دوشنبه ٢٩ مهر ١٣٩٨
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


آشنائی با مسیحیت(8)؛

مروری بر فرقه‌ها و آیینهای مهم مسیحیت؛ «بخش اول»

در طول تاریخ برخی از آموزه‌های ادیان الهی، از جمله مسیحیت، دستخوش تحریف شده‌اند. مناقشات الهیاتی قرن اول مسیحی و اختلاف بر سر رهبری کلیسا، به ویژه بعد از حمایت امپراتوری روم از مسیحیان، جدی‌تر شد. فرقه‌هایی که مورد حمایت دستگاه حاکم قرار می‌گرفتند، رقیبان خود را منزوی یا نابود کرده، عقاید فرقۀ پیروز را گسترش می‌دادند. امروزه مهم‌ترین فرقه‌های مسیحی عبارتند از: کاتولیکها، ارتدکسها و پروتستانها.

آشنائی با مسیحیت(8)؛ مروری بر فرقه‌ها و آیینهای مهم مسیحیت؛ «بخش اول»

مدیریت فرق و ادیان ـ مهدی صادقی، عباس پهلوان‌دوست

مقدمه

در طول تاریخ برخی از آموزه‌های ادیان الهی، از جمله مسیحیت، دستخوش تحریف شده‌اند. مناقشات الهیاتی قرن اول مسیحی و اختلاف بر سر رهبری کلیسا، به ویژه بعد از حمایت امپراتوری روم از مسیحیان، جدی‌تر شد. فرقه‌هایی که مورد حمایت دستگاه حاکم قرار می‌گرفتند، رقیبان خود را منزوی یا نابود کرده، عقاید فرقۀ پیروز را گسترش می‌دادند. امروزه مهم‌ترین فرقه‌های مسیحی عبارتند از: کاتولیکها، ارتدکسها و پروتستانها.

اولین انشقاق در کلیسای مسیحیان در سال 1053م رخ داد که طی آن دو کلیسای مهم کاتولیک و ارتدوکس شکل گرفت. فساد و ظلم حاکمان کلیسای کاتولیک و ظهور تجربه‌گرایی و جریان نقد کتاب مقدس مسیحیان در قرن  16م سبب شد تا برخی از کشیشان مسیحی همانند «مارتین لوتر» و «کالون» با حمایت برخی از حاکمان و قدرتهای محلی، کلیسای جدیدی به نام «کلیسای پروتستانی» بنیان گذارند.

نگاه الهیاتی خاص کلیساهای پروتستانی درباره حجیت تفسیر هر فرد از کتاب مقدس، سبب شد تا هزاران فرقه از این کلیسا منشعب شود. رقابت دو کلیسای کاتولیک و پروتستانی در جذب پیروان بیش‏تر و توسعه نفوذ خود، به همراهی آنها با استعمارگران سلطه‌طلب غرب انجامید.

در ایران، هرچند سابقه حضور مسیحیت به قرن اول میلادی برمی‌گردد؛ اما در دوره‏های قاجار و پهلوی تبلیغ مسیحیت، به ویژه توسط فرقه‌های پروتستانی وابسته به آمریکا و اروپا، با جدیت بیش‏تری دنبال شد و مبشّران مسیحی اروپایی و آمریکایی در این مقطع آزادانه و به طور رسمی به فعالیت تبلیغی مشغول شدند.

امروزه عمدتاً فعالیتهای مسیحیت تبشیری پروتستانی برای جذب مسلمانان ایران و تلاش برای تضعیف نظام جمهوری اسلامی در قالبهای: کلیساهای خانگی،فعالیت در فضای مجازی، شبکه‌هایاجتماعی و ماهواره‌ها به شدت دنبال می‌شود.

معنای کلیسا

کلیسا ریشه در واژه یونانی «اکلیسیا» دارد. در گذشته این واژه گاهی به معنای ارتشی بود که برای جنگ احضار می‌شد و گاهی در مورد گروهی که وظیفه قانون‌گذاری را بر عهده داشت، به کار می‌رفت. به عقیده مسیحیان، حضرت عیسی(علیه السلام) جهت «نجات انسان» کلیسا را بنیان نهاد. امروزه جوامع مسیحی لفظ کلیسا را بیش‏تر به معنای «جامعه مسیحی» و « مکانی که مسیحیان برای عبادت در آن جمع می‌شوند، مورد استفاده قرار می‏دهند. البته گاهی آن را به معنای «سازمان روحانیت مسیحیت» نیز به کار می‌برند.[1]

می‌توان گفت که کلیسای اولیه به مفهوم جامعه مسیحی، با دستور حضرت عیسی(علیه السلام) و توسط «پطرس» پایه‌گذاری شده است.[2] کلیسا در ابتدا همان گروه اولیه مؤمنان و فاقد هرگونه سازمان‌دهی بود که صرفاً با ارتباطی محبت‌آمیز بین افراد گروه، با جلساتی ساده در منازل برگزار می‌شد که در آن اقدام به برگزاری آیینهای مقدس تعمید و عشای ربانی می‏کردند. از سال 100م این مجموعه‌ها با جدا شدن از جامعه یهودی، شکل کلیسای مستقل به خود گرفتند.[3]

اولین زمینه اختلاف در میان مسیحیان

اولین جرقه‌های انشقاق در مسیحیت، با اختلاف مسیحیان در موضوع «نسخ شریعت» و یا عدم آن به وجود آمد. هرچند گفتار و نوع رفتار حضرت عیسی(علیه السلام) و حواریون، به ویژه «پطرس» در مواجهه با شریعت، نشان از تأیید و عدم نسخ شریعت داشت. (متي، 5: 17 ـ 20)؛[4] اما  با ادعای دیدن حضرت عیسی(علیه السلام) در رؤیا یا مکاشفه توسط یک یهودی متعصب به نام «شائول» در مسیحیت رویکرد جدیدی نسبت به شریعت متولد شد.

شائول که بعد از مکاشفه نام خود را به «پولس» تغییر داده بود، مدعی شد که از طرف حضرت عیسی(علیه السلام) بشارت جدیدی مبنی بر نسخ شریعت برای مسیحیان[5] و کفایت ایمان به مسیح برای نجات را آورده است. به جهت تأثیر اندیشه‌های پولس در مسیحیت، عده‌اي از دانشمندان غربی او را عامل تحریف دین مسیحیت و مؤسس دوم آن بعد از عیسی(علیه السلام)، لقب دادند.[6]

«جان بی ناس» می‌نویسد: «پولسِ رسول را غالباً دومين مؤسس مسيحيت لقب داده‌اند. او توانست طرفداران شریعت موسوي را مغلوب کند، به طوری که آنها اهميت، موقعیت و مقام خود را بر اثر فعالیتهای پولس از كف دادند.»[7]

«ويل دورانت» مي‌گويد: «پولس بهانديشه‌هاي اديان شرك‌آلود، لباسي مسيحيپوشاند. با این ‌وجود، مسيحيت در واقع شرك را از بين نبرد؛ بلكه آن را در خود پذيرفت.»[8]

نزاع پطرس و پولس، مسیحیت را به دو بخش تقسیم کرد: مسیحیانی که به پیروی از پولس، شریعت را کنار گذاشتند؛ و مسیحیانی همانند «ابیونی‌ها» که مطابق توصیه‌های پطرس، یعقوب، بَرنابا و دیگر رسولان، به شریعت پایبند ماندند.[9]

مسیحیت پولسی، شریعت را به دو بخش «شریعت مناسکی» و «شریعت اخلاقی» تقسیم کرد. شریعتی که پولسیان آن را منسوخ کردند، شریعت مناسکی بود؛ یعنی مناسک دینی که در  عهد عتیق وجود داشت، از جمله قربانی، طهارت، نماز و روزه،[10] و به جای آن، شریعت اخلاقی، از جمله ده فرمان[11] و آیینهای هفت‏گانه را تأیید و جایگزین کردند.[12]

آیین‌نامه کلیسای کاتولیک در این باره می‌نویسد: «مسيح، آیینهای شريعت جديد را وضع كرد. اين آیینها هفت آیین هستند.»[13] که ما در بحث آیینها به اجمال به معرفی این هفت آیین خواهیم پرداخت.

مهم‌ترین فرقه‌های قرن اول تا پنجم میلادی

1. اِبیونی‌ها

در قرن اول، از درون مسيحيان یهودی نژاد، گروهى پديد آمد كه «ابيونى‏ها» (Ebionites) خوانده مى‏شدند. آنها بر توحيد تأكيد مى‏كردند و اعتقاد به الوهيت مسيح را كفر مى‏دانستند و از نظر عملى، بر اجراى شريعت يهود براى تمام مسيحيان تأكيد داشتند و اعتقاد به کفاره و گناه نخستین را انکار کرده، تنها «انجيل متى» را قبول داشتند[14] و بر خلاف دیدگاه پولس، همچنان به شریعت پایبند ماندند.

2. گنوسی‌ها

گنوسى‏گرى (Gnosticism) جريانى فكرى ـ فلسفى بود كه در يونان باستان ريشه داشت. مهم‏ترين انديشه اين گروه آن بود كه ماده و جهان مادى را پست و پليد شمرده، خداى مهربان را خالق آنها نمى‏دانستند. بنابراین، لذات جسمانى را رد مى‏كردند و معتقد بودند که انسان براى نجات خود بايد با جسم مبارزه كند تا روح را از اين زندان نجات بخشد.[15]

3. مارکیانیسم

مارکیون (130 - 180م) یکی از اندیشمندان مسیحی قرن دوم بود که در احیای تفکر پولس و توسعه آن نقش عمده‌ای ایفا کرد. وی پولس را تنها حامل و عامل به سنت واقعى مسيح(علیه السلام) مى‏دانست و پطرس و دیگر حواریون را رد می‌کرد و فرقه جدیدی به نام مارکیانیسم (Marcionism) را تشکیل داد. مارکیون ضمن رد کردن عهد عتیق، کتاب مقدسی مشتمل بر رساله‏هاى پولس و نسخه‏اى اصلاح شده از «انجيل لوقا» را تدوین کرد.[16]

4. آریوسی‏ها

این سؤال که: آیا مسیح(علیه السلام)، هم‏ذات با خداست یا نه؟ شروع مناقشه‏ای بزرگ در جامعه مسیحیان را رقم زد. آریوس (اسقف لیبی) و الکساندر (اسقف اسکندریه) دو طرف اصلی دعوا بودند. پس ‌از آنکه آريوس دلایل خود را مبنی بر هم‏ذات نبودن عیسی(علیه السلام) و پدر ارائه کرد، الكساندر حكم به ارتداد او داد. اين مسئله باعث آشوب و بلوايي بزرگ شد. کنستانتین، امپراتور روم، با توجه به اهداف سیاسی خود، در این مناقشه دخالت کرد و دستور به برگزاری شورایی از اسقفهای مسیحی در شهر نیقیه داد. شورا در سال 325م به رهبری کنستانتین  تشکیل شد و در نهایت الوهیت حضرت عیسی(علیه السلام)؛ یعنی همان دیدگاهی که متناسب با عقاید جامعه رومیان بود، پذیرفته شد. بعد از این مصوبه، امپراتور دستور داد تمام نوشته‏های آریوس و هم‌فکرانش سوزانده شود و هر كس چنین کتابهایی را نگهدارد، اعدام گردد. به این ترتیب، اولین گام در شکل‌گیری عقیده تثلیث با قدرت شمشیر امپراتور، برداشته شد.[17]

بعد از شورای نیقیه، در مسیحیت مناقشات الهیاتی بسیاری رخ داد. رهبران و پیروان عقاید مخالف که در این شوراها محکوم می‌شدند، به عنوان فرقه‌ای بدعت‌گذار، ملعون شمرده شده، درنهایت تبعید، زندانی و یا اعدام می‌شدند. به عنوان نمونه، امپراتور تئودو سیوس، در سال 379م مسیحیت تثلیثی را پس از شورای قسطنطنیه در سال 381م، تنها دین رسمی امپراتوری اعلام کرد و با زور سرنیزه، تمامی معابد دیگر ادیان را نابود و مردم را به پذیرش این آیین جدید واداشت و مخالفان را اعدام ‌کرد.[18]

جدایی رسمی کلیسای شرق از غرب در قرون وسطی(کاتولیکها و  ارتدکسها)

از مهم‌ترین رخدادهای قرون وسطی (1054م) جدایی کلیسای قسطنطنیه (بیزانس) از کلیسای روم بود. اروپای شرقی که شامل بیزانس، بلغار و روس بود، خود را ارتدکس (صاحب دیانت حقه)[19] و اروپای مرکزی و غربی، از لهستان تا اسپانیا که در اطاعت پاپ بود، خود را کاتولیک (صاحب دیانت جامعه) نامید.[20]

برخی از عوامل اختلاف کلیسای قسطنطنیه از کلیسای رومعبارت‌اند از:

1. در بیزانس کلیسا تابع امپراتور بود و امپراتور در رأس امور دینی قرار می‌گرفت، در حالی که در اروپای غربی پاپ در رأس امور دینی قرار داشت و دخالت دولتها را در امور مذهبی جایز نمی‌دانست؛[21]

2. کلیسای کاتولیک بر مبنای شوراهای نیقیه و کالسدون، روح‌القدس را صادر از پدر و پسر می‌داند، در حالی که کلیسای ارتدکس عقیده دارد که روح‌القدس فقط از پدر صادر شده است؛

3. ارتدکسها رهبری پنج اسقف را می‌پذیرند:اسقف رم، اسقف اسکندریه، اسقف انطاکیه،اسقف قسطنطنیه، اسقف اورشلیم؛ و به جای عنوان پاپ، از «پاتریارک» استفاده می‌کنند.

هرچند میان این دو کلیسا اختلافات اعتقادی بیش‏تری وجود داشت؛ اما در واقع اختلاف این دو کلیسا بیش‏تر بر سر رهبری جامعه مسیحی بود تا مناقشات الهیاتی. البته در این میان، نباید نقش اسلام و تأثیر عقاید اسلامی را که در  سال 610م به وجود آمد، بر جامعه رومیان شرق و ایجاد این جدایی نادیده گرفت.[22]

امروزه عمده مسیحیان شرق اروپا مانند:بلغارستان، صربستان، روسیه، اوکراین، و غرب آسیا مانند: ترکیه، مصر، لبنان و ایران، پیروانکلیسای ارتدکس محسوب شده و مسیحیانکشورهای اروپای مرکزی مانند ایتالیا، وآمریکای جنوبی و آفریقای جنوبی، بیش‏ترین پیروان کلیسای کاتولیک را در بر گرفته‌اند.[23]

شکل‌گیری نهضت اصلاحات (نهضت لولاردها) و کلیسای پروتستان

در اواخر قرون وسطی، زمزمه‌های اعتراض به عملکرد حاکمیت کلیسا از گوشه و کنار اروپا برخاست. یکی از اولین نهضتهای اعتراضی به کلیسای کاتولیک، نهضت لولاردها بود.[24] قرنها کلیسا اجازۀ ترجمه کردن، مطالعه و تفسیر کتاب مقدس را به غیر کشیشان نمی‏داد. در قرن 14 «جان ویکلیف» انگلیسی (Jan Wycliffe)، در اعتراض به این مسئله، کتاب مقدس را به زبان انگلیسی ترجمه کرد.پس از مرگ وی گروهی که به نام لولاردها(Lollards)؛ یعنی «پچ‌پچ کنندگان»، از عقاید او پیروی کردند، به فهم و تفسیر خود از کتاب مقدس اکتفا کرده و آموزه‌های غیر مبتنی بر کتاب مقدس، مثل عفونامه فروشی و زیارتها که توسط کلیسا ارائه می‌شد، رد کردند.[25]«جان هوس» از جمله کشیشان اصلاح‌گری بود که از حرکت لولاردها تأثیر پذیرفت و رهبرانکلیسا او را به جرم بدعت گذاری، زنده در آتش سوزاندند.

کلیسای پروتستان

با ورود به قرن شانزدهم میلادی، عده‌ای از کشیشان نسبت به عملکرد کلیسای کاتولیک دست به اعتراض گسترده‌ای زدند. حاکمان محلی که از قدرت‏طلبی کلیسای کاتولیک خسته شده بودند، از مصلحان و رهبران معترض طرفداری کردند و سرانجام این تقابل به ظهور نهضت پروتستان انجامید.

پروتست، واژه‌ای فرانسوی به معنای معترض است. اختلاف پروتستانها با کاتولیکها سبب بروز جنگهای سی‌ساله شد که مورخین تلفات انسانی این جنگها را بین 3 تا 11.5 میلیون نفر تخمین زده‌اند.[26] البته درگیری بر سر پیامدهای این جنگها تا سیصد سال دیگر ادامه داشت که باعث دشمنی آلمان و فرانسه و از دلایل اصلی دو جنگ جهانی در قرن بیستم گردید.

تفاوتهای کاتولیک و پروتستان

1. کلیسای کاتولیک، علاوه بر حجیت کتاب مقدس، قائل به حجیت کلیسا و عصمت پاپ است؛ اما پروتستان کتاب مقدس را تنها منبع و ملاک تعالیم خود می‌داند و برای کلیسا و پاپ هیچ حجیتی قائل نیست؛

2. کاتولیک معتقد است غیر از کلیسای کاتولیک، کسی حق تفسیر و تعلیم کتاب مقدس را ندارد،[27] در حالی که پروتستان می‏گوید: هر شخصی می‌تواند کتاب مقدس را بفهمد و تفسیر کند. همین اعتقاد، منجر به تشکیل هزاران فرقه مختلف در دل آیین پروتستان شده است. البته اکثر آنها عقاید اصلی مسیحیت، مانند: تثلیث، فدا و رستاخیز را برای خود حفظ کرده‏اند؛[28]

3. در کلیسای کاتولیک، اسقف و کشیش باید مجرد باشند؛ اما شبانهای پروتستانی حق ازدواج دارند؛

4. کاتولیکها معتقد به برزخ هستند؛ ولی پروتستانها این مسئله را انکار می‌کنند؛

5. کاتولیکها هفت آیین دینی دارند که عبارت است از: غسل‌تعمید، تأیید، عشای ربانی، اعتراف و توبه، تدهین هنگام مرگ، دست گذاری کشیشان و ازدواج؛ اما اکثرپروتستانها از میان هفت آیین یاد شده، تنها دو آیین تعمید و عشای ربانی را انجام می‌دهند.

کاتولیکها معتقدند که در عشای ربانی، نان به صورت واقعی به جسم حضرت عیسی(علیه السلام) و شراب به خون آن حضرت تبدیل می‌شود؛ اما پروتستانها این حضور را نمادین می‌دانند.[29]

در حال حاضر، برخی از کشورهای غربی اروپا و عمده کلیساهای آمریکای شمالی، کانادا و استرالیا، پروتستان هستند. از نظر جمعیتی، کاتولیکها هنوز هم بزرگ‌ترین فرقه مسیحیان را تشکیل می‌دهند.

بنیان‌گذاران کلیسای پروتستان

از میان معترضان به کلیسای کاتولیک در قرن شانزدهم، صدای سه نفر بیش از دیگران شنیده شد که عبارت‌اند از: تسوینگلی، کالون و لوتر.

اولریش تسوینگلی (Huldrych_Zwingli)

وی در سال 1484م در سوئیس متولد شدو در 1506م به مقام کشیشی رسید.نفوذ جریانوی منجر به جنگ داخلی بین پیروان او و کاتولیکها شد تا اینکه در یکی از این جنگها (1531م) او به همراه 500 نفر از طرفدارانش به قتل رسیدند. مخالفان بدن او را قطعه‌قطعه کرده و در انبوهی از فضولات به آتش کشیدند.[30]

ژان کالون (Johnـ Calvin)

وی در سال 1509م در فرانسه به ‏دنیا آمد و در ژنو به صورت علنی مبانی کاتولیک را به چالش کشید. او اعتقاد داشت که خدا، برخی را برای نجات و برخی را برای هلاکت ابدی می‌آفریند و کسی نمی‌تواند در این وضع تغییری بدهد (پیش برگزیدگی). وی از نظر نحوه‌ اداره‌ امور كلیسا،  روش «پرزبیتری‌« (Presbyterian) یا مشایخی را عنوان‌ كرد كه‌ طبق‌ آن‌، كلیسا تحت‌ نظر «پرزبیترها» (مشایخ‌ كلیسا) اداره‌ می‌شود و شبان‌ یا كشیش‌ كلیسا، مجری‌ تصمیمات‌ مشایخ هستند. امروزه به جز كلیساهای‌ پرزبیتری‌، بسیاری‌ دیگر از كلیساهای‌ پروتستانی،‌ نظیر كلیسای‌ اَنگلیكن‌، باپتیست و برادران، پیرو اعتقادات‌ كالون‌ در خصوص‌ رستگاری‌ می‌باشند.

الهی‌دانِ‌ هلندی، آرمینیوس‌ (1559-1609) با اصول‌ اعتقادی‌ جبرگرایانۀ‌ كالون‌ درباره‌ مشیت‌ الهی‌ به‌ مخالفت‌ برخاست‌. او معتقد به‌ آزادی‌ ارادۀ‌ انسان‌ در پذیرش‌ یا رد رستگاری‌ بود. كلیساهای‌ متودیست‌، پنطیكاستی‌ و چند شعبه‌ كوچك دیگر‌ از مذهب‌ پروتستان‌، پیرو عقاید او می‌باشند.

کالون از خشن‏ترین رهبران پروتستان بود. پیروان کالون، کشیشی به نام «سِروِتوس» را به جرم مخالفت با تثلیث، در آتش سوزاندند.[31]

مارتین لوتر (Martinـ Luther)

وی در سال 1483م در آلمان متولد و در جوانی عضو شورای کلیسای ویتنبرگ شد و برای اولین بار، کتاب مقدس را به آلمانی ترجمه کرد و برخلاف دستور کلیسا، با زنی به نام «کاترینا» ازدواج کرد.[32] او فروش عفونامه به گناهکاران را بدعتی کلیسایی دانست.[33]

كشیشها‌ و مسیحیان‌ پیرو لوتر و عقاید او، از همان‌ آغاز «لوتری» نامیده‌ شدند. كلیسای‌ لوتری‌ نخست‌ در آلمان، و سپس‌ در كشورهای‌ اسكاندیناوی‌ اشاعه‌ یافت‌. كلیسای‌ لوتری‌ در این‌ كشورها كلیساهای‌ دولتی‌ می‌باشند و هزینه‌هایشان‌ از بودجه دولت‌ تأمین‌ می‌شود و‌ دارای‌ سلسله‌مراتبی‌ از كشیشان هستند‌ كه‌ بسیار شبیه‌ به‌ كلیسای‌ كاتولیك‌ است.

ادامه دارد...

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. شناخت کلیسای کاتولیک، جواد باغبانی و عباس رسول‌زاده، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، تهران، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، 1389، ص 113.

[2]. متی، باب 16.

[3]. همان، صص 112-109.

[4]. گمان مبرید که آمده‌ام تا تورات یا صُحُف انبیاء را باطل سازم. نیامده‌ام تا باطل نمایم؛ بلکه تا تمام کنم؛ زیرا هر آینه به شما می‌گویم: تا آسمان و زمین زایل نشود، همزه یا نقطه‌ای از تورات هرگز زایل نخواهد شد، تا همه واقع شوند. پس هر که یکی از این احکام کوچک‏ترین را بشکند و به مردم چنین تعلیم دهد، در ملکوت آسمان کم‏ترین شمرده شود؛ اما هر که به عمل آورد و تعلیم نماید، او در ملکوت آسمان بزرگ خوانده خواهد شد.

[5]. غلاطیان، 1: 11؛ اما ای برادران! شما را اعلام می‌کنم از انجیلی که من بدان بشارت دادم که به طریق انسان نیست. 12 زیرا من آن را از انسان نیافتم و نیاموختم، مگر به کشف عیسی مسیح(علیه السلام).

[6]. مسيحيت و بدعتها، جوان اُ گریدی، ترجمه: عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، کتاب طه، 1384ش، ص 47.

[7]. تاريخ جامع اديان، جان بایر ناس، ترجمه: علیاصغر حکمت، علمی و فرهنگی، تهران، 1392ش، ص 613.

[8]. تاريخ تمدن، ویل دورانت، علمی و فرهنگی، تهران، چاپ پانزدهم، ج 3، صص 689 - 696.

[9]. مسيحيت و بدعتها، ص 43.

[10]. رومیان، 10: 4؛ غلاطیان، 3: 23 ـ 25؛ افسسیان، 2: 15.

[11]. ده فرمان (دِکالوگ) احکام ده‌گانه‏ای است که در طور سینا به حضرت موسی(علیه السلام) وحی شد. محتوای آن عبارت است از: پرستش خدای یگانه، احترام به نام خداوند، احترام به روز شنبه، محبت به پدر و مادر، و نهی از: بت‌پرستی، زنا، شهادت دروغ، دزدی، طمع به ناموس و مال دیگران. 

[12]. غلاطیان، 6: 2.

[13]. تعالیم کلیسای کاتولیک، بند 1210.

[14]. Kohler, Kaufmann . "Ebionites". In Singer, Isidore; Alder, Cyrus. Jewish Encyclopedia.

[15]. “Gnosticism” in: The Encyclopedia of Religion, Mircea Eliade (ed.) Vol. 5, P. 578-79.

[16]. Esler, Philip F.(ed.), The early Christian world, vol. I-II, PP.236 – 237.

[17]. تاریخ تمدن، ویل دورانت، ج 3، صص 771 ـ 768.

[18]. N Lewis; Reinhold Meyer (1990). Empire. Columbia University Press. pp. 614.

[19]. کلیسای ارتدکس از دو بخش «ارت» به معنای راست و درست و «دکس» به معنای عقیده و کیش تشکیل شده و به مفهوم «راست کیش» است.

[20]. تاریخ قرون وسطی تا جنگهای صد ساله، ژول ایزاک و آلبر ماله، دنیای کتاب و نشر علم، تهران، 1366ش،ص 103.

[21]. ‌کلیات تاریخ عمومی، حسینعلی ممتحن، ‌دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ‌1370ش، ج 2، ص 772.

[22]. فصلنامه تاريخ روابط خارجي، همراز برومند، سال دوم، ش 5-6، زمستان 1379 و بهار 1380، ص 69.

[23]. تاریخ کلیسای کاتولیک، کونگ، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، قم، 1384ش، صص 153-144.

[24]. مسیحیت شناسی تحلیلی، محمد کاشانی، ذکری، قم، 1395ش، ص 120.

[25]. درآمدی به مسیحیت، مری جو ویور، ترجمه: حسن قنبری، دانشگاه ادیان، قم، 1381ش، ص 170.

[26]. "The Thirty Years War (1618–48)". Users.erols.com.

[27]. تعالیم کلیسای کاتولیک، ترجمه احمدرضا مفتاح، حسین سلیمانی و حسن قنبری، دانشگاه ادیان، قم، 1393ش، ص276.

[28]. درآمدی به آیین پروتستان، شهاب الدین وحیدی مهرجویی، ادیان، قم، 1389ش، صص 152-144.

[29]. ر.ک: آیین کاتولیک، جورج برانتل، ترجمه: حسن قنبری، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، قم، 1381ش.

[30]. Gäbler, Ulrich (1986), Huldrych Zwingli: His Life and Work,p 3-45.

[31]. Ganoczy, Alexandre (2004), "Calvin's life".p 12-43.

[32]. Bainton, Roland. Here I Stand: a Life of Martin Luther.  1995, p. 223.

[33]. Plass, Ewald M. (1959). "Monasticism". What Luther Says: An Anthology 2. St. Louis:  p. 964.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 232.





تاریخ ارسال مطلب : يکشنبه ٧ مهر ١٣٩٨ / شماره خبر : ٤٠٩٢٤١ / تعداد بازدید : 22/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج