شنبه ٢٤ آذر ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > فرهنگ و اندیشه > خانه و خانواده 
ماهنامه مبلغان


ازدواج موفّق و عوامل تحقق آن از منظر آموزه‌های اسلامی (1) -1

مفهوم‌شناسی ازدواج و ضرورت آن

ازدواج و تشکیل خانواده یکی از مهم‏ترین نیازهای فطری بشر است که در تاریخ همه اقوام و ملتها وجود داشته و دارد؛ اما مهم، فهم معنای ازدواج و ضرورت آن در قاموس آموزه‌های اسلامی است؛ زیرا درک چیستی ازدواج و معنای زندگی زناشویی، نخستین گام برای ایجاد ظرفیت برای موفقیت و کامیابی در زندگی مشترک است.

ازدواج موفّق و عوامل تحقق آن از منظر آموزه‌های اسلامی (1)

علی ملکوتی‌نیا

مقدمه

ازدواج موفق و زندگی پایدار، از جمله آرزوها و خواسته‌های هر دختر و پسری است و این موضوع امروزه یکی از دغدغه‌های مهم خانواده‌ها، کارشناسان و مشاوران خانواده به شمار می‌آید.مبلّغان و مسئولان فرهنگی کشور نیز می‌بایست بیش از پیش به تبیین و تحقق این موضوع اهتمام جدی داشته باشند؛ زیرا اطلاعات و آمارها نشان از ناپایداری شمار زیادی از ازدواجها در کشور اسلامی ایران دارد.

به عنوان نمونه، گزارشهای رسمی حاکی از آن است که در ‌طول سال 1393 در هر ساعت حدود ١8 خانواده در ایران از هم فرو پاشیده‏‌اند. بر اساس این آمار، در ‌سال ٩٣ در کشور ١47‌ هزار و 219 مورد؛ یعنی در هر ماه ١٣‌ هزار و 384 مورد و در هر شبانه‌روز ٤3٨ مورد طلاق در کشور ثبت شده است.[1]

این آمارها نشان می‌دهد بسیاری از زوجهای جوان یا در انتخاب همسر دچار خطا شده‌اند و یا در طول زندگی مشترک، با آفتها و آسیبهای متعددی روبرو هستند که ادامه زندگی را برای آنان غیرقابل تحمل ساخته و به آسانی به سمت طلاق کشیده شده ‏اند. می‌توان با قاطعیت ادعا کرد که ریشه بسیاری از طلاقهای صورت گرفته در کشور ما به دو حوزه «شیوه انتخاب همسر و معیارهای آن» و «سبک همسرداریدر زندگی مشترک» بر می‌گردد.

آنچه باید مورد توجه قرار گیرد این است که برای ترویج سنّت ازدواج و تحقق ازدواج موفق چه عواملی (اعمّ از شناختی و رفتاری) در منابع اسلامی و مطالعات کارشناسان خانواده و ازدواج وجود دارد؟ این بحث را با تبیین مفهوم ازدواج و ضرورت آن پی می‌گیریم.

مفهوم‌شناسی ازدواج و ضرورت آن

ازدواج و تشکیل خانواده یکی از مهم‏ترین نیازهای فطری بشر است که در تاریخ همه اقوام و ملتها وجود داشته و دارد؛ اما مهم، فهم معنای ازدواج و ضرورت آن در قاموس آموزه‌های اسلامی است؛ زیرا درک چیستی ازدواج و معنای زندگی زناشویی، نخستین گام برای ایجاد ظرفیت برای موفقیت و کامیابی در زندگی مشترک است.

ازدواج در لغت به معنای «با هم جفت شدن، زن گرفتن و شوهر کردن» است[2]و در اصطلاح: «قراری است مبتنی بر قانون، شرع، عرف، گفتار یا آیین خاص بین یک زن و یک مرد، برای ایجاد رابطه جنسی که معمولاً اساس خانواده فرزندزایی را تشکیل می‌دهد.»[3]

از منظر جامعه‌شناسی نیز، ازدواج عبارت است از: «فرایند علاقمندی، کشش جسمی، جنسی، روانی و به دنبال آن، فراهم سازی شرایط اقتصادی، اجتماعی، علمی، شغلی، خانوادگی و شخصی دو جنس مخالف (زن و مرد) در جهت ایجاد زندگی مشترک توأم با تفاهم، محبت، پویایی، زایندگی و هدفمند که در رأس آن بیش‏ترین تأثیرات را در دین و شخصیت اجتماعی دو طرف دارد.»[4]

برخی نیز با عبارتی مختصر در تعریف ازدواج این گونه نوشته‌اند: «ازدواج، قراردادی عاطفی و جنسی است که با رضایت طرفین و بر اساس حقوق و تکالیف متقابل و برابر منعقد می‌شود و با خواست آنها استمرار پیدا می‌کند، یا پایان می‌یابد.»[5]

برای توضیح تعریفهای یاد شده و تبیین ضرورت ازدواج، لازم است نکاتی را یادآور شویم:

الف: ازدواج پاسخگوی احساس نیاز به همراهی

حرکت و تکاپو در زندگی انسان بر اساس نیازهای او تحقق می‌یابد. مهم‏ترین نیازهایی که افراد بیش از پیش در خود احساس می‌کنند، نیاز به همراهی جنس مخالف است تا نیازهای عاطفی (محبت نمودن و محبوب واقع شدن) و نیاز جنسی او را پاسخ دهد.

آنچه می‌تواند به چنین نیازهای اساسی و تکوینی در وجود انسان پاسخ گوید، ازدواج است. اگر مسیر این نیازها به ازدواج ختم نشود و پایگاه خانواده محمِلِ پاسخ به آنها نباشد، راهی جز تن دادن به دوستی و روابط آزاد با جنس مخالف وجود نخواهد داشت که این در راه، بزرگ‏ترین آسیبها و مشکلات متوجه انسان و جامعه خواهد شد که ممکن است عوارض و پیامدهای آن تا پایان عمر نیز ادامه داشته باشد.[6]بنابراین، ازدواج رسمی، معقول‌ترین راه برای برآوردن نیازهای عاطفی و جنسی است که فقدان آن ضررها و پیامدهای منفی زیادی به دنبال خواهد داشت؛

ب: تقابل شخصیت و جنسیت

میل جنسی، بخشی از سرشت انسانی ماست که نمی‌توان آن را انکار کرد یا نادیده‌اش گرفت و یا کاملاً سرکوبش کرد. با این حال، برآوردن آن به طور معمول، مایه تنزّل انسانیت می‌شود. تنها راه برآوردن این نیاز به صورتی که با انسانیت انسان مغایرتی نداشته باشد، ازدواج است.

توضیح اینکه: انگیزه‌های اخلاقی در جهت تحقق میل جنسی، فرو می‌ریزند و انسان به وسیله‌ای برای اطفای شهوت تبدیل می‌شود در این حال یا باید از شرّ آن میل جنسی خود را سرکوب کنیم یا از اصل انسانیت و غایت انسانی بودن خود عدول کرده، تن به ابزار شدن بدهیم؛ اما هیچ یک از این دو گزینه مطلوب نیستند و راه خروج از این بن‌بست آن است که در یک مبادله کامل و عُمرانه (طولانی و مستمر)، شخصیت و جنسیت خویش را بر اساس احترام و حقوق متقابل در اختیار شخص دیگری قرار دهیم، که این همان ازدواج است.[7]

البته ازدواج در مکتبهای توحیدی، از جمله آیین اسلام، از قداست و ارزشمندی خاصی برخوردار است که بدون تردید فراتر از یک قرارداد مدنی در نظر گرفته شده. در ادامه این نکته را در جای خود توضیح خواهیم داد؛ اما افزون بر این، ازدواج در دین اسلام منحصر در قراردادی عُمرانه و دایمی نیست؛ بلکه در یک مبادله کامل و کوتاه مدت (ازدواج موقّت) نیز مورد توصیه است که در این مجال، موضوع بحث و گفتگوی ما نیست.

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان ثبت احوال کشور (دفتر آمار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت، به نشانی: https://www.sabteahval.ir؛ در تاریخ: 11 اسفند 1393ش.

[2]. فرهنگ فارسی عمید، حسن عمید، 3 جلدی، انتشارات امیرکبیر، تهران، چاپ سوم، 1374ش، ج 1، ص 148؛ لغتنامه دهخدا، علی‌اکبر دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران، 1337ش، واژه ازدواج.

[3]. دائرۀ المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، علیرضا شایان مهر، انتشارات کیهان، تهران، 1377ش، ص 59.

[4]. دائرۀ المعارف علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، انتشارات کیهان، تهران، 1370ش، ص 59 (با کمی ویرایش).

[5]. ر.ک: مقاله ازدواج به مثابه اقدامی اخلاقی؛ پاسخ به سه استدلال، سید حسن اسلامی، فصلنامه اخلاق (مرکز مطالعات اسلامی اصفهان)، ش 32، تابستان 1392ش.

[6]. برای آشنایی با آسیبهای قبل از ازدواج بنگرید به: دانش خانواده و جمعیت، دکتر زهرا آیت‌اللهی، دفتر نشر معارف، قم، چاپ بیستم، زمستان 1393ش، ص 21 به بعد.

[7]. درسهای فلسفه اخلاق، ایمانوئل کانت، ترجمه: منوچهر صانعی درّه بیدی، انتشارات نقش و نگار، تهران، 1378ش، صص 220 –225.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 217.





تاریخ ارسال مطلب : يکشنبه ٢٠ آبان ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٣٧٣٦ / تعداد بازدید : 138/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج