چهارشنبه ١٥ مرداد ١٣٩٩
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


حرم امامزادگان؛ دانشگاه و درمانگاه -1

دانشگاه بودن حرم امامزادگان

مردم با زندگی هر امامزده‌ای در هر جا آشنا می‌شوند؛ با تک‌تک فداکاریها، شجاعتها، صبر و بردباری‌ها و.... هر کسی زندگی آنها را مرور کند، به نحوی از آنان درس شهامت، ایثار و فداکاری در راه خدا، تحمل و بردباری می‌آموزد.

حرم امامزادگان؛ دانشگاه و درمانگاه

سید جواد حسینی

امامزاده به فرزند یا نواده یکی از ائمه(علیهم السلام) و نیز به مقبره آنان گفته می‌شود. امامزادگان بسیاری در ایران و تعداد کم تری در عراق و برخی کشورهای دیگر وجود دارند.[1] مورخان شیعه دلایل متعددی را در خصوص علت مهاجرت گسترده فرزندان و نوادگان امامان شیعه به ایران ذکر کرده‌اند که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

1. امنیت موجود در ایران بعد از سده دوم هجری قمری، به  دلیل دوری مسافت از مرکز قدرت و خلفا؛ یعنی بغداد و شام؛

2. محبوبیت خاندان اهل بیت(علیهم السلام) بین مردم ایران، به ویژه در مناطق شیعی همچون طبرستان، نیشابور، قم و... و فضای مناسب برای ترویج و تبلیغ مذهب تشیع و بیان مسائل فقهی و شرعی؛

3. جذب نیرو برای علویان و زیدیان.[2]

آنچه پیش رو دارید، بررسی دو ویژگی امامزادگان اصلی است: یکی دانشگاه بودن و دومی، درمانگاه بودن حرم آنان.

الف) دانشگاه بودن

حرم امامزادگان از جهات مختلفی می‌تواند آموزنده و معرفت افزا باشد:

1. زندگی شخصی و اجتماعی امامزادگان

مردم با زندگی هر امامزده‌ای در هر جا آشنا می‌شوند؛ با تک‌تک فداکاریها، شجاعتها، صبر و بردباری‌ها و.... هر کسی زندگی آنها را مرور کند، به نحوی از آنان درس شهامت، ایثار و فداکاری در راه خدا، تحمل و بردباری می‌آموزد. مثلاً طریحی درباره شاه عبدالعظیم حسنی(علیه السلام)،  می نویسد: «وَ مِمَّن دُفِنَ حَیَّاً مِنَ الطَّالِبِین عَبدَ العَظِیمِ الحَسَنِی بِالرِّی؛[3]از جمله کسانی که از فرزندان ابوطالب زنده به گور شده، عبدالعظیم حسنی(ره) در ری است.»

و یا در کتاب «الشجره المبارکه» آمده است: «وَ قُتِلَ بِالرِّی وَ مَشهَدُهُ بِهَا مَعرُوفٌ وَ مَشهُورٌ؛[4]در ری کشته شد و زیارتگاه او معروف است.» و همین طور حضرت معصومه(علیها السلام)را بنا بر قولی مسموم کردند و امامزاده‌هایی که به صورت فجیع کشته شدند، مثل: یحیی بن زید(علیه السلام)، علی بن محمد باقر(علیه السلام) (در مشهد اردهال) و... .

2. ارشادات و هدایتهای امامزادگان

طبق تاریخ، امامزادگان در هر منطقه ‌ای مردم را هدایت و ارشاد نموده اند که بررسی و تأمل در این ارشادات می تواند بر آگاهی و دانش ما بیفزاید.

مثلاً درباره حضرت عبدالعظیم حسنی(ره) روایت شده است که ابی حماد رازی می‌گوید: در سامراء بر امام هادی(علیه السلام) وارد شدم و درباره حلال و حرام از حضرت پرسیدم و ایشان جواب دادند، وقتی خواستم خداحافظی کنم، حضرت فرمود: «يَا حَمَّادُ! إِذَا أَشْكَلَ  عَلَيْكَ  شَيْ ءٌ مِنْ أَمْرِ دِينِكَ بِنَاحِيَتِكَ فَسَلْ عَنْهُ عَبْدَ الْعَظِيمِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِيَّ وَ أَقْرِأْهُ مِنِّي السَّلَام؛[5]ای حماد! هرگاه مشکلی برای شما در مسائل دینی پیش آمد، در منطقه خودت از عبدالعظیم حسنی بپرس و سلام مرا به او برسان!»

3. کتب و احادیث، یادگار امامزادگان

بخشی اعظمی از امامزادگان در زمان خویش با امام وقت در ارتباط بوده، از آنها احادیثی اخذ کرده‌اند؛ مثلاً حضرت معصومه(علیها السلام)احادیث: منزلت، غدیر، شیعیان علی بن ابی طالب(علیه السلام)،  ولادت امام حسین(علیه السلام)و... نقل کرده است.[6]

همچنین حضرت عبدالعظیم(ره) روایاتی نقل کرده که مرحوم ملا محمد اسماعیل خدایی کرازی در کتاب ارجمند «جنات‌النعیم» شصت روایت و در کتاب «روح و ریحان» 57 روایت از ایشان نقل کرده است. مرحوم کلباسی در «تذکرة عظیمیة» چهل روایت و مرحوم ابوالفتوح رازی در کتاب «زندگانی عبدالعظیم حسنی(ره)» از ایشان 71 روایت نقل کرده اند.[7]

همچنین علی بن جعفر، برادر موسی بن جعفر(علیهم السلام) که بنا بر قولی در بقیع دفن است و بنا بر قولی در قم، در سلسه سند 355 حدیث واقع شده و این همه حدیث نقل کرده است. همین طور بخشی از امامزادگان دارای کتاب بوده‌اند. حضرت عبدالعظیم(ره) کتابی به نام «جامع کتاب اخبار عبدالعظیم»[8] یا «کتاب جامع اخبار عبدالعظیم»[9] دارد و در «رجال نجاشی» آمده است: «لَهُ کتاب خطب امیرالمؤمنین».[10]

4. برکات علمی دیگر

بارگاه امامزادگان همیشه محل تبلیغ، سخنرانی و ارشادات علما بوده است که مردم در طول سال از این اماکن بهره برده اند. همین طور در سالهای اخیر در حرم امامزادگان محلی برای پاسخگویی به مسائل شرعی، اعتقادی، اخلاقی و مشاوره لحاظ شده است که به خوبی مردم از آنها استقبال می کنند.

از این گذشته، شهرهایی که در آن حرم امامزادگان قرار دارند، به برکت وجود آنان حوزه علمیه بنا شده است که هزاران عالم در آن مراکز تربیت شده‌اند. به عنوان نمونه، حوزه علمیه قم به برکت وجود حضرت معصومه(علیها السلام)بنا شد و هزاران عالم و مجتهد در آن تربیت شده اند تا آنجا که قم به مرکز جهانی علوم اسلامی تبدیل شده است و همین طور چند حوزه در شهرری که به برکت وجود حضرت عبدالعظیم حسنی(ره) به وجود آمده است، و همین طور حوزه‌های علمیه دیگر.

5. آشنایی با تاریخ اسلام

اگر از محل زیارتگاه ها و بارگاه امامزادگان به خوبی استفاده شود و تاریخ و سرگذشت آنان به صورت صحیح بیان گردد و کارهای مهم آنان در معرض دید زائران قرار گیرد، هر زائری با کوله‌باری از اطلاعات تاریخ اسلام بر خواهد گشت.

6. احیای یاد و خاطره امامزادگان

اکثر رهبران ادیان و مذاهب به فراموشی سپرده شده‌اند و اگر یادی می شوند، فقط در جلسات سالانه یا چند سالانه است؛ اما در مذهب شیعه همیشه یاد و نام امامزادگان در اذهان شیعیان زنده است. یکی از عوامل این امر قبور ایشان و مسئله زیارت و رفت و آمد مردم به این مشاهده مشرّفه بوده است.

هشام بن حکم می‌گوید: از امام صادق(علیه السلام)درباره فلسفه حج و طواف و زیارت سؤال کردم، حضرت(علیه السلام)فرمودند: «خداوند این بندگان را آفرید... و فرمانهایی در طریق مصلحت دین و دنیا به آنها داد، از جمله اجتماع مردم شرق و غرب را مقرر داشت تا مسلمانان به خوبی یکدیگر را بشناسند و برای اینکه آثار پیامبر(صلی الله علیه و آله)و اخبار او شناخته شود و فراموش نشود.»[11] که از آثار بزرگ رسول خدا(صلی الله علیه و آله)، امامان و امامزادگان می‌باشند و حقّا باید گفت:

عَمَرُوا بِاَطرَافِ البِلَادِ مَقَابِراً
إِذ خَرَجُوا مِن یَثرِبَ اَوطَانَاً
قَومٌ لَهُم فِی کُلِّ اَرثً مَشهَدٌ
لَا بَل لَهُم فِی کُلِّ قَلبٍ مَشهَدٌ

«[برای آل محمد و امامزادگان(علیهم السلام)] در گوشه و کنار شهرها قبوری بنا کردند، در حالی که آنها از یثرب [مدینه] که وطنشان بود، خارج شدند. اینها کسانی هستند که در هر زمین مشهد و مضجعی دارند؛ بلکه برای آنان در هر دلی آرامگاه و مشهدی است.»

7. ظلم‌ستیزی

از دیگر آثار زیارت امامزادگان، اشاعه فرهنگ «ظلم‌ستیزی» و قیام علیه ستمگران است. به همین جهت، در طول تاریخ ستمگران نسبت به زیارت معصومان و امامزادگان سخت حساس بوده، تلاش کرده‌اند از هر راهی جلوی آن را بگیرند. راز این ممانعت آن است که هر کسی به زیارت امامزادگان می‌رود، وقتی با زندگی نامه آنها آشنا می‌شود، می فهمد که آنها عمر خویش را در راه ظلم ستیزی سپری کرده‌اند.

8. تنویر باطن و روشنائی دل

از آثار دیگر زیارت امامزادگان «تنویر باطنی روشنائی دل» است که بر اثر اتصال روحی بین زائر و زیارت‌ شونده ایجاد می‌شود: «الْعِلْمُ  نُورٌ يَقْذِفُهُ  اللَّهُ فِي قَلْبِ مَنْ يَشَاءُ؛[12] علم نوری است که خداوند در قلب کسی که بخواهد، قرار می‌دهد.»

داستانی از ملاصدرا

هنگامی که این فیلسوف بزرگ در کهک اقامت داشت و به بررسی مسائل علمی و فلسفی می‌پرداخت، گاهی برای او مشکلات علمی و مسئله سختی پیش می‌آمد، لذا از کهک به قم آمده، برای حل مشکلات علمی خویش، از حضرت معصومه(علیها السلام)استمداد می طلبید. از جمله در مبحث «اتحاد عاقل و معقول»، آنجا که مرحوم ملا صدرا وصول به تحقیق این مسئله را از افاضات خاصه الهی به خود می‌داند، می‌نویسد: «کُنتُ حِینَ تَسوِیدِی هَذَا المَقَامَ بِکَهَکَ مِن قُرَی قُم فَجِئتُ اِلَی قُم زَائِراً لِبِنتِ مُوسَی بن جعفر(علیه السلام)مُستمِداً مِنهَا، وَ کَانَ یَومَ جُمعَةٍ فَانکَشَفَ لِی هَذَا الَا بِعَونِ اللهِ تَعَالَی؛[13] وقت نوشتن این مقام در کهک از روستاهای قم بودم، پس به قصد زیارت دختر موسی بن جعفر(علیهم السلام) به قم رفتم، در حالی که از او استمداد می‌جستم و این زیارت در روز جمعه بود، پس این امر [اتحاد عاقل و معقول] به یاری خدا برایم کشف شد.»

مرحوم محدث قمی(ره) نیز پس از نقل این مطلب، می‌گوید: «وقتی ارسطو در «اسطاغیرا» از دنیا رحلت کرد، اهل آنجا استخوانهای او را جمع کردند و در ظرفی از مس گذاشتند، سپس آن را در جایی دفن کردند و مکان تجمع خویش قرار دادند و برای مشورت در کارها و امور مهم آنجا جمع می‌شدند و بر سر قبر او مشغول مناظره و مباحثه می‌گشتند و اعتقاد داشتند که آمدن بر سر قبر ارسطو بر عقل و ذکاوت ایشان می‌افزاید و اذهانشان را پاکیزه و تلطیف می‌کند.

در صورتی که حکمای یونان به استخوانهای ارسطو این گونه اعتقاد داشته باشند، جای تعجب نیست از حکیمی الهی و فیلسوفی امامی (ملاصدرا) که هرگاه مسئله‌ای علمی برایش مشکل شود، از چند فرسخی قم به قصد تشرف ملک پاسبان، حضرت فاطمه معصومه(علیها السلام)که مهبط فیوضات ربّانیه و تجلیّات سبحانیه است، حرکت کند، برای آنکه بر او علوم و مسائل عمیق و مشکل علمی و فلسفی افاضه و کشف شود.»[14]

مرحوم علامه طباطبایی(ره) نیز در ماه مبارک رمضان، هر شب قبل از افطار به زیارت این بانوی مکرمه(علیها السلام) مشرف شده، از فیوضات و تجلیات الهی قبر ایشان بهره می‌گرفت و مرحوم آیت الله بهجت(ره) هر روز بعد از نماز صبح به حرم حضرت معصومه(علیها السلام)مشرف می‌شد و تا طلوع آفتاب آنجا می‌ماند و بهره‌های نورانی فراوانی نصیب ایشان می‌شد.

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. ر.ک: فرهنگ فارسی معین و لغت‏نامه دهخدا واژه امامزاده.

[2]. ر.ک: تاریخ تشیع در ایران، رسول جعفریان، انتشارات انصاریان، قم، 1385ش، ص 159.

[3]. المنتخب، فخرالدین طریحی، الشریف الرضی، قم، 1418ق، ص 7.

[4]. فدک، حضرت عبدالعظمیم(ره)، شیخ رضا استادی، قدس، قم، 1383ش، ص 405.

[5]. همان، ص 383؛ مستدرک الوسائل، میرزا حسین نوری، مؤسسة آل البیت(علیهم السلام)، قم، 1408ق، ج 4، ص 406.

[6]. زنان دانشمند، احمد صادقی اردستانی، بوستان کتاب، قم، چاپ سوم، 1385ش، صص 352 –354.

[7]. فدک، حضرت عبدالعظیم(ره)، ص 405.

[8]. معجم رجال الحدیث، سیّد ابوالقاسم خویی، بی‌جا، چاپ پنجم، 1413ق، ج 12، ص 310.

[9]. فدک، حضرت عبدالعظیم(ره)، ص 378.

[10]. رجال نجاشی، ص 247.

[11]. وسائل الشیعة، شیخ حر عاملی، مؤسسه آل البیت(علیهم السلام)، قم، 1409ق، ج 11، ص 9.

[12]. مصباح الشریعه، منسوب به امام صادق(علیه السلام)، نشر اعلمی، بیروت، چاپ اول، 1400ق، ص 17.

[13]. اتحاد عاقل به معقول، حسن حسن‌زاده آملی، بوستان کتاب، قم، 1395ش، صص 7 و 109؛ منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران، سید جلال الدین آشتیانی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1378ش، ج 1، ص 188.

[14]. سیمای فرزانگان، رضا مختاری، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چاپ دوازدهم، 1380ش، ص 160.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 222.





تاریخ ارسال مطلب : چهارشنبه ١١ تير ١٣٩٩ / شماره خبر : ٤٠٤٥٢٥ / تعداد بازدید : 433/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج