دوشنبه ٢٩ مهر ١٣٩٨
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


نظام اخلاقی اسلام (9)؛ اخلاص -5

راههای علاج ریا و کسب اخلاص

هر مرضی - اعم از جسمی و روحی- باید از طریق محو عوامل و اسباب آن معالجه شود. ریشۀ مرض ريا، «شرک افعالی» و عدم اعتقاد کامل به «توحید افعالی» است که موجب پیدایش سه مرض زیر می‌شود هر کدام از آنها علاوه بر اینکه از امراض مُهلک هستند، از عوامل پیدایش «ریاء» می‌باشند.

راههای علاج ریا و کسب اخلاص

هر مرضی - اعم از جسمی و روحی- باید از طریق محو عوامل و اسباب آن معالجه شود. ریشۀ مرض ريا، «شرک افعالی» و عدم اعتقاد کامل به «توحید افعالی» است که موجب پیدایش سه مرض زیر می‌شود هر کدام از آنها علاوه بر اینکه از امراض مُهلک هستند، از عوامل پیدایش «ریاء» می‌باشند و آنها عبارتند از:

1. طمع در مال و منافع مردم.

2. حبّ مدح مردم و دوست داشتن ستايش آنها.

3. گریز از مذمّت و ملامت مردم.

ریاکار، در اثر ضعف در ایمان به «توحید افعالی» مى خواهد با نشان دادن افعال و اوصاف پسندیده، خود را نزد مردم از صالحان و نيکان وانمود کند و از اين طریق، كسب اعتبار نموده و دلهای مردم را تسخير نماید تا بدینوسیله، جلب منفعت یا دفع ضرر نموده و به مشتهيات نفس خود برسد، غافل از اینکه همه چیز دست خداست، «مُقَلِّب القُلُوب» اوست و در قرآن فرموده است: «إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ وَ إِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ»؛[1]«اگر خداوند شما را يارى كند، هيچ كسی بر شما پيروز نخواهد شد! و اگر دست از يارى شما بردارد، كيست كه بعد از او، شما را يارى كند؟! و مؤمنان، تنها بر خداوند بايد توكل كنند!»

اگر انسان به این حقیقت، ایمان کامل داشته باشد که: عزّت و ذلّت و روزی و نعمت به دست خداست و دل‌های مردم نیز در اختیار اوست، هرگز گرفتار امراض سه گانۀ فوق نمی‌‌گردد تا به خاطر جلب توجّه مردم، خود را آلوده به اعمال نفاق‌آلود کند![2]

پس كسى كه می‌خواهد اين مرض مهلك (ریا) را معالجه نمايد، قبل از هر چیز بايد ایمان خود را به «توحید افعالی» تقویت کند سپس هر سه مرض فوق را معالجه کند. در اینجا به راه علاج هریک از آنها، اشاره می‌کنیم: 

راه علاج طمع

کسی که به خاطر طمع به مال مردم، رياکاری می‌کند باید بداند: رازق فقط خداست و جز او رازقی نیست و دل‌های مردم نیز در اختیار خداست و اوست که کسی را به بخشش یا منع وادار می‌‌سازد. او باید این را هم بداند که: انسان طمع‌کار، اگر به خواسته‌هایش هم برسد، خالی از ذلّت و خواری نخواهد بود![3]

راه علاج حبّ مدح

کسی که به انگیزۀ مدح و ثنای مردم، ریاکاری می‌کند باید متوجّه این نکته باشد که غالباً کسانی كه مدح وثنای کسی را مى گويند- خصوصا اگر در حضور او باشد- خالى از غرضى و مرضى نيستند.

يك سلامى نشنوى اى مرد دين
كه نگيرد آخرت آن آستين
بى طمع نشنيده ام از خاص و عام
من سلامى اى برادر و السلام

علاوه بر این، باید دید که: فرد تعریف کننده راست می‌گوید یا دروغ؛ اگر راست می‌‌گوید و آن فضیلت در تو هست، باید خدا را شکر کنی؛ نه اینکه از تعریف و ثناگویی آن شخص خوشحال شوی! و اگر دروغ می‌گوید، باید اندوهگین و ناراحت شوی؛ زیرا مدح او در واقع استهزاء است![4]

راه علاج گریز از مذمّت

اگر به انگیزۀ فرار از مذمّت مردم ریا می‌کنی، باید توجه کنی، آن شخص كه تو را مذمّت مى كند اگر در آن مذمّت صادق است و غرض او پند و نصيحت است، پس چه جاى كراهت و دشمنى است؟! بلكه باید از مذمّت او شاد شوى و او را دوست خود دانى، سعى در اصلاح خود کنی. چه قبيح است كه انسان از كسى كه او را هدايت و نصيحت مى كند، ناراحت گردد و عداوت نماید!

به نزد من آن كس نكو خواه توست
كه گويد فلان چاه در راه توست
چه خوش گفت آن مرد دارو فروش
شفا بايدت داروى تلخ نوش

و اگر قصد او اذیّت و نكوهش توست، باز سزاوار نيست كه تو بُغض آن شخص را به خود راه دهى؛ زيرا اگر تو به آن عيب جاهل بودى او تورا آگاه کرد و اگر غافل بودى تو را متذكّر ساخت و اگر متذكّر آن بودى، قبح آن را به تو روشن ساخت.

به هر تقدير از او به تو نفعی رسيده نه ضرر و اگر در آن مذمّتى كه كرده دروغ گفته باشد و تو از آن عیب برى ء هستى، بدان كه: مذمّت و افتراى او كفّاره گناهان تو خواهد بود و چه بهتر كه گناهان تو ساقط و ثواب تو افزون شود و آنكه مذمّت تو را كرده مورد غضب الهى گردد! علاوه بر اين، به تجربه ثابت شده است و از روایات نیز استفاده می‌‌شود كه: هر كه بين خود و خدا خالی از عيب باشد، با عيب‌گوئى ديگران مرتبۀ او ساقط نمى شود و مذمّت كسى به او ضرر نمى رساند. چنان كه مشهور است: «سر بى گناه، به دار نمى رود». بلكه، آن عيب‌گو در نظرها بى‌ارزش و ميان مردم رسوا مى گردد.

آرى، كسى كه خداوند عالم او را پاك بداند، با عيب‌گویی ناپاكان، معيوب نمى شود.

كى شود دريا ز پوز سگ نجس
كى شود خورشيد از پف مُنطَمس
اى بريده آن لب و حلق و دهان
كان كند پف سوى ماه آسمان
تف به رويش بازگردد بى شكى
تف سوى گردون نيابد مسلكى [5]

نتیجه اینکه پس از تقویت ایمان به توحید و معالجۀ امراض سه گانۀ فوق، ریشۀ «ریا» خشکانده می‌شود و «اخلاص» جایگزین آن می‌گردد.

راه علاج عملی ریا

آنچه گفته شد، راه علاج علمی ریا بود، در مورد علاج عملی ریا گفته‌اند: انسان باید سعی در پنهان داشتن عبادات و حسنات و انفاق و صدقات خود کند تا به تدریج ریا را ترک نماید.[6]

البته، این به آن معنی نیست که: از شرکت در نماز جمعه و جماعت، مراسم حجّ و اعمال دسته جمعی دیگر (از قبیل؛ راهپیمایی، مجالس ترحیم و امثال اینها) خودداری نماید که آن نیز ضایعه‌ای است بزرگ![7]

بلکه منظور این است که: مستحبات را اگر دور از چشم مردم انجام دهد، بهتر است مگر در مواردی که آشکار کردن آن مطلوب باشد، ولی واجبات را بهتر آن است که: آشکار انجام دهد تا دستورات اسلام در جامعه رایج گردد. همچنان که امام خمینی(ره) در مبحث صدقه می‌‌گوید: صدقۀ پنهانی افضل است و وارد شده که: «صدقۀ پنهانی غضب خدا را خاموش می‌کند و خطاها را خاموش می‌کند مثل خاموش کردن آب آتش را و هفتاد نوع بلا را دفع می‌کند»،[8] امّا اگر کسی مورد اتّهام ترک مواسات باشد، بخواهد دفع اتّهام نماید، یا اینکه قصدش این باشد دیگران در آن کار خیر از او تبعیت کنند، در این دو صورت، مخفی نمودن خوب نیست. این در مستحب بود، امّا در واجب، همیشه اِظهار (به طور آشکار انجام دادن) افضل است.[9]

خدایا! مارا از تمام انواع ریا نجات بده و به اخلاص کامل مزیّن فرما.

موضوع پیشنهادی برای تحقیق و ارسال به ماهنامه مبلغان:

- زمینه‌های انحراف از اخلاص در روحانیون و مصادیقی از رفتارهای ریاکارانه مبلغان.

ادامه دارد...

 

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. آل عمران/160.

[2]. ر.ک: جامع السعادات، مهدی نراقی، تصحیح محمد کلانتر، مؤسسۀ اعلمی، بیروت، بی تا، ج2، ص407و408؛ معراج السعاده، احمد نراقی، ص625؛ اخلاق در قرآن، مکارم شیرازی و همکاران، انتشارات امام علی، قم، چاپ 1392ش، ج1، ص287.

[3]. جمع السعادات، ج2، ص408.

[4]. ر.ک: همان، ص381و382؛ معراج السعاده، ص610.

[5]. ر.ک: همان، ص382و383؛معراج السعاده، ص611و612.

[6]. ر.ک: جامع السعادات، ج2، ص410؛ معراج السعاده، ص627.

[7]. اخلاق در قرآن، مکارم، ج1، ص289.

[8]. تعبیرات فوق، در احادیث مختلف، در کتاب‌های متعدد از قبیل؛ کافی، محاسن، علل الشرایع، خصال، ثواب الاعمال و... وارد شده است.

[9]. تحریر الوسیله، امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول،1379ش، ج2، ص88.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 232.





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ١٣ مهر ١٣٩٨ / شماره خبر : ٤٠٩٣٤٦ / تعداد بازدید : 17/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج