حاضر بودم كه حضرت دستهای علی(علیه السلام) را بلند كرد تا ما مسلمانان تسلیم او شویم. در این میان، بین مسلمانان گفتگو و مجادله پیش آمد. انصار گفتند: او را برای جانشینی خود برگزید. بعضی گفتند: پیامبر(صلی الله علیه و آله) دستهای او را بلند كرد تا مردم بدانند كه علی(علیه السلام) دوست هر كسی است كه پیامبر(صلی الله علیه و آله) دوست اوست. در این گفتگو كار مشاجره و اختلاف بالا گرفت تا اینكه چند نفر را به محضر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرستادیم تا اصل مسئله را جویا شوند.

آن حضرت در جواب مردم فرمودند: «عَلِيٌّ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ بَعْدِي وَ أَنْصَحُ النَّاسِ لِأُمَّتِي؛ علی(علیه السلام) بعد از من ولی و امام مؤمنان و دلسوزترین فرد برای امتم بعد از من است.» من به آنچه را كه خودم دیده بودم، شهادت دادم؛ حال هر كسی میخواهد، قبول كند و هر كسی میخواهد، قبول نكند: ]إِنَ  يَوْمَ  الْفَصْلِ  كانَ  مِيقاتا[؛[6] «مطمئناً روز قیامت وعده گاه ماست».[7]

هنگامی كه ابن تیهان و یاران غیور و شجاع وی با احتجاجات قوی ولایت و فضیلت امام علی(علیه السلام) را ثابت نمودند و مخالفان را از عذاب الهی ترساندند، عده ای از جمله: عبدالله بن مسعود، زید بن وهب و... با آنان هم صدا شدند و به وصیت پیامبر(صلی الله علیه و آله) بر خلافت حضرت علی(علیه السلام) تأكید نمودند. فضای مجلس عوض شد. اولی در حالی كه از استدلال قوی و سخنان رسای آنان عاجز و متحیر شده بود، گفت: «أَقِيلُونِي، أَقِيلُونِي فَلَسْتُ بِخَيْرِكُمْ وَ عَلِيٌّ فِيكُم؛ رها كنید مرا! رها كنید مرا! تا علی در میان شماست، من بهترین نفر  (به خلافت امت) نیستم.»[8]

3. شهادت در صفین

«مالك بن تیهان انصاری» یار دیرین پیامبر(صلی الله علیه و آله) و حضرت علی(علیه السلام) بعد از تلاشهای فراوان در راه دفاع از اسلام و اهلبیت(علیهم السلام) در سال 37ق در جنگ صفین و در رکاب مولای متقیان(علیه السلام) به درجه رفیعه شهادت نایل شد.[9]

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. عیون اخبار الرضا(علیه السلام)، شیخ محمد بن علی شیخ صدوق، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، بیروت، 1404ق، ج2، ص125.

[2]. جبرئیل(علیه السلام) از طرف خداوند از میان یاران پیامبر(صلی الله علیه و آله) دوازده نقیب تعیین كرد كه نه نفر آنان از گروه خزرج و سه نفر از قبیله اوس بودند كه ابوهیثم بن تیهان جزء آنها بود.(نهج البلاغه، سید رضی، مصحح: فیض الاسلام، سپهر، 1365، خطبه 181) نقبا افرادی بودند كه مسئولیت حراست از دین قوم خود را داشتند. آنان متعهد شدند كه علاوه بر خود، قومشان را نیز از انحرافات و كج اندیشی‏های خلاف شریعت اسلام محافظت نمایند. نقیب یك قوم، آگاه به اسرار قومش بود و سرپرستی و هدایت آنان را بر عهده داشت.  (شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید معتزلی، کتابخانه آیت‌الله مرعشی، قم، چاپ اول، 1404ق، ج‏1، ص‏143)

[3]. الامالی، شیخ مفید(ره)، کنگره شیخ مفید، قم، 1413ق، ص‏155.

[4]. همان.

[5]. اسدالغابه فی معرفه الصحابه، علی بن محمد ابن‌اثیر، داراحیاءا لتراث العربی، بیروت، ج‏4، ص274.

[6]. نبأ / 17.

[7]. الإحتجاج على اهل‏ اللجاج، احمد بن علی طبرسی، محمدباقر خرسان، نشر مرتضی، مشهد، چاپ اول، 1403ق، ج‏1، ص‏78.

[8]. همان.

[9]. اسدالغابه، ج‏4، ص‏274؛ شرح نهج البلاغه ابن أبی‌الحدید، ج‏‏10، ص‏107.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 247.





تاریخ ارسال مطلب : يکشنبه ١٤ دی ١٣٩٩ / شماره خبر : ٤١٦٣٦٤ / تعداد بازدید : 109/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج