شنبه ٢٤ آذر ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > فرهنگ و اندیشه > خانه و خانواده 
ماهنامه مبلغان


ازدواج موفّق و عوامل تحقق آن از منظر آموزه‌های اسلامی (1) -4

عوامل تحقق ازدواج موفق

همان طور که گفته شد، انتخاب همسر مناسب، سنگ زیربنای یک زندگی موفق است و اکثر شکستها در زندگی مشترک، از بنا ‌نهادن نامناسب این سنگ زیرین نشأت می‌گیرد. لذا می‌توان ادعا کرد که «زندگی بهتر» در سایه «انتخاب برتر» میسر خواهد شد.

عوامل تحقق ازدواج موفق

همان طور که گفته شد، انتخاب همسر مناسب، سنگ زیربنای یک زندگی موفق است و اکثر شکستها در زندگی مشترک، از بنا ‌نهادن نامناسب این سنگ زیرین نشأت می‌گیرد. لذا می‌توان ادعا کرد که «زندگی بهتر» در سایه «انتخاب برتر» میسر خواهد شد. البته واضح است که ازدواج موفق، پدیده‌ای است که به صورت اتفاقي رخ نمی‌دهد؛ بلکه چه‌ بسا به برنامه‌ريزيهای آگاهانه، دقیق و زمانمند نیاز دارد، و وابسته به رعايت کردن معيارها و عواملی است كه عمل به آنها موفق بودن ازدواج را تضمین خواهد كرد. به این جهت، برای موفقیت در انتخاب، عواملی بنیادین وجود دارد که در ادامه به تشریح و توضیح اجمالی تعدادی از مهم‏ترین آنها می‌پردازیم:

1. انتخاب هدف و مسیر زندگی

مهم‏ترین اقدام برای دستیابی به یک انتخاب خوب و ازدواج پایدار؛ انتخاب هدفو مسیر صحیح برای زندگی است؛ زیرا هدف، مشخص‌کننده معیارها، جهت و مقصدِ هر نوع حرکتی است. اگر برای یک جوان پول، امکانات مادی و لذتهای دنیایی، به عنوان دلخوشی و هدف اصلیِ زندگی باشد و یا جلب نظر مردم، رکن زندگی وی محسوب گردد، به دنبال همسری می‌گردد که او نیز در هدف و دلخوشیهایش اشتراک داشته باشد. همین امر موجب می‌شود معیارها و مقصدِ ازدواج همسو با اهداف مادی طرفین شکل گیرد.

پس هدف زندگی آن چیزی است که زندگی انسان را تفسیر و مدیریت می‌کند. «تفسیر می‌کند»؛ یعنی انسان به امید داشتن آن یا به دست آوردنش زندگی می‌کند. «مدیریت می‌کند»؛ یعنی انسان برنامه‌های زندگی خود را به گونه‌ای می‌چیند که به آن هدف برسد و اگر آن را دارد، از دست ندهد.[1]

در زندگی افراد باایمان، هدف جایگاه اساسی و نقش راهبردی دارد. انسان مؤمن و خداجو، دنیا و لذتهای دنیایی را «وسیله» می‌داند و به آخرت به عنوان یک هدف نگاه می‌کند. دلخوشی او فقط رضایت خداست و همه چیز غیر از خدا برایش وسیله تکامل و سلوک به سمت «الله» می‌باشد.[2]

بنابراین، دو نوع هدف از زندگی پیش‌روی انسانها وجود دارد: یکی لذت و شهوت، دیگری قرب الهی. اگر زندگی فقط بر مدار لذت و شهوت بچرخد، نتیجه‌اش عطش، حیرت و سرگردانی است. قرآن کریم در وصف این گروه می‏فرماید: «وَ الَّذينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ كَما تَأْكُلُ الْأَنْعامُ وَ النَّارُ مَثْوىً لَهُم»[3]؛ «و كافران از متاع زودگذر دنيا بهره مى‏گيرند و همچون چهارپايان مى‏خورند، و سرانجام‏شان آتش دوزخ است!»

در نتیجه رهاورد زندگی کسانی که معنای زندگی و مفهوم موفقیت، بهتر خوردن و بهتر پوشیدن و بیش‏تر لذت بردن است، ، چیزی جز زباله و کود نیست! امام علی(علیه السلام) می‏فرمایند:«مَنْ كَانَتْ هِمَّتُهُ مَا يَدْخُلُ‏ بَطْنَهُ كَانَتْ قِيمَتُهُ مَا يَخْرُجُ مِنْه؛[4]کسی که تمام همت و کوشش خود را مصروف پر کردن شکم خود کند، قیمت و ارزش او همان چیزی است که از وی (به هنگام قضای حاجت) دفع می‏شود

گروه دیگر، معنای واقعی زندگی را «خدا» و تقرب به او می‌دانند و فلسفه زندگی را بر محور عزت و کرامت تعریف می‌کنند. در نتیجه، به خاطر خدا زندگی می‌کنند و برای تقرب به او تمام سختیها و تلخیها را تحمل می‌کنند و به عبارت دیگر، زندگی را یک مبارزه و جهاد می‌دانند و برای نیل به لذتهای عالی، از لذایذ آنی و زودگذر دنیوی صرف نظر می‌کنند. قرآن کریم درباره این گروه می‏فرماید:«قُلْ إِنَّ صَلاتي وَ نُسُكي وَ مَحْيايَ وَ مَماتي لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين»[5]؛ «بگو: نماز و تمام عباداتم، و زندگى و مرگ من، همه براى خداوند، پروردگار جهانيان است.»

با این توصیف، هدفگذاری در زندگی برای موفقیت یا ناکامی انسان در ازدواج و سایر ساحتهای زندگی نقش مهمی دارد و باید بپذیریم که انتخاب هدف در زندگی، در فرایند انتخاب همسر و زندگی مشترک تأثیری مستقیم به دنبال خواهد داشت.

2. پذیرش ارزشمندی و قِداست ازدواج

یکی از عوامل ازدواج موفق و استحکام و تعالی خانواده، مقدس دانستن ازدواج و پذیرش ارزشمندی (اخلاقی و حقوقی) آن است؛ یعنی ازدواج، محبوب خداوند متعال بوده، تعالی‌بخش و انسان‌ساز است.

به باور صاحب‌نظران، از جمله عوامل مهم سقوط جایگاه خانواده در غرب، فرایند دنیوی شدن یا تقدس‌زدایی است.[6]در نتیجه ازدواج که پیش‌تر اقدامی مقدس و دینی تلقی می‌شد، قداست خود را از دست داده و به یک قرارداد مدنی صِرف تبدیل گردیده است؛ اما اسلام به دنبال آن است که نگرش مسلمانان نسبت به ازدواج و خانواده، مقدس باشد.

پذیرش ارزشمندی ازدواج به این معناست که باید این ذهنیت در جوانان شکل بگیرد که ازدواج فقط یک معامله و قرارداد مدنی صرف نیست؛ بلکه یک دستور الهی و پیمان مقدسی است که عامل رشد و تکامل انسان و سبب آرامش فکری و روحی آدمی می‌شود؛ یعنی خانواده یک آشیانه، پناهگاه و فضای امن برای پاسخ به نیازهای عاطفی، روانی و اجتماعی است؛ زیرا خانواده، تنها پایگاه رسمی برای برآوردن این گونه نیازهای افراد است. به این دلیل، از میان ادیان الهی، دین اسلام بیش‏ترین توجه خود در بُعد جنسی زندگی خانوادگی را به مقدس (محبوب خدا و کمال‌آفرین) بودن این امر معطوف کرده است.

از نظر اسلام، در بعد عاطفی، محیط خانواده محل بروز عمیق‌ترین روابط و منشأ روابط عاطفی در اجتماع است. از این جهت، در آموزه‌های اسلامی، برآورده شدن نیاز جنسی، عاطفی و تأمین آرامش فقط در چارچوب ازدواج و تشکیل خانواده توصیه و مجاز شمرده شده است. خداوند متعال می‏فرماید: «وَ مِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَ جَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ»؛[7] «و از نشانه‏هاى او اين است كه همسرانى از جنس خودتان براى شما آفريد تا در كنار آنان آرامش يابيد، و در ميانتان مودّت و رحمت قرار داد. در اين، نشانه‏هايى است براى گروهى كه تفكر مى‏كنند!»

نتایج برخی مطالعات روانشناختی حاکی است زوجهایی که ازدواج خود را مقدس و موهبتی از جانب باری‌تعالی می‌بینند، در زندگی مشترک خود ارتباطی با کیفیت را تجربه کرده، از راهبردهایی برای مدیریت تنشها و مشکلات استفاده می‏کنند.[8]

در پژوهشی توصیفی به صورت تجربی بر روی 358 نفر از افراد متأهل، معلوم شد باور افراد به تقدس ازدواج، یک باور شناختی مفید است که می‌تواند رابطه زناشویی را به محیطی امن برای رشد و بالندگی تبدیل کند.[9]

زوجهایی که به مقدس بودن ازدواج اعتقاد راسخ دارند، با یکدیگر مهربان‏تر بوده، در زندگی روزمره توجه و علاقه بیش‏تری به یکدیگر نشان می‌دهند. افزون بر آن، عواطف و هیجانات خود را نیز ابراز نموده، همواره به همراهی، حمایت و سازگاری با یکدیگر در زندگی مشترک می‌اندیشند.

در طرف مقابل، زوجهایی که به رضایتمندی یکدیگر، تعهد، عشق‌ورزی و صمیمیت در زندگی مشترک توجه ندارند و از الگوهای مخرب ارتباطی از قبیل: سرزنش، تحقیر و توهین، کناره‌گیری و خیانت بهره می‌گیرند، به طور قطع، ازدواج ناموفق و زندگی سردی خواهند داشت و قطعاً این گونه زندگیها حاصل تقدس‌زدایی از مقوله ازدواج و تشکیل خانواده است.

نباید فراموش کرد که باور به مقدس بودن ازدواج، به خوبی در فرهنگ اصیل جامعه ایرانی ریشه دوانده است و نباید به سادگی به دست فراموشی سپرده شود. لذا رسانه‌ها، مبلغان و متولیان امر ازدواج و خانواده باید هرچه بیش‏تر به تقویت این باور در افراد جامعه، به خصوص جوانان بکوشند

و جوانان نیز باید بدانند که ازدواج و تشکیل خانواده برای هر مسلمانی یک قاعده معمولِ سلوک و تهذیب اخلاق به شمار می‌آید.

پیامبر ‌اکرم(صلی الله علیه و آله) می‏فرمایند: «مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَلْقَى اللَّهَ طَاهِراً مُطَهَّراً فَلْيَلْقَهُ بِزَوْجَةٍ؛[10]کسی که دوست دارد خداوند را پاک و پاکیزه ملاقات کند، باید با همسر (با ازدواج ‌کردن) به دیدار وی رهسپار گردد.»

و نیز می‏فرمایند: «زَوِّجُوا أَيَامَاكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ يُحْسِنُ لَهُمْ فِي أَخْلَاقِهِمْ وَ يُوَسِّعُ لَهُمْ فِي أَرْزَاقِهِمْ وَ يَزِيدُهُمْ فِي مُرُوَّاتِهِمْ؛[11]زنان بی شوهر را همسر دهید! خداوند متعال اخلاقشان را نیکو می‌گرداند و روزی‌شان را وسعت می‌بخشد و بر مروت آنها می‌افزاید.»

و خطاب به جوانان می‏فرمایند: «يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاهَ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَ أَحْصَنُ لِلْفَرْج؛[12]ای جوانان! هر کس از شما که می‌تواند ازدواج کند، باید ازدواج کند؛ چراکه ازدواج، چشم را پوشیده‌تر و دامن را محفوظ‏تر می‌کند.»

بی‌توجهی به پیوند مقدس ازدواج

و از آنجا که تشکیل خانواده و افزایش جمعیت، تنها از طریق ازدواج حاصل می‌شود، لذا آموزه‌های اسلامی اصرار دارند که به هیچ دلیل نباید این پیوند مقدس مورد بی‌توجهی قرار گیرد. بر همین اساس، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‏فرمایند: «خداوند متعال چهار نفر را از بالای عرش لعنت کرده و فرشتگان بر آن آمین گفته‌اند: یکی از آنها کسی است که: «الَّذِي يَحْصُرُ نَفْسَهُ فَلَا يَتَزَوَّجُ وَ لَا يَتَسَرَّى لِئَلَّا يُولَدَ لَهُ؛[13]خودش را محصور می‌سازد و ازدواج نمی‌کند و کنیز نمی‌گیرد تا فرزند‌دار نشود.»

و نیز فرمودند: «تَنَاكَحُوا تَكْثُرُوا فَإِنِّي أُبَاهِي بِكُمُ الْأُمَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَوْ بِالسِّقْطِ؛[14]ازدواج کنید و فرزند بیاورید. من با شما حتی به وسیله فرزندان سقط شده شما در روز قیامت بر امتها مباهات می‏کنم.»

 خوب است بدانیم که جنبه تقدس خانواده و امر ازدواج، منحصر به اسلام نیست؛ بلکه در متون تاریخی، کتیبه‌ها، سفرنامه‌ها و آثار دیگر پیش از اسلام نیز وجود داشته است. خویشاوندی و ازدواج در دوران ساسانیان، امری مقدس بود که از دستورات آیین مزدایی سرچشمه می‌گرفت، و زندگی زناشویی در قالب خانواده، یگانه راه رستگاری به شمار می‌رفت.[15] به این دلیل، ازدواج و تشکیل خانواده راه و رسم و طریقه خدایی بود و زناشویی بی‌عقد و نکاح و زندگی سبک‌سرانه نیز مایه دهشت تلقی می‌شد و وارث راستین و بچه‌های حلال‌زاده، تنها ثمره‌های ازدواج شرعی محسوب می‌شدند و حرامزاده‌ها از هرگونه وراثتی بی‌بهره بودند.[16]

با این توصیف، در این دوره زناشویی به عنوان هسته اصلی خانواده به لحاظ اجتماعی بسیار اهمیت داشت و همگان در حفظ و حراست آن تلاش می‌کردند. این معنی در اوستا (کتاب دینی زرتشتیان) آمده است: «مقام مردی که زن داشته باشد، بالاتر از مقام مرد بدون زن است.» بزرگداشت و پرستش نیاکان در ایران باستان دلیل دیگر در اصلاح و تشکیل خانواده بوده؛ زیرا با ازدواج، تولد فرزندانی که وارث و مدافع آیین نیاکان باشد، ممکن می‌شود.[17]

ادامه دارد...

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. نیمه دیگرم (مهارتهای انتخاب همسر)، محسن عباسی ولدی، نشر آیین فطرت، قم، چاپ نهم، پاییز 1394ش، ص26.

[2]. نساء/ 77: «قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَليلٌ وَ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقى»؛ «به آنها بگو: سرمايه زندگى دنيا ناچيز است! و سراى آخرت، براى كسى كه پرهيزگار باشد، بهتر است.» و آل‌عمران/ 14: «زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنينَ وَ الْقَناطيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ»؛ «محبت امور مادى، از زنان و فرزندان و اموال بسیار از طلا و نقره و اسبهاى ممتاز و چهارپايان و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است (تا در پرتو آن، آزمايش و تربيت شوند؛ ولى) اينها (در صورتى كه هدف نهايى آدمى را تشكيل دهند) سرمايه زندگى پست (مادى) است و سرانجام نيك (و زندگىِ والا و جاويدان) نزد خداست.»

[3]. محمد/ 12.

[4]. تصنيف غرر ‌الحكم و درر‌الكلم، عبد الواحد تمیمی آمدی، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چاپ اول، 1366ش، ص 143، ح‌2577.

[5]. انعام/ 162.

[6]. اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، حسین بستان و همکاران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، 1381ش، ص ‌172.

[7]. روم/ 21.

[8]. مقاله: پیش‌بینی سرسختی خانواده توسط فراغت و انجام فعالیتهای دینی در منزل با واسطه‌گری کیفیت ارتباط در خانواده، محمد سجاد صیدی و همکاران، مجله مشاوره و روان‌درمانی خانواده، سال اول، ش 2، صص 226 –242.

[9]. مقاله نقش باور به مقدس بودن ازدواج در شادکامی، محمد سجاد صیدی و همکاران، فصلنامه روانشناسی و دین، سال هفتم، شماره پیاپی 25، بهار 1393ش، صص 47 –58.  

[10]. بحار ‌الأنوار، ج 100، ص 221، ح 35.

[11]. همان، ص 222، ح 38.

[12]. مستدرك ‌الوسائل، میرزا حسین نوری، مؤسسة آل‌البیت(علیهم السلام)، قم، 1407ق، ج 14، ص 153، ح 16350.

[13]. منابع فقه شیعه (ترجمه جامع أحاديث ‌الشيعۀ سید حسین بروجردی)، مترجمان: احمد اسماعیل تبار، احمدرضا حسینی، محمدحسین مهوری، انتشارات فرهنگ سبز، تهران، چاپ اول، 1389ش، ج 25 (نکاح 1)، ص 92.

[14]. بحار الانوار، ج 100، ص 220، ح 24.

[15]. خانواده ایرانی در دوران پیش از اسلام، علی‌اکبر مظاهری، ترجمه: عبدالله توکّل، نشر قطره، تهران، 1373ش، صص 31 - 34.

[16]. همان، ص 34.

[17]. همان، ص 12.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 217.





تاریخ ارسال مطلب : يکشنبه ٢٠ آبان ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٣٧٣٩ / تعداد بازدید : 148/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج