دوشنبه ٢٩ مهر ١٣٩٨
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


نظام اخلاقی اسلام (9)؛ اخلاص -3

فضیلت اخلاص و قبح ریا در روایات

امیرمؤمنان علی(علیه السلام) بارها می فرمودند: خوشا به حال کسی که عبادت و دعا را خالصانه برای خدا انجام دهد، قلب خود را به چیزهایی که می‌بیند، مشغول نسازد، با چیزهایی که می‌شنود، یاد خدارا فراموش نکند، و به خاطر نعمتهایی که به دیگران داده شده، دل خویش را محزون نگرداند (و حسد نورزد).

فضیلت اخلاص و قبح ریا در روایات

احادیث بسیاری در مدح «اخلاص» و مذمت «ریا» وارد شده است که به نقل چند نمونه اکتفا می کنیم:

به سند «موثق» از امام رضا(علیه السلام) روایت شده است: «أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ(علیه السلام) كَانَ يَقُولُ : طُوبَى لِمَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ الْعِبَادَةَ وَ الدُّعَاءَ، وَ لَمْ يَشْغَلْ قَلْبَهُ بِمَا تَرَى عَيْنَاهُ، وَ لَمْ يَنْسَ ذِكْرَ اللَّهِ بِمَا تَسْمَعُ أُذُنَاهُ، وَ لَمْ يَحْزُنْ صَدْرَهُ بِمَا أُعْطِيَ غَيْرُهُ؛[1] امیرمؤمنان علی(علیه السلام) بارها می فرمودند: خوشا به حال کسی که عبادت و دعا را خالصانه برای خدا انجام دهد، قلب خود را به چیزهایی که می‌بیند، مشغول نسازد، با چیزهایی که می‌شنود، یاد خدارا فراموش نکند، و به خاطر نعمتهایی که به دیگران داده شده، دل خویش را محزون نگرداند (و حسد نورزد).»

آن را روا بود که زند لاف مِهر دوست
کز دل به در کند همه مهری و کینه ای[2]

و در حدیث «صحیح» امام صادق(علیه السلام) می فرمایند: «اَلْعِبَادَةُ ثَلَاثَةٌ: قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَوْفاً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْعَبِيدِ، وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى طَلَبَ الثَّوَابِ فَتِلْكَ عِبَادَةُ الأُجَرَاءِ، وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ حُبّاً لَهُ فَتِلْكَ عِبَادَةُ الأَحْرَار، وَ هِيَ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ؛[3] (نیّت و انگیزه) عبادت سه نوع است: گروهی از ترس (عذاب) خدای عزّ و جلّ را عبادت می‌کنند که آن عبادت بردگان است. گروه دیگر برای تحصیل ثواب خدای تعالی را عبادت می‌کنند که آن عبادت اَجیران و مزدوران است، و گروه سوم از روی محبّت خدا را می‌پرستند که آن عبادت آزادگان و بهترین نوع عبادت است.» از این حدیث استفاده می‌شود که گرچه عبادت گروه اول و دوم صحیح است؛ اما ارزشش کم تر می باشد.

سید کاظم یزدی(ره) در مبحث «نیّت نماز» بعد از معتبر دانستن «قصد قربت» و «امتثال امر خدا» در عبادت، غايات امتثال را به پنج درجه تقسیم نموده است:

1. قصد امتثال امر خداوند كند به سبب آن كه خدای تعالی اهليت دارد براى طاعت و عبادت؛ این بالاترین درجه است. و به اين درجه اشاره فرموده حضرت امير مؤمنان(علیه السلام): «اى خداى من! بندگى تو نكردم از ترس آتشت و نه به طمع بهشتت؛ بلكه تو را شایسته پرستش يافتم، به اين جهت بندگى تو كردم.»؛

2. به شكرانه‌ نعمتهاى بى‌حدّ و حصر خداوند را اطاعت کند؛

3. به قصد تحصيل رضا و خشنودى خداوند و فرار از غضب او، اطاعت و عبادت کند؛

4. به قصد مقرّب شدن نزد خدا عمل نمايد؛

5. به قصد ثواب و رفع عقاب عمل کند؛ یعنی به اميد حصول ثواب و خلاص شدن از آتش، امتثال امرِ خدا نمايد. و اما اگر قصد معاوضه كند، بدون اميدوارى به خدا؛ بلكه عبادت را به ازای ثواب بجا آورد، صحت چنين عبادتى مشكل‌ است. و آنچه که درباره «نماز استسقاء» و «نماز حاجت» وارد شده، در صورتى صحيح است كه به صورت اول باشد (به قصد اميد نزول باران و اميد حصول حاجت بجا آورد، نه به ازای آن).[4]

اگرچه مراتب درجات مذکور از جهت ارزش متفاوتند؛ ولی به دلیل وجود هدف الهی در آنها، عبادت صاحبان هر یک از درجات فوق، صحیح می باشد؛ ولی اگر در عبادتی هدف غیر الهی در کار باشد، اگرچه در بخش کمی از آن باشد، مجموع آن عبادت مردود بوده و قبول نخواهد شد.

همچنان که با سند «موثق» از امام صادق(علیه السلام) نقل شده که فرمود: «قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ  أَنَا خَيْرُ شَرِيكٍ، مَنْ أَشْرَكَ مَعِي غَيْرِي فِي عَمَلِهِ لَمْ أَقْبَلْهُ إِلاَّ مَا كَانَ لِي خَالِصاً؛[5] خدای عزّوجلّ فرموده است: من بهترین شریکم، پس هر کس در عملش دیگری را با من شریک گرداند، قبولش نمی کنم و فقط عملی را که خالص برای من باشد، می پذیرم.»

طاعت آن نیست که بر خاک نهی پیشانی
 صِدق پیش آر که اخلاص به پیشانی نیست
قلب روی اندوده نستانند در بازار حشر
خالصی باید که از آتش برون آید سلیم[6]

در حدیث «صحیح» از امام صادق(علیه السلام)  آمده است: از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) سؤال شد: وسیله نجات در آخرت چیست؟ فرمودند: نجات در آخرت به این است که در دنیا با خدا «خدعه» نکنی. سؤال شد: منظور از خدعه بنده با خدا چیست؟ فرمود: «يَعْمَلُ بِمَا أَمَرَهُ اللَّهُ ثُمَّ يُرِيدُ بِهِ غَيْرَهُ، فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي الرِّيَاءِ، فَإِنَّهُ الشِّرْكُ بِاللَّهِ، إِنَّ الْمُرَائِيَ يُدْعَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِأَرْبَعَةِ أَسْمَاءٍ: يَا كَافِرُ! يَا فَاجِرُ! يَا غَادِرُ! يَا خاسِرُ! حَبِطَ عَمَلُكَ، وَ بَطَلَ أَجْرُكَ، فَلا خَلاصَ لَكَ الْيَوْمَ، فَالْتَمِسْ أَجْرَكَ مِمَّنْ كُنْتَ تَعْمَلُ لَهُ؛[7] (خدعه آن است که) به دستورات خدا عمل کند؛ ولی غیر او را در نظر گیرد، پس در ریا تقوای الهی داشته باشید (و از ریا دوری کنید) که شرک به خداست و ریاکار در قیامت با چهار نام بد صدا زده می شود: ای کافر! ای بدکار! ای حیله گر! ای زیانکار! عملت حبط (نابود) گشت، و پاداشت باطل شد. امروز نجاتی برای تو نیست، پاداشت را از کسی که برایش عمل می‌کردی، بخواه!»

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. وسائل الشیعة، شیخ محمد بن حسن حُرّ عاملی، مؤسسه آل البیت(علیهم السلام)، قم، چاپ اول، 1409ق، ج 1، صص 59 –60 (در سند این حدیث علی بن اسباط فطحی مذهب، ولی ثقه است.)

[2]. معراج السعادة، ص 631.

[3]. وسائل الشیعة، ج 1، ص62، ح 1.

[4]. العروة الوثقی، سید محمد کاظم طباطبایی یزدی، نشر اسماعیلیان، قم، چاپ دوم، 1370ش، ج 1، صص 468 - 469.

[5]. وسائل الشیعة، ج 1، ص 61، ح 9 (در سند این حدیث علی بن سالم، واقفی است.)

[6]. معراج السعادة، ص 633.

[7]. وسائل الشیعة، ج 1، ص 69، ح 16.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 232.





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ١٣ مهر ١٣٩٨ / شماره خبر : ٤٠٩٣٤٤ / تعداد بازدید : 16/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج