دوشنبه ٠١ بهمن ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > برگزیده ها 
ماهنامه مبلغان


روش‌شناسی تبلیغ اینترنتی (4)؛ روش مناظره در فضای مجازی -2

روش‌شناسی مناظره

مناظره در فضای مجازی نسبت به فضای حقیقی از سهولت بیش تری برخوردار است و بسیاری از افرادی که مبادرت به انجام مناظره در این فضا می‌کنند، نسبت به برخی از شرایط ضروری یک مناظرۀ مفید غفلت می‌ورزند؛ بنابراین لازم است یک مبلّغ دینی برای انجام مناظره‌ای مفید و هدفمند، شرایطی را مهیا سازد که بخشی از این شرایط مربوط به زمان قبل از مناظره است.

روش‌شناسی مناظره

برای انجام مناظره‌ای موفق در فضای مجازی، نیاز به برنامه ریزی و دقت در مسائل مختلفی است که از آنها به «روشهای مناظره» یاد می‌شود؛ برخی از آنها عبارتند از:

1. شرایط پیش از مناظره

مناظره در فضای مجازی نسبت به فضای حقیقی از سهولت بیش تری برخوردار است و بسیاری از افرادی که مبادرت به انجام مناظره در این فضا می‌کنند، نسبت به برخی از شرایط ضروری یک مناظرۀ مفید غفلت می‌ورزند؛ بنابراین لازم است یک مبلّغ دینی برای انجام مناظره‌ای مفید و هدفمند، شرایطی را مهیا سازد که بخشی از این شرایط مربوط به زمان قبل از مناظره است. از جمله:

الف) دقت در انتخاب افراد برای مناظره

اولین نکته‌ای که باید در آن دقت شود، انتخاب صحیح طرف مقابل در مناظره است. ما با رعایت شرایطی می‌توانیم تا حدودی به انتخاب صحیح نزدیک شویم که عبارت است از:

1. رعایت سطح علمی و اجتماعی طرفین در مناظره: در مناظره با افراد باید سطح علمی و اجتماعی آنان را در نظر گرفت. لازم است تا از مناظره با افرادی که در موضوع مناظره تخصص ندارند، پرهیز شود و می‌توان از روش پرسش و پاسخ برای آگاهی این افراد استفاده کرد. همچنین، مبلغان نباید با افرادی که از سطح علمی بسیار بالاتری نسبت به آنان برخوردار هستند و یا اینکه در امر مناظره با تجربه‌تر از آنان می‌باشند، مناظره کنند؛ زیرا ممکن است نتوانند به درستی حق مطلب را ادا نمایند.

2. پرهیز از مناظره با افراد لجوج و فرصت طلب: مناظره با این افراد ثمرۀ علمی و منطقی ندارد؛ زیرا آنان به هیچ وجه به حق تن نمی‌دهند و حتی ممکن است برای اثبات منظور خود به روشهای ناپسندی دست بزنند. مناظره با این افراد نه تنها به نتیجه نمی‌رسد؛ بلکه باعث ایجاد تنش و گسترش حقد و کینه در میان طرفین و مخاطبان مناظره می شود.

3. انتخاب افراد تأثیرگذار و جریان‌ساز در فضای مجازی برای مناظره: اگر یک مبلغ دینی دارای شرایط کامل[1] برای مناظرۀ مفید در فضای مجازی بود، می‌تواند برای اثرگذاری بیش تر در این فضا، با افراد تأثیرگذار و جریان‌ساز فضای مجازی مناظره کند که بدون شک آثار و نتایج بهتری خواهد داشت.

4. پرهیز از مناظره جمعی و انجام مناظره به صورت فردی: در فضای مجازی باید در زمان واحد تنها با یک نفر به مناظره پرداخت؛ زیرا مناظرۀ هم‌زمان با چند نفر، علاوه بر اینکه نظم مناظره را به مخاطره می‌اندازد، ممکن است توازن طرفین را از بین ببرد و فرد را در موضع انفعال قرار دهد و مناظره به صحنۀ محاکمۀ فرد تبدیل شود و او را از ارائۀ مطالبی که از پیش آماده کرده است، باز دارد.

ب) تعیین داور یا ناظر بر مناظره

یکی از مسائل مهم در مناظره، تعیین فردی برای داوری یا نظارت بر مناظره است. این فرد باید بر امور فنی مناظره، توافقات قبل از مناظره و موضوع مناظره اشراف کامل داشته باشد تا بتواند در مواقعی که یکی از طرفین از توافقات تخطّی می‌کند، به او تذکر دهد و اگر بحث به مسائل خارج از موضوع مناظره کشیده شد، مناظره را به مسیر درست هدایت کند. این داور یا ناظر باید با رضایت طرفین مناظره انتخاب شود و مورد اطمینان آنها باشد. 

گفتنی است که داور مناظره به هیچ وجه حق دخالت در موضوعات مورد بحث و یا جانبداری از یکی از دو طرف را نداشته و در صورت بروز چنین اشتباهی از وی، باید از سوی یکی از طرفین به او تذکر داده شود.[2]

ج) تفاهم در مورد شرایط حاکم بر مناظره

مبلغ دینی باید قبل از آغاز مناظره، در مورد شرایط و ضوابط حاکم بر فضای مناظره با طرف مقابل تفاهم و توافق حاصل کند. این شرایط می‌تواند در اموری از قبیل: موضوع مناظره، تاریخ مناظره، فضای مناظره، مدت زمانی که در اختیار هر یک از طرفین قرار می‌گیرد و امکاناتی که هر یک از طرفین می‌توانند از آن بهره‌مند باشند،[3] خطوط قرمز و حد و مرزهای مناظره و دیگر مسائلی که در نظم مناظره تعیین کننده اند، باشد.

شایسته است مدرکی دال بر این تفاهم وجود داشته باشد و به عنوان نقشۀ راه مناظره در اختیار داور یا ناظر مناظره قرار گیرد تا او بتواند بر اساس این مدرک، به نظارت بپردازد و دربارۀ آن داوری کند. همچنین، ارائۀ سند توافق به مخاطبان مناظره می‌تواند آنان را در ارزیابی و نتیجه گیری در مورد مناظره یاری دهد.

2. ارائۀ مطالب به صورت مستند

در یک مناظرۀ صحیح، لازم است مطالب به صورت مستدل و مستند ارائه شوند و از ارائۀ اطلاعات بی اساس که امکان کذب آن وجود دارد، پرهیز شود؛ زیرا ارائۀ مطالب بی‌اساس گرچه ممکن است در صورت غفلت طرف مقابل باعث پیشرفت شخص در مناظره و تقویت او شود؛ ولی از جهت دینی و اخلاقی امری بسیار قبیح و ناپسند است و اگر بر ملا شود، باعث رسوایی فرد و خدشه‌دار شدن شخصیت و اعتبار وی گردد و حتی ممکن است سایر مطالب صحیح او را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

به همین علت مناظره کننده در هر شرایطی باید به دلیلهای شرعی، قوی و محکم استناد کند و حتی اگر طرف مقابل برای اثبات مدعای خود به دلایل سست و واهی متوسل شد، نباید از این روش خود دست بردارد.[4]همچنین، لازم است تا در مناظره از نقل شفاهی سخن دیگران خودداری شود و اگر به خاطر ضرورتی ناگزیر از این کار شدیم، باید دلیل محکمی برای استناد آن سخن به شخص مورد نظر (مانند: فایل صوتی یا تصویری) موجود باشد.

در مناظره‌های دینی، افراد ناگزیر به ارجاع مطالب خود به منابع و آثار دینی هستند. در این مورد شخص مناظره کننده باید دقت داشته باشد که مطالب او باید به کتابهایی استناد داده شود که برای طرف مقابل از اعتبار و ارزش کافی برخوردار باشد.[5] این مسئله می‌تواند مانعی جدی برای آغاز مناظره با دیگران باشد و هم می‌تواند هر مناظرۀ مفید و سودمندی را با مخاطره مواجه کند. برای حل این مشکل می‌توان قبل از مناظره با طرف مقابل بر روی منابع قابل استناد در مناظره توافق کرد تا طرفین بر اساس آن منابع با هم به مناظره بپردازند.

به طور مثال، در مناظره با یک مسیحی یا یک بهائی، نمی‌توان به قرآن کریم استناد کرد؛ زیرا این کتاب آسمانی مورد قبول این افراد نیست. همچنین، در مناظره با یک وهابی نمی‌توان به منابع روایی شیعیان استناد کرد؛ زیرا او این منابع را قبول ندارد. لذا در مناظره با مسلمانان بهتر است که بیش ترین استنادات از قرآن کریم و پس از آن سیره و سخنان رسول خدا(صلی الله علیه و آله) باشد؛ زیرا حضرت در قرآن به عنوان الگو و اسوه دیگران معرفی شده است[6]و جایگاه مهمی نزد مسلمانان دارد. البته همین سیره و سخنان پیامبر(صلی الله علیه و آله) را نیز باید از منابع مورد قبول طرفین استخراج نمود.

3. طرح مباحث در مناظره

طرح مباحث در مناظره، اصلی‌ترین وظیفه هر مناظره‌گری در طول یک مناظره است؛ زیرا در این مرحله از مناظره تمام سخنان و دلایل طرفین مناظره مطرح می‌شود و در معرض بحث و بررسی قرار می‌گیرد و به چالش کشیده می‌شود تا در مقابل دیگران ارزیابی گردد.

باید دانست که در این مرحله تنها با اشراف کامل بر موضوع مناظره و مسائل مربوط به آن، نمی‌توان یک مناظره مفید و مطلوب را رقم زد؛ بلکه مناظره‌گر باید فنون و استراتژی‌هایی را سرلوحه کار خود قرار دهد تا او را در دفاع از حق یاری دهند. معمولاً طرح مباحث در مناظره طی دو مرحله صورت می‌گیرد که ما در این تحقیق مرحله اول را «ارائه مباحث» و مرحله دوم را «پرسش و پاسخ» می‌نامیم.

الف) ارائه مباحث

در این مرحله که نخستین مرحله از طرح مباحث در مناظره است، هر یک از طرفین مناظره با توجه به توافقاتی که از قبل داشته‌اند، مطالب خود را ارائه می‌کنند. ارائۀ صحیح مطالب و مباحث دربارۀ موضوع مناظره، نیازمند تبعیت از ضوابط و مقرراتی است که مناظره‌گر را در بیان مطالبش یاری می‌کند. برخی از این ضوابط چنین است:

یک. داشتن صلابت در شروع مناظره: یکی از مسائل مهمی که در ابتدای مناظره باید به آن توجه داشت، نقطۀ آغازین مناظره است. در این مرحله مناظره‌گر سخنان خود را آغاز می‌کند و ممکن است اولین سخنگو باشد و یا اینکه طبق توافق اولیه، پس از ارائۀ مطالب طرف مقابل، سخن خود را آغاز کند.

آغاز مناظره باید محکم و با صلابت باشد؛ زیرا آغازی محکم و کوبنده می‌تواند تأثیر به سزایی در به هم ریختن سیستم فکری طرف مقابل و به دست گرفتن فضای بحث تا پایان مناظره داشته باشد. از این رو، لازم است تا مناظره‌گر، محکم‌ترین و قطعی‌ترین آیه، روایت، دلیل و یا شاهد مورد استناد خود را که تردیدی در پذیرش آن وجود ندارد، در این مرحله بیان کند.[7]

لحن گفتار و کلماتی را که در این مرحله مورد استفاده قرار می‌گیرد نیز تأثیر زیادی در موفقیت فرد خواهد داشت. موفقیت در این مرحله در جلب نظر مخاطبان به موضع مناظره‌گر تأثیر فراوانی دارد.

دو. دقت در بیان مطالب: برای برقراری یک مناظرۀ مفید، لازم است هر شخص در طول مناظره، مطالب خود را به درستی و بدون کم و کاست به دیگران منتقل کند؛ زیرا اگر مناظره‌گر نتواند چنین کاری کند، موفقیت او در مناظره با مخاطرات جدی مواجه می‌شود.

1. شفاف و قابل فهم بودن کلام:یکی از مهارتهای ارتباطی مناظره، شفاف و قابل فهم بودن مطالب است. برای این مهم، هنگام گفتگو با دیگران به چند نکته باید توجه داشت: اول اینکه سخن باید منطقی باشد تا برای هر شخصی از نظر عقلی پذیرفتنی باشد. دوم، باید از پراکنده گویی و کلمات بی مورد پرهیز شود. سوم، برای هر شخصیتی قابل فهم باشد؛ یعنی به میدان درک مخاطب توجه شود.[8] چهارم، مناظره‌گر منظور خود را از اصطلاحات یا واژه‌هایی که دارای معانی متعددی هستند، مشخص نماید. پنجم، مطالب خود را در عباراتی سلیس، روان و زیبا بیان کند و از سخنان چند پهلو که قابلیت تفسیر دارند، پرهیز نماید. ششم، مراقب باشد تا از موضوع اصلی مناظره منحرف نشود. هفتم، تا جایی که امکان دارد، وجوه مختلف مسئله را بیان کند.

2. رعایت اختصار:در طول مناظره لازم است تا ضمن رعایت اختصار، مطالب به صورت کامل بیان شود و از زیاده گویی پرهیز نمود؛[9] زیرا زیاده گویی نه تنها نشان دهندۀ تعدد ادله و همچنین تسلط فرد بر موضوع مناظره نیست؛ بلکه ممکن است برای مخاطبان ملال آور باشد و ذهن آنان را نسبت به محتوای اصلی مشوّش کند و در برخی اوقات ممکن است این پیام را به مخاطبان القا کند که مناظره‌گر به جای ارائۀ ادلۀ مناسب، سعی دارد تا با پرگویی این نقص را جبران کند. همچنین، عدم رعایت اختصار باعث می‌شود مناظره‌گر نتواند از زمانی که در اختیار او قرار دارد، به درستی استفاده کند.

3. رعایت نظم منطقی در ارائۀ مطالب:یکی از اصول مهم در مناظرات مفید و هدفمند، وجود نظم منطقی در سیر ارائۀ مطالب است. به همین جهت، مطالب باید از عنوان، دسته‌بندی، تحلیل و جمع‌بندی پایانی برخوردار باشند[10] تا ضمن انتقال مفاهیم مورد نظر مناظره‌گر به طرف مقابل، سایر مخاطبان نیز بتوانند از مطالب بهره‌مند شوند و پیام مورد نظر را دریافت کنند.

سه. روش بیان استدلال

در استدلالهای مطرح شده در یک مناظرۀ دینی می‌توان از عقل، نقل و یا ترکیبی از آن دو بهره برد که هر یک در جایگاه خود از ارزش و اهمیت بالایی برخوردارند و می‌توانند مناظره‌گر را در رسیدن به مطلوب خود یاری دهند. برخی از این روشها عبارتند از:

1. روش عقلی

محکم‌ترین نوع استدلال آن است که از روش عقلی و ساختار منطقی تبعیت کند؛ زیرا عقل و منطق زبان مشترک بین تمام انسانها و موهبتی است که خداوند منان آن را در نهاد انسان قرار داده است. هر سخنی که بر مبنای این روش باشد، از سوی تمام افراد پذیرفته می‌شود و تنها افراد مغرض هستند که از پذیرش آن امتناع می‌کنند. آنان نیز به علت عدم پذیرش عقل و منطق به صورت ناخواسته در مقابل افکار عمومی متهم شده و محکوم به شکست هستند.

2. روش نقلی

مناظره دربارۀ مسائل مربوط به حوزه دیننمی‌تواند خالی از کلام خداوند متعال، سیره و سخن معصومین(علیهم السلام) و آرای اندیشمندان اسلامی باشد؛ اما همان‌طور که گذشت، باید توجه داشت که در استفاده از روش نقلی لازم است از منابعی استفاده شود که مورد قبول طرف مقابل باشد. در غیر این صورت، استدلال مناظره‌گر با خدشه مواجه می‌شود و طرف مقابل او به راحتی می‌تواند آن را نپذیرد.

3. روش ترکیبی

گاهی در مناظره و مباحثه علمی، به ویژه آنجا که پای عقیده دینی در میان باشد، استدلال باید راه را بر هرگونه شک و شبهه ببندد. بنابراین، ممکن است نیاز باشد از روشی بهره برد که هم در بردارندۀ استدلالهای عقلی باشد و هم نقلی، و در نقل نیز، هم آیات الهی مورد استناد قرار گیرد و هم سیره و سنّت حضرات معصومین(علیهم السلام). حتی گاه لازم است در کنار اینها از اعتقادات طرف مقابل نیز استفاده کرد که در این نوشتار از آن به عنوان «روش ترکیبی» یاد می‌کنیم.[11]

4. تنوع و تعدد در  استدلال

یکی از عواملی که در موفقیت مناظره‌گر تأثیر به سزایی دارد و می‌تواند او را در موقعیت برتر قرار دهد، تنوع و تعدد استدلالهای مورد استفاده در مناظره است. اگر مناظره‌گر برای اثبات مدعای خود استدلالهای متنوع و متعددی ارائه کند، علاوه بر اینکه طرف مقابل را در رد استدلالهای خود در تنگنا قرار می‌دهد، استواری رأی و تسلط خود را بر موضوع مناظره به دیگران ثابت می‌کند و در نتیجه در موقعیت برتر مناظره قرار می‌گیرد.

ب) پرسش و پاسخ

بی تردید یک بخش از هر مناظره‌ای به پرسش و پاسخ اختصاص دارد که می‌تواند بنابر توافق مناظره‌کنندگان بین طرفین مناظره باشد و یا حتی مقداری از آن به شاهدان و مخاطبان مناظره اختصاص یابد.[12]

مهارت مناظره‌گر در مدیریت این بخش می‌تواند نقش به سزایی در موفقیت او در مناظره داشته باشد و به همین دلیل لازم است تا با برنامه ریزی دقیق وارد این بخش شود. برخی از فنون این بخش عبارتند از:

1. دعوت به پرسش و پرسش‌گری

مناظره‌گر پس از ارائۀ مطالب خود، لازم است طرف مقابل و همچنین مخاطبان را به پرسش دعوت کند تا اگر نکته‌ای از مباحث او برای دیگران روشن نشده باشد، توضیح دهد. مناظره‌گر با این روش اشراف خود به موضوع مناظره و همچنین، آمادگی خود را برای ورود جدی‌تر به مباحث مناظره و باورهای خود را به دیگران یادآوری می‌کند.

نکتۀ مهم دیگر در این بخش، پرسش‌گری است. شایسته است هر مناظره‌گر سؤالات مهم و کلیدی خود را دربارۀ مباحث مطرح شده در مناظره از طرف مقابل بپرسد کهبه این ترتیب، چهره‌ای فعال و مطالبه‌گر از خود به سایرین ارائه می‌دهد. رعایت دقیق این دو مطلب می‌تواند تا حد زیادی فضای حاکم بر مناظره را برای شخص مساعد کند.

2. روش پاسخ‌گویی

دعوت به پرسش از سوی مناظره‌گر، او را در مقام پاسخ‌گو قرار می‌دهد و به همین جهت، لازم است تا در پاسخ‌گویی به نکات مهمی توجه داشته باشد.

باید به سرعت به سؤالات و شبهات مطرح شده در مناظره پاسخ داد و حتی اگر قرار است مناظره در چند جلسه برگزار شود، از تأخیر در پاسخ‌گویی پرهیز کند؛ زیرا این تأخیر می‌تواند اثرات مخربی چون ریشه دواندن شبهات در ذهن مخاطبان[13]و قرار دادن مناظره‌گر در موقعیت ضعف، داشته باشد.

هر چند سرعت در پاسخ‌گویی، امری درست و پسندیده است؛ اما نباید باعث از بین رفتن دقت پاسخ‌گو در مناظره شود؛ زیرا کم دقتی در پاسخ‌گویی باعث تثبیت شبهات طرف مقابل می‌شود و مناظره‌گر باید در کمال دقت، برای هر یک از سؤالات مطرح شده از سوی حاضران، پاسخهایی مستدل و در عین حال کوتاه ارائه کند؛[14] زیرا هر قدر پاسخها قابل فهم و دلنشین باشند، در صورت طولانی بودن، از حوصلۀ شنونده خارج شده،[15] فاقد اثرگذاری مطلب می‌شود.

بهتر است در پاسخ‌گویی به شبهات طرح شده در مناظرات، ابتدا از پاسخ نقضی برای از بین بردن استدلال طرف مقابل استفاده کنیم و سپس به پاسخ حلی دقیق بپردازیم تا مسئله به طور کامل مورد بررسی قرار گیرد و مخاطبان اقناع شوند.[16]

باید توجه داشته باشیم که در پاسخ‌گویی به سؤالات و شبهاتی که در مناظره‌های اعتقادی صورت می‌گیرد، هر قدر اطلاعات مناظره‌گر نسبت به مبانی و باورهای طرف مقابل بیش تر باشد، امکان موفقیت او بیش تر می‌شود؛ زیرا می‌تواند از اعتقادات طرف مقابل، برای پاسخ به سؤالات و شبهات او استفاده کند.

در پاسخ‌گویی به سؤالات مطرح شده در مناظرات، استفاده از استدلالهای عقلی کارایی فراوانی دارد و هرگاه پاسخهای مناظره‌گر معقول و منطقی باشد، طرف مقابل ناگزیز از پذیرش آن است؛ زیرا اگر از پذیرش آن امتناع کند، نزد مخاطبان مناظره محکوم می‌شود. همچنین، برای آنکه پاسخهای ما به درستی در اذهان جا بگیرد، می‌توان از تشبیه و تمثیل در حین پاسخ‌گویی استفاده کرد که این روش برای اقناع مخاطبان عامی مناظره‌ها - که اطلاعات تخصصی جامعی ندارند - مفید است.   

3. پرسش‌گری

یکی از مسائلی که می‌تواند منجر به موفقیت فرد در مناظره شود، طرح سؤالات دقیق از طرف مقابل است. این امر در مناظره، باعث ترسیم چهره‌ای فعال و مطالبه‌گر از فرد در اذهان دیگران می‌شود که بار روانی مثبتی را برای سؤال کننده به ارمغان می‌آورد.

طرح یک سؤال دقیق و هدفمند که بتواند استدلالها و باورهای طرف مقابل را به چالش بکشد و احتمال موفقیت فرد را در مناظره بالا ببرد، خود مستلزم شرایطی است که با رعایت آن می‌توان به این مهم دست یافت. از جمله:

الف) اشراف علمی بر موضوع مناظره و جوانب مختلف آن؛

ب) اطلاع جامع از مبانی فکری و اعتقادی طرف مقابل و اندیشه‌ای که او از آن دفاع می‌کند؛

ج) دقت در محتوای مطالب و استدلالهایی که طرف مقابل در مناظره مطرح می‌کند.

دو مورد اول را باید قبل از مناظره به دست آورد و در واقع، به تخصص فرد مناظره‌گر در موضوع مناظره برمی‌گردد. مورد سوم نیز هر چند تا حدودی بر دو مورد اول تکیه دارد؛ ولی بخش مهمی از آن با گوش دادن و توجه به مطالب طرف مقابل در حین مناظره حاصل می‌شود.

بدیهی است که یک مناظرۀ علمی اصولاً مستلزم گوش دادن و سخن گفتن است و در فرایند مناظره، این دو از هر جهت برابرند.[17] به همین علت، می‌توان گفت که گوش دادن در فهم کلام طرف مقابل تأثیر به سزایی دارد و به درک صحیح او کمک شایانی می‌کند.

ادامه دارد...

 

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. در مورد شرایط کامل یک مناظره‌گر دینی در مقاله «اصول رفتاری و ویژگیهای مناظره‌گر» سخن خواهیم گفت.

[2]. آداب مناظره با وهابیت، سید مجتبی عصیری، دلیل ما، قم، 1390ش، صص 120 - 119.

[3]. به طور مثال: اگر قرار است مناظره در فضای تلگرام صورت گیرد؛ طرفین مجاز به استفاده از کدام یک از قابلیتهای این نرم افزار، مانند: متن، فایل صوتی، فایل تصویری و... می‌باشند.

[4]. آداب مناظره با وهابیت، ص 103.

[5]. همان، ص 114.

[6]. احزاب/ 21.

[7]. برای اطلاعات بیش‏تر ر.ک: آداب مناظره با وهابیت، ص125.

[8]. ر.ک: بررسی شیوه‌های قرآنی مناظره‌های امام محمد باقر(علیه السلام)، مهناز رحیم پور، (thaqalain.ir).

[9]. این زیاده گویی در مناظره با توجه به فضایی که مناظرات رخ می‌دهد، تفاوت می‌کند و شامل متنهای ارسالی نیز می‌شود.

[10]. مجله تربیت اسلامی، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، پاییز و زمستان 1387ش، شماره 7، مقاله روش مناظره علمی در سیره آموزشی امامان معصوم(علیهم السلام)، هاشمی اردکانی، میرشاه جعفری.

[11]. برای اطلاعات بیش‏تر ر.ک: روش‌شناسی مناظره‌های امام جواد(علیه السلام)، گفتگوی خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) با حجة الاسلام والمسلمین حمیدرضا مطهری، (iqna.ir).

[12]. شاهدان و مخاطبان مناظره در فضای مجازی بسته به فضای در نظر گرفته شده برای مناظره متفاوت‏اند.

[13]. آداب مناظره با وهابیت، صص 166 - 165.

[14]. برای نمونه بنگرید به: الاحتجاج، شیخ طبرسی، نشر مرتضی، مشهد مقدس، چاپ اول، 1403ق، پاسخهای امام صادق(علیه السلام)، ج 2، ص 349.

[15]. بررسی شیوه‌های قرآنی مناظره‌های امام محمد باقر(علیه السلام)، ص141.

[16]. برای اطلاعات بیش‏تر ر.ک: آداب مناظره با وهابیت، صص 153 - 148.

[17]. روش مناظره علمی در سیره آموزشی امامان معصوم(علیهم السلام)، ص 17.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 222.





تاریخ ارسال مطلب : دوشنبه ٣ دی ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٤٥٩٦ / تعداد بازدید : 118/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج