دوشنبه ٢٩ مهر ١٣٩٨
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


احکام خرید کالای ایرانی و خارجی مطابق با فتاوای امام(ره) و رهبر معظم انقلاب(حفظه الله) -3

پاسخ به سؤالات شرعی مخاطبان دربارۀ احکام خرید، مصرف، تولید و فروش کالا

آنچه پیش رو است پاسخهای حجة الاسلام و المسلمین فلاح زاده به مخاطبان درباره احکام خرید، مصرف، تولید و فروش کالا از منظر مقام معظم رهبری(حفظه الله) می باشد که در پایگاه اطلاع رسانی دفتر معظم له منتشر شده است.

پاسخ به سؤالات شرعی مخاطبان دربارۀ احکام خرید، مصرف، تولید و فروش کالا[1]

سؤال: آیا سخنان حضرت آقا(حفظه الله) دربارۀ خرید کالای داخلی، به معنای فتوای حرمت خرید جنس خارجی در صورت وجود مشابه داخلی است؟ یا اینکه صرفاً یک توصیه است؟ یعنی اینکه آیا حکم حکومتی است؟ در هر صورت، چه نسبتی با نظر دیگر مراجع تقلید دارد؟

جواب: اگرچه اینجا نمی توانیم بگوییم که این فتوای شرعی است و اگر کسی یک مورد کالای خارجی خریده و بخواهد استفاده کند، مرتکب کار حرام یا گناه شده است؛ اما از طرف دیگر هم نمی توانیم این سخنان را یک توصیۀ ساده تلقی کنیم؛ زیرا ایشان در بیاناتشان تعبیر «باید» داشتند؛ اما «باید» به معنای حرمت فقهی نیست.

به هر حال، کسانی که نظر حضرت آقا برایشان محترم است یا به صنعت کشور و تقویت اقتصاد کشورشان علاقه دارند، به دنبال پیشرفت کشورشان هستند، به این توصیه گوش دهند. فرقی هم نمی کند که این افراد مقلد مراجع دیگر باشند یا مقلد حضرت آقا.

مجتهد جامع الشرایطی که رهبری جامعه را بر عهده دارد و بر قلۀ ادارۀ کشور است و از مسائل کشور به خوبی آگاه است، چنین توصیه ای به مردم کرده اند و اگر مردم پیشرفت کشورشان را می خواهند، باید به این توصیه گوش دهند.

سؤال: منظور از کالای ایرانی دقیقاً چیست؟ اگر اجزای یک کالا در خارج از کشور تولید شده و فقط در کشور ما سر هم می شود، میتوان آن کالا را ایرانی نامید؟ مصرف کالایی که مشابه ایرانی ندارد، چه حکمی دارد؟

جواب: هر چند این سؤال را باید از اهل فن، بازار و تولیدکنندگان پرسید که چه کالایی را ایرانی و چه کالایی را غیرایرانی می دانند؛ اما اجمالاً بسیاری از کالاها در داخل تولید می شوند که مواد اولیه یا اجزایش خارجی است و  در اینجا طبق مقررات و با مجوز قانونی مونتاژ و عرضه می شوند و نمی توان گفت که این کالاها خارجی هستند، اگرچه در این موارد هم خرید کالایی که صددرصد داخلی است؛ یعنی متخصصان داخلی آن را می سازند، بهتر است و این کار به اقتصاد کشور کمک بیش تری می کند.

سؤال: آیا کالاهای تولید داخل که تحت لیسانس کشورهای خارجی هستند، خارجی محسوب می شوند؟ خرید این کالاها چه حکمی دارد؟

جواب: ممکن است یک سری از اجناس برند خارجی باشند؛ ولی در داخل تولید شوند و یا شیوۀ تولیدشان خارجی است. یا کارخانه اش را آنها ساخته اند و یا تحت لیسانس کشور دیگری باشد. این کالاها خارجی محسوب نمی شوند و خریدشان جایز است، مگر اینکه منع قانونی داشته باشند یا بدانیم و مطمئن باشیم که خریداری این کالا موجب کمک به دشمنان می شود که در این صورت خریدشان جایز نیست.

سؤال: با توجه به اینکه برخی لوازم و قطعات، ساخت کشورهایی هستند که آن کشورها دشمن ما محسوب شده و از تولید این کالا به آنها سود می رسد، آیا خرید آن کالاها جایز است؟

جواب: اگر کسانی که از بابت خرید این کالا توسط ما سود می برند یا کمکی به آنها می شود، از دشمنان ما باشند؛ یعنی کسانی که در حال جنگ با مسلمانان هستند، مثل رژیم غاصب صهیونیستی یا گروه های تکفیری که الان در حال جنگ با مسلمین هستند، خریدن آن کالا حرام است؛ اما اگر مطمئن نیستیم که آنها سود می برند یا نه، یا شک داریم، اشکالی ندارد.

سؤال: اگر به هر دلیلی کسی کالایی خارجی را که مشابه داخلی دارد، خرید، آیا استفاده از آن کالا جایز است؟ یا اینکه چون نباید می خریده، الان استعمالش هم اشکال دارد؟

جواب: این مطلب دو صورت دارد: گاهی این کالا ساخت دشمنان ماست؛ یعنی متعلق به کسانی است که در حال جنگ با مسلمین هستند، مثل دولت غاصب صهیونیستی. یا برخی از کشورهایی که الان در حال جنگ اقتصادی با کشور ما هستند و ما را تحریم کرده اند. به طور کلی، در هر دو صورت ما نباید به دشمنان اسلام کمک کنیم؛ اما حکم این دو مسئله با هم فرق می کند.

اگر شخص کالایی را خریده است، مثلاً وسیلۀ نقلیه ای خریده و الان متوجه شده که این وسیله ساخت و متعلق به دشمنان ما بوده و نبایستی می خریده، آیا می تواند از آن استفاده کند یا نه؟

اگر استفاده از آن کالا تبلیغ و ترویج کالای آنها باشد، یا به نحوی کمک به آنها محسوب شود، این استفاده جایز نیست؛ اما اگر دارید استفاده می کنید، تبلیغ و ترویجی هم نیست، پولش هم دیگر از دست رفته، اگر هم آن کالا را کنار بگذارید، به نحوی اسراف محسوب می شود و امکان پس دادن هم وجود ندارد، در اینجا استفاده اشکالی ندارد، مگر اینکه مفسده ای بر آن مترتب شود، مثلاً اینکه حجم زیادی از آن کالا که مشابه داخلی هم دارد، استفاده شود و این کار موجب تضعیف کالای ایرانی شود و ضرر به اقتصاد اسلام و مسلمین بخورد که در این صورت یک حکم ثانوی است و مفسده بر آن مترتب می شود؛ اما تا زمانی که در آن حد نباشد، استفاده از آن کالا اشکالی ندارد.

سؤال: در صورتی که اجناس غیر ایرانی را برای ما هدیه آورده باشند و خودمان تهیه نکرده باشیم، حکم استفاده از آن کالا چیست؟

جواب: کالایی که هدیه آورده اند و خارجی است، متعلق به کجاست؟ اگر برای صهیونیستها یا دشمنانی است که در حال جنگ با مسلمین یا نظام اسلامی هستند، این استفاده اگر به نحوی تبلیغ یا ترویج آن کالا باشد که دیگران هم تشویق شوند و خریداری کنند، حرام است.

اگر دیگران آن کالا را هدیه آورده اند و پس دادنش هم ممکن نیست، در اینگونه موارد اگر بتوانید کالا را نگیرید و آن فرد را هم توجیه کنید که این کالا مربوط به دشمنان است و من به این خاطر استفاده نمی کنم و شما هم استفاده نکنید، این خودش نهی از منکر است؛ چون خریدن کالای دشمنانی که در حال جنگ با مسلمین هستند، کمک به دشمنان ماست و کمک به آنها حرام می باشد و کسی که خریداری کند، منکَر مرتکب می شود و نهی از منکَر بر ما واجب است؛ یعنی اگر بدانیم که آن شخص هدیه دهنده باز هم از این کالا می خرد، باید او را نهی کنیم؛ این گام اول.

گام دوم زمانی است که دیگر از این مرحله گذشته و او کالا را هدیه آورده و شما متوجه شدید که این کالا مربوط به دشمنان است؛ اما برگرداندن آن یا ممکن نیست یا اثر و ثمری ندارد، در این صورت، استفاده از آن کالا، اگر تبلیغ و ترویج آن نشود، اشکالی ندارد.

سؤال: خرید برخی محصولات تولید داخل به دلیل پایین بودن کیفیت شان، باعث خسارت خریدار می گردد؛ این در حالی است که خرید نمونه های خارجی آنها باعث ایجاد امنیت بیش تر مصرف کنندگان می شود. آیا در این صورت خرید کالای خارجی جایز است؟

سؤال: اولاً به تولیدکنندگان داخلی توصیه می شود که کیفیت کالاها را بالاتر ببرند؛ ولی بخشی از این حرفها تبلیغات سوء است؛ یعنی اینگونه نیست که کیفیت کالاهای ایرانی همیشه پایین تر باشد؛ بلکه در برخی موارد بالاتر نیز هست و بعضی افراد همان کالاهای ایرانی را با برند خارجی می فروشند، تنها به این خاطر که بعضی افراد نگاه بهتری به کالای خارجی دارند؛ اما بر فرض اینکه کالای داخلی واقعاً کیفیت نداشت و خرید آن موجب خسارت خریدار می شود، در اینجا تولید کننده ضامن است و مسئولیت شرعی دارد.

در اینجا کسی نمی گوید که حتماً کالایی را که کیفیت ندارد، خریداری کنید؛ بلکه اگر مشابه داخلی خوبی دارد، شما آن مشابه داخلی بهتر را خریداری کنید تا آن کسی که تولیدکنندۀ کالای کم کیفیت است، بفهمد و سعی کند کیفیت کالای خود را ارتقا دهد. این کار یک نمونه نهی از منکر است.

سؤال: اگر پزشک به ما گفته باشد که از یک داروی خارجی استفاده کنید و ما بدانیم که از این دارو نسخۀ ایرانی هم وجود دارد، در اینجا تکلیف چیست؟

جواب: اگر می دانید که داروی مشابه داخلی با همان کیفیت داروی خارجی یا کیفیت پایین تر از آن موجود است و بیماری را درمان می کند و مفید است، و اینکه استفاده شما از داروی داخلی به معنای مخالفت با دستور پزشک محسوب نمی شود، داروی داخلی مصرف کنید.

سؤال: آیا نرم افزارها هم به مثابه کالا هستند و حکم خرید کالای ایرانی در اینجا هم وجود دارد؟

جواب: حکم خرید کالای دشمنان که به نحوی کمک به آنها محسوب می شود تحت عنوان «اعانۀ ظالم» شامل اینجا نیز می شود؛ یعنی ما با خریداری یک نرم افزار، خدماتی به آنها برسانیم یا به نحوی از این نرم افزارها استفاده کنیم که سودش به جیب آنها برود، مثل برخی برنامه ها که اصل ورود به آنها و تعداد استفاده کنندگان از آنها برای صاحبش مفید است، همین ورود به برنامه هم حرام می شود. بنابراین، فرقی نمی کند که این کالا سخت افزار باشد یا نرم افزار و این توصیه ای که گفته اند اگر کالایی مشابه داخلی دارد، از کالای خارجی استفاده نکنید، شامل نرم افزارها هم می شود و باید از نرم افزار داخلی استفاده کنید!

سؤال: خرید از فروشنده غیرمسلمان چه حکمی دارد؟ آیا خرید از فروشندۀ مسلمان بر خرید از فروشندۀ غیرمسلمان ارجحیت دارد؟

جواب: در اینجا دو بحث وجود دارد: یکی اینکه غیرمسلمانی در داخل کشور اسلامی، مثلاً داخل کشور خودمان فروشگاهی دارد؛ وقتی ما از او خرید می کنیم، این کمک به غیرمسلمانان، کمک به دشمنان ما نیست و اقتصاد کشور هم لطمه نمی خورد، در اینجا اشکالی ندارد؛ زیرا از هم وطن کالایی ایرانی یا کالای خارجی مجازی را خریداری کرده ایم که منعی هم از نظر فقهی در کار نیست.

اما گاهی از باب امر به معروف از مسلمان خرید می کنیم تا غیرمسلمان تشویق شود و به اسلام تمایل پیدا کند که این بحث دیگری است؛ اما به خودی خود، اگر از یک فروشندۀ غیرمسلمان که داخل کشورمان کالای ایرانی یا خارجی مجاز می فروشد، خرید کنیم، اشکالی ندارد.

سؤال: حکم کلی قاچاق کالا چیست؟ اگر این کالا لباس باشد، آیا می توان با آن نماز خواند؟

جواب: هر چیزی را که قانون قاچاق دانسته، خرید و فروش آن از نظر شرعی حرام است و استفاده از آن جایز نیست. به طور کلی کالای قاچاق به دو دسته تقسیم می شود: گاهی هم اصل آن کالا ممنوع قانونی است و هم از نظر شرعی حرام می باشد؛ اما گاهی آن کالا ممنوع شرعی یا قانونی نیست؛ ولی تشریفات گمرکی برای ورود آن طی نشده است و کسی جنس قاچاق می آورد. در اینجا خرید چنین کالایی که بدانیم قاچاق است و کار ما کمک به قاچاقچی و قانون شکن محسوب می شود، اشکال دارد.

اما اگر این کار کمک به او نباشد و اصل این کالا هم ممنوع شرعی یا قانونی نباشد، خرید و فروشش اشکالی ندارد. در صورتی که شک داریم کالایی را که می فروشند، قاچاق است یا نه، خریدش مشکلی ندارد؛ ولی در اینگونه موارد احتیاط خوب است.

اگر کالای قاچاق لباسی است که پوشیدنش غیرقانونی نبوده و از نظر شرعی هم حرام نیست؛ ولی به صورت قاچاق وارد کشور شده و فرد نادانسته خریده است، حال اگر بپوشد و با آن نماز بخواند، نماز خواندن با آن اشکال ندارد، با این شرط که تبلیغ کالای قاچاق نباشد.

سؤال: آیا خرید از دست فروشان یا افرادی که اهل تخلف در معامله هستند، حرام است؟ اگر کالا را خریده باشیم، چه باید کرد؟

جواب: اگر دست فروش غیرقانونی کار می کند، به قانون شکن نباید کمک کرد و از او نباید خرید کنیم. همین کار خودش نهی از منکر است. در مرحلۀ اول امر به معروف و نهی از منکر گفته شده، ترک مراوده کنید؛ ترک مراوده یک مصداقش هم نخریدن از افراد متخلف است. حالا متخلف یا گرانفروش است یا اهل ربا، احتکار، خدعه، فریب و قسم دروغ است، یا اینکه غیرقانونی کار می کند؛ یعنی در جایی که نباید کالایی بفروشد، کالا می فروشد؛ اگر کار او غیرقانونی است، ما نباید از او خرید کنیم؛ اما اگر کالایی که از نظر قانون کشور فروشش ممنوع نیست؛ ولی در جایی به فروش رسیده که غیرقانونی است و الان خریده شده است، استفاده از آن اشکالی ندارد.

سؤال: گاهی بر اثر تحریمها افراد سودجویی بازار را متشنج می کنند و برخی از کالاها گران می شود. کالایی را به قیمتی خریداری کردیم، اگر بخواهیم الان آن را با مثلاً 10 درصد سود مشخص شده بفروشیم، دیگر نمی توانیم نمونۀ آن کالا را بخریم و متضرر می شویم. پاسخ چیست؟

جواب: به قیمت متعارف بازار بفروشید، نه به قیمتی که با موج ایجاد شده است. قیمت متعارف بازار ممکن است گران تر از قبل هم باشد؛ اما به اصطلاح خارج از انصاف نیست و اجحاف به مشتری نمی شود. با این شرایط اشکالی ندارد و می توان به قیمت متعارف بازار فروخت.

سؤال: اگر شخصی کالای معیوبی را خریداری کند، سپس آن را مرمت کند، به طوری که عیب آن پوشانده شود و بعد بفروشد، حکم آن چیست؟

جواب: اگر عیب آن کالا را مرمت کرده و به طور کامل عیب از بین رفته است، حال ممکن است مقداری جزیی باقی مانده باشد که تأثیری در رغبت افراد ندارد، اشکالی ندارد؛ چون در فروش کالا می گویند اگر کالا عیبی دارد که چنانچه خریدار آن عیب را بفهمد، کالا را نمی خرد یا به این قیمت نمی خرد، اصطلاحاً می گویند آن عیب در رغبت افراد تأثیر دارد؛ در اینجا فروشنده باید خریدار را از آن عیب آگاه کند.

اما اگر فروشنده عیب پوشی کرد، مثلاً عیب را مرمت جزیی کرده، می خواهد آن را به قیمت کالای سالم بفروشد و مشتری نیز اصلاً متوجه آن عیب نمی شود، در اینجا اشکال دارد و جایز نیست و حتماً باید آن عیب به خریدار گفته شود. اگر فروشنده عیب را به خریدار نگفت و خریدار بعداً متوجه شد، اختیار فسخ معامله را دارد.

سؤال: اینجانب در مغازه ام کالای تولید ایران را که برند خارجی دارد، می فروشم. آیا این کار جایز است؟

جواب: به اشتباه انداختن مردم که نوعی دروغ عملی می باشد، حرام بوده، ممکن است برخی بگویند این عرف بازار است و همه می دانند؛ اما در جواب باید گفت: اینگونه نیست که همه بدانند. اصلاً اگر همه می دانند، دیگر این کار چه فایده ای دارد؟ پس معلوم می شود که بسیاری نمی دانند و به اشتباه می افتند. دروغ تنها زبانی نیست؛ اگر کسی چیزی را بنویسد، یا برندی جابجا بزند، یا کاری انجام دهد که حکایت از مطلب غیرواقعی کند و طرف مقابل به اشتباه بیفتد، کذب است و اگر مشتری متوجه شود برندی که روی کالا بوده، واقعیت ندارد، حق فسخ معامله را دارد. بنابراین، این کار حرام است.

سؤال: آیا فقط خرید جنس خارجی اشکال دارد؟ یعنی آیا فروش جنس خارجی در مغازه بلااشکال است؟

جواب: آن چیزی که توصیۀ رهبر معظم انقلاب(حفظه الله) بوده، این است که افراد سعی کنند کالاهای ساخت داخل را استفاده کنند. اینکه کالای خارجی را بفروشید، با این کار خود از آن توصیۀ خرید کالای ایرانی تخطی کرده اید و این کار خوبی نیست.

سؤال: اگر تولید کننده برای کاهش قیمت تمام شده و در نهایت، ارزان شدن محصول، از مواد اولیۀ نامرغوب استفاده کند؛ اشکال دارد؟

جواب: اگر کالایی که تولید می شود مثمرثمر نیست و نمی شود از آن استفاده کرد و خریدار متضرر می شود، این کار قطعاً جایز نیست و حرام است. مثلاً وسیلۀ نقلیه ای است که به دلیل استفادۀ مواد نامرغوب در تولید آن، حادثه به بار می آورد یا اجاق گازی است که موجب حادثه می شود؛ اما اگر آن طور نیست که استفادۀ او از موادی که مرغوبیت کافی را ندارد، منجر به خسارت خریدار شود؛ ولی اگر اجناس مرغوب به کار ببرد، استفادۀ بهتری از آن کالا می شود یا طول عمرش بیش تر می شود و استهلاکش کم تر است؛ از این جهت ممکن است کالاها به درجۀ یک، دو یا سه تقسیم شوند و افراد در حد توان و مورد استفاده شان آنها را خریداری کنند.

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. آنچه پیش رو است پاسخهای حجة الاسلام و المسلمین فلاح زاده به مخاطبان درباره احکام خرید، مصرف، تولید و فروش کالا از منظر مقام معظم رهبری(حفظه الله) می باشد که در پایگاه اطلاع رسانی دفتر معظم له منتشر شده است.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 231.





تاریخ ارسال مطلب : سه شنبه ٩ مهر ١٣٩٨ / شماره خبر : ٤٠٩٢٧٤ / تعداد بازدید : 40/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج