چهارشنبه ٢٥ تير ١٣٩٩
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


اصول اخلاقی و رفتاری در رانندگی؛ معرفی اجمالی کتاب «اخلاق رانندگی» و بُرش هایی از آن -4

اصول اخلاقی و رفتاری در حرفه رانندگی

افراد شاغل در حرفه رانندگی علاوه بر التزام به اصول اخلاقی و رفتاری که شرح آنها گذشت، باید اصول اخلاق حرفه ای خود را نیز بدانند و به آنها عامل باشند.

اصول اخلاقی و رفتاری در حرفه رانندگی[1]

همانگونه که گفتیم اصول اخلاقی در رانندگی به دو دسته قابل تقسیم است: یکی اصول مربوط به عمل رانندگی و دیگری، اصول مختص به حرفه رانندگی است. بر این اساس، افراد شاغل در حرفه رانندگی علاوه بر التزام به اصول اخلاقی و رفتاری که شرح آنها گذشت، باید اصول اخلاق حرفه ای خود را نیز بدانند و به آنها عامل باشند. در ادامه به تعدادی از مهمترین آنها می پردازیم.

1. آراستگی داخل خودرو

رعایت پاکیِ داخل خودرو از اصول رفتاری راننده مسلمان است؛ زیرا مسافرانِ فراوانی برای رسیدن به مقصد خود به صورت مستمر به خودروی او سوار و پیاده می شوند. آنان حق دارند که راننده نسبت به طهارت داخل خودرو و صندلی ها توجه داشته باشد. بنابراین انتظار می رود اگر خودرو به نجاست آلوده شد، راننده آن را تطهیر کند. در غیر این صورت، هرگونه اهمال کاری، تضییع حقوق مسافران را در پی خواهد داشت.

در کنار پاکی و نظافت خودرو، پاکیزگی و آراستگیِ راننده نیز از جمله اصول اخلاق حرفه ای رانندگان محسوب می شود. این موضوع از دو منظر اهمیت ویژه ای دارد: نخست اینکه پاکیزگی و آراستگی به عنوان یک فضیلت رفتار فردی ضرورت دارد؛ دیگر اینکه لزوم آمیختگی این دو ویژگی (پاکیزگی و آراستگی) به این دلیل است که راننده به صورت مستمر با همنوعان و شهروندان در حال تعامل و مراوده است.

البته در حرفه رانندگی فقط پاکیزگیِ شخص راننده اهمیت ندارد، بلکه پاکیزگی و آراستگیِ خودرویی که مسافران را با آن به مقصد می رساند، از اهمیت بیشتری برخوردار است. به راستی پاکیزه بودن و آراستگی خودرو به عنوان حقّ مسلّمِ مسافران به شمار می آید؛ زیرا اگر اتومبیل کرایه ای، پاکیزه نباشد و با سوار و پیاده شدن به آلودگی و کثیفی لباس مسافر بینجامد، در حقیقت، حقّی از آنان پایمال شده است و این امر، ناخشنودی آنان را به دنبال خواهد داشت.

2. خوش رویی

اصلی که می تواند همچون اکسیری در جهت تأمین رضایت مسافران عمل کند، خوش رویی و گشاده رویی راننده است. رفتار زیبا و دلنشین راننده حس آرامش و نشاط را به مسافران منتقل می کند و به صورت خودکار، سرنشینان را در برابر فردِ خوش رو، منفعل و ملایم می سازد. چهره درهم و افسرده یا عصبانی و خشمگین، هر یک روح و روان مسافران و اطرافیان را متأثر ساخته و نشاط و شادمانی را از آنان می گیرد. در اهمیت این نکته همین بس که امام صادقpفرموده اند: «صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ وَ حُسْنُ الْبِشْرِ يَكْسِبَانِ الْمَحَبَّةَ وَ يُدْخِلَانِ الْجَنَّةَ وَ الْبُخْلُ وَ عُبُوسُ  الْوَجْهِ يُبْعِدَانِ مِنَ اللَّهِ وَ يُدْخِلَانِ النَّار؛[2]نیکی به دیگران و خوش رویی، محبت دیگران و داخل شدن به بهشت را به ارمغان می آورد و بُخل و ترش رویی، انسان را از لطف خداوند دور ساخته و به آتش دوزخ وارد می سازد».

افزون بر آن بر اساس فرمایش امام صادق(علیه السلام): «حُسْنُ الْخُلْقِ يَزِيدُ فِي  الرِّزْق؛[3] خوش خُلقی سبب افزايش روزى مى گردد».

بنابراین خوش رویی راننده در حرفه رانندگی آنچنان اهمیت دارد که به عنوان یکی از آسان ترین، کم هزینه ترین و در عین حال، مهم ترین رفتارها در مواجهه با مسافران به شمار می آید، به گونه ای که بدون برخورداری از روی خوش، غالباً مسافران، ناخشنود خواهند بود و در نتیجه، رضایت شغلی برای راننده نیز ایجاد نخواهد شد.

3. ادب در گفتار و رفتار

از اصول اخلاقی و رفتاریِ معاشرت با مردم، رعایت ادبِ گفتاری و رفتاری است. خوش کلامی، خوش بیانی و خوش رفتاری، وظیفه اخلاقیِ هر انسانی در برابر همنوعان خویش است. قرآن کریم در عبارتی صریح می فرماید:]قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً[؛[4]با مردم به نیکی سخن بگویید».

در میان مشاغل، حرفه رانندگی از شاخص ترین شغل ها از نظر کثرت برخورد و مکالمه با شهروندان است. لذا آراستگی رانندگان به این فضیلت اخلاقی و رفتاری، از ضرورت های این حرفه خواهد بود. یک راننده در طول روز با ده ها و بلکه صدها نفر برخورد دارد و مجبور است با آنها سخن بگوید. بدین جهت، شغل رانندگی در بسیاری از موارد، حرفه سخت و خسته کننده ای خواهد بود. برخورد خوب و کلام خوش راننده، حرفه دشوار رانندگی را برای او قابل تحمل و لذّت بخش، و برای مسافران نیز خوشایند خواهد ساخت.

در بیان مؤلفه های ادب گفتاری می توان به سلام کردن[5]و پیشی گرفتن بر آن، یا دست کم پاسخ مناسب دادن به سلام مسافران،[6]استفاده از کلام زیبا و محبت آمیز، ابراز فروتنی در کلام، با احترام سخن گفتن و با صدای بلند صحبت نکردن[7]، اشاره نمود. 

4. تکریم و احترام مسافر

برای مهرورزی، همنوع بودن، دلیلی کافی است. حال اگر شهروندی و مسلمانی را هم به آن بیفزاییم، اکرام و احترام، ارزشی دو چندان خواهد یافت. امام علی(علیه السلام)در سفارش هایی که به مالک اشتر نوشته اند، به این نکته اشاره می کنند و می فرمایند: «وَ أَشْعِرْ قَلْبَكَ  الرَّحْمَةَ لِلرَّعِيَّةِ وَ الْمَحَبَّةَ لَهُمْ وَ اللُّطْفَ بِهِمْ ... فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ إِمَّا أَخٌ لَكَ فِي الدِّينِ وَ إِمَّا نَظِيرٌ لَكَ فِي الْخَلْقِ؛[8]قلب خود را آکنده از مهربانی با مردم کن و به آنان لطف و محبت داشته باش! ... زیرا مردم دو دسته اند: دسته ای برادر دینی تو، و دسته دیگر، همانند تو در آفرینش اند».

بر این اساس، همنوعان تا زمانی که دشمن و بدخواه ما نباشند، سزاوار مهرورزی اند. حال می دانیم که مسافران، هزینه سفر درون شهری و برون شهری خود را می پردازند و یک راننده از طریق دریافت کرایه، مخارج زندگی خود را تأمین می کند. بنابراین، رانندگان در حرفه رانندگی بر مسافران خود منّتی ندارند؛ زیرا در ازایِ خدمت، کرایه دریافت می کنند. بدین جهت بر اساس وظیفه انسانی و اخلاق حرفه ای، تکریم و احترام مسافران بر آنان لازم است و مسافران نیز حق دارند از این احترام برخوردار گردند و دست کم به آنان بی احترامی نشود. ادای این حق، بر عهده راننده است. گرچه وجود این حق، دوطرفه بوده و راننده نیز نسبت به مسافران خویش، از همین حق برخوردار است و مسافران به این دلیل که کرایه رساندن به مقصد را می دهند، به هیچ وجه حق ندارند به این قشر، توهین و یا بی احترامی کنند.

5. امانتداری

ضرورت پایبندی به امانتداری نسبت به مسافران، مسئله ای است که نیاز به توضیح ندارد. امانتداری در ابعاد مالی، ناموسی، حفظ اسرار و اطلاعات شخصی، حفظ اشیای جامانده در اتومبیل، از جمله اصول اخلاقی و رفتاری در حرفه رانندگی است که با کمترین توجه به آموزه های اسلامی، قابل فهم و اثبات است.

امانتداری از مهم ترین فضایل اخلاقی در اسلام است. زیرا امام علی(علیه السلام)امانتداری را با عنوان «سَرِ اسلام» تعبیر کرده اند.[9]همچنین ایشان بدترینِ مردم را خائنان در امانت دانسته و فرموده اند: «شَرُّ النَّاسِ مَنْ لَا يَعْتَقِدُ الْأَمَانَةَ وَ لَا يَجْتَنِبُ  الْخِيَانَةَ؛[10]بدترینِ مردم کسی است که به امانت معتقد نباشد و از خیانت پرهیز نکند!».

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله)نیز خیانتکار در امانت را از جرگه مسلمانی بیرون دانسته و فرموده اند: «لَيْسَ مِنَّا مَنْ يُحَقِّرُ الْأَمَانَةَ يَعْنِي يَسْتَهْلِكُهَا إِذَا اسْتَوْدَعَهَا وَ لَيْسَ مِنَّا مَنْ خَانَ  مُسْلِماً فِي أَهْلِهِ وَ مَالِه[11]؛ آن کسی که امانت را خراب کند و به ناموس و مال مسلمانی خیانت کند، از ما نیست ».

6. بردباری با مسافر

پیش از این بیان شد که رانندگی، از جمله دشوارترین مشاغل و حرفه هاست. یکی از علل مهم دشواری آن، تعامل فراوان با شهروندان و مسافران است. فراوانیِ افراد، تنوّع سلیقه ها و انتظارات را در پی خواهد داشت. با این حال، راننده باید از سعه صدر و بردباریِ بالایی برخوردار باشد و در غیر اینصورت، در طول روز بارها خشم و عصبانیت، عنان اختیار او را می رباید و استقامت او را در حرفه رانندگی کم می کند.

امام علی pدر خصوص ارزش فضیلت بردباری فرموده اند: «الْحِلْمُ غِطَاءٌ سَاتِرٌ... فَاسْتُرْ خَلَلَ خُلُقِكَ بِحِلْمِكَ[12]؛ بردباری، پرده ای است پوشاننده... پس عیوب اخلاقی خود را با بردباری ات بپوشان» .

افراد بدرفتار ممکن است خشم آدمی را برافروزند و موجب رسوایی انسان شوند. وسیله مبارزه با این پیامدها، بردباری است.

روشن است وقتی که انسان عصبانی شد، هم سخنان زشتی ممکن است بر زبان او بیاید و هم حرکات نادرستی انجام دهد و چه بسا بدین وسیله، عیوب پنهانی وی آشکار گردد. بردباری همچون پرده ای تمام این نقص ها و عیب ها را می پوشاند و از ضایعات حاصل از آن جلوگیری می کند.

گفتنی است کسی که به دفعات، با مسافران و شهروندان به خاطر انتظارات فراوان یا رفتارهای نادرستشان درگیر شود و مجادله کند، نارضایتی آنان را رقم خواهد زد. کثرت نارضایتی و شکایت مکرر مسافران، بر طبق قانون، ابطال مجوّز رانندگی راننده را به همراه خواهد داشت.

7. سرعت عملِ قانون مدارانه

در حرفه رانندگی، رساندن مسافر و یا بار به مقصد، به تنهایی هدف نیست؛ بلکه به سلامت و به موقع رساندن مسافر و یا کالا به مقصد نیز مورد نظر متقاضیان است. به عبارت دیگر، رانندگان مسئولیتی را که به عهده گرفته اند، زمانی گفته می شود به خوبی انجام داده اند که مسافر یا کالا را در زمان مناسب و به سلامت به مقصد برسانند. بر این اساس، سرعت عمل مطلوب برای رساندن به مقصد باید مورد نظر رانندگان باشد. این مسئولیتی است که بسیاری از رانندگان نسبت به آن آگاهی ندارند و یا از تعهد کافی برای انجام دادن آن برخوردار نیستند. به این دلیل در موارد فراوانی، مسافران یا صاحبان کالا از مدت زمان رسیدن به مقصد شکایت دارند.

بر اساس حدیثی از امام علی(علیه السلام)، یکی از ملاک های فضیلت و ارزش خدمت به همنوعان، سرعت عمل در انجام دادن آن است. ایشان در این باره فرموده اند: «لَا يَسْتَقِيمُ قَضَاءُ الْحَوَائِجِ إِلَّا بِثَلَاثٍ بِاسْتِصْغَارِهَا لِتَعْظُمَ وَ بِاسْتِكْتَامِهَا لِتَظْهَرَ وَ بِتَعْجِيلِهَا لِتَهْنُؤ[13]؛ فضیلت برطرف کردن نیازمندی های مردم کامل نمی شود مگر به سه چیز: کوچک شمردن آن تا خود بزرگ شود؛ مخفی داشتن آن تا خود آشکار گردد؛ عجله کردن در آن تا [برای طرف مقابل] گوارا باشد».

البته برخی از رانندگان برای فرار از این مسئولیت، اموری مانند رعایت قانون راهنمایی و رانندگی، ناهمواری خیابان ها و جاده ها، شلوغی و ترافیک، و مواردی از این قبیل را مطرح می کنند؛ لیکن به نظر می رسد وجدان بیدار راننده و انصاف او قاضیِ خوبی برای راننده است تا خود قضاوت کند که آیا در خصوص انجام دادن این مسئولیت، وظیفه خود را به درستی انجام داده است یا نه.

البته منظور ما از سرعت عمل، نقض قوانین راهنمایی و رانندگی یا به خطر انداختن امنیت و سلامت مسافران و شهروندان نیست!

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. اخلاق رانندگی، ص121 –142.

.[2]الکافی، ج2، ص103، ح5.

.[3]الزهد، حسین بن سعید کوفی اهوازی، قم، المطبعه العلميه، 1402ق، چاپ دوم، ص30، ح76.

[4]. بقره / 83.

[5]. ذاریات / 25.

[6]. نساء / 86.

[7]. لقمان / 19.

[8]. نهج البلاغه، نامه 53.

[9]. «رَأْسُ  الْإِسْلَامِ  الْأَمَانَةُ».(عیون الحکم و المواعظ، ص264، ح4805).

[10]. همان، ص294، ح5235.

[11]. الاختصاص، شیخ مفید، نشر الموتمر العالمى لالفيه الشيخ المفيد، 1413ق، چاپ اول، ص248.

[12]. نهج البلاغه، حکمت 424.

[13]. همان، حکمت 97.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 241.





تاریخ ارسال مطلب : سه شنبه ١٠ تير ١٣٩٩ / شماره خبر : ٤١٣٢٣٦ / تعداد بازدید : 55/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج