يکشنبه ٣٠ تير ١٣٩٨
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > فرهنگ و اندیشه > خانه و خانواده 
ماهنامه مبلغان


روشهای استحکام خانواده (نقش تربیتی بشارت و نوید) -2

بشارت و نوید به زنان

بشارتهای پی در پی در منابع اسلامی، اهمیت نقش زنان در پیکره اجتماع و از همه مهم تر، نقش متعالی زن را در خانواده به عنوان شخصیت ارزنده نشان می دهد. در روایات، سبک رفتاری و گفتاری زنان در خانواده به طور واضح جهت دهی و سیمای همسرِ مطلوب در خانواده ترسیم می شود.

بشارت و نوید به زنان

بشارتهای پی  در پی در منابع اسلامی، اهمیت نقش زنان در پیکره اجتماع و از همه مهم تر، نقش متعالی زن را در خانواده به عنوان شخصیت ارزنده نشان می  دهد. در روایات، سبک رفتاری و گفتاری زنان در خانواده به طور واضح جهت دهی و سیمای همسرِ مطلوب در خانواده ترسیم می شود. برخی از بشارتهایی که در منابع دینی برای زنان در جهت تحکیم خانواده در نظر گرفته شده، عبارتند از:

1. ورود به بهشت از در دلخواه

يكى از وظايف اخلاقى مشترك زوجين كه در تحكيم بنيان خانواده نقشی اساسى دارد، يارى رساندن آنان به يكديگر در اداره امور زندگى است. روايات اسلامى، تعبيرهاى بلند و قابل تأملى در اين زمينه دارند كه به اين عامل تحكيم پیوند زناشویی، قداست خاصى مى بخشند.[1] از جمله در روایتی برای بشارت به این گروه از زنان که به یاری همسرشان می شتابند، آمده است: «أيُّمَا امرَأه  خَدَمَت زَوجَها سَبعَه  أيّامٍ ، غَلَّقَ  اللّهُ  عَنها سَبعَه  أبوابِ  النّارِ و فَتَحَ  لَها ثَمانِيَه  أبوابِ  الجَنَّه ، تَدخُلُ  مِن أينَما شاءَت؛[2] هر زنى كه شوهرش را هفت روز يارى دهد، خداوند هفت درِ دوزخ را به روى او می بندد و هفت درِ بهشت را به رويش مى گشايد تا از هر درى كه مى خواهد، وارد شود.»

2. برخورداری از پاداشِ همسر حضرت ایوب(علیهما السلام)

در روایات ما به صورت ویژه به بعضی از انواع همراهی و مساعدت همسران نیز اشاره و به پاداش آن بشارت داده شده است. از جمله پيامبر(صلی الله علیه و آله) می فرمایند: «أيُّمَا امرَأَه  أعانَت زَوجَها عَلَى الحَجِّ  وَ الجِهادِ أو طَلَبِ  العِلمِ ، أعطاهَا اللّهُ  مِنَ  الثَّوابِ  ما يُعطِي امرَأَه  أيّوبَ (علیه السلام)؛[3] هر زنى كه شوهرش را در كار حج  و جهاد يا علم آموزى كمك كند، خداوند به او از همان پاداشى مى دهد كه به همسر ايوب(علیهما السلام) داده است.»

اگر خاطرات مردان موفق در عرصه های مذکور را ورق بزنیم، می بینیم در کنار آنها، بانوان مردآفرینی بوده اند که با نیت و عمل صحیح همپای همسران خویش جهادگر بوده، با درک موقعیت همسر، بر استحکام و تثبیت زندگی خانوادگی خویش افزوده اند و توشه مبارکی برای آخرت خود فراهم نموده اند.

علامه طباطبایی(ره) از این مردان موفق است که فرزند ایشان در این باره می  گوید: پدرم پیوسته می فرمود: «این زنم بود که مرا به اینجا رساند. او شریک من بوده است و هرچه کتاب نوشته ام، نصفش مال این خانم است.» رفتارشان با مادرم بسیار احترام  آمیز و دوستانه بود. همیشه طوری رفتار می  کردند که گویی مشتاق دیدار مادرم هستند.[4]

مادرم مشکلات را از پدرم پنهان می کرد و معتقد بود که حتی یک ساعت اشتغال ذهن پدرم به مسائل زندگی، برای او گناه محسوب خواهد شد و تمامی مشکلات زندگی را از پدر پنهان می کرد تا ایشان با خیالِ آسوده به تحصیل و تدریس بپردازند.[5]

همسر علامه که در خانه  او خيلي سختي كشيده بود، هيچ وقت حرفي نمي  زد. هميشه به نجمه سادات مي گفت: مردها تحملشان كم است. اگر زن، زندگي را يک جوري اداره كند كه مرد فكرش آزاد باشد، آن وقت مي تواند پيشرفت كند؛ كارش را بهتر انجام بدهد.[6]

اولين جلد «تفسير الميزان» كه چاپ شد، علامه طباطبایی(ره) همسرش را صدا كرد. كتاب سبزرنگ را گذاشت زمين و گفت: «جلد اول تفسير است.» او همان طور كه نشسته بود، كمي آمد جلو و دست كشيد به كتاب، بعد به علامه نگاه كرد و گفت: «آن همه زحمات شما بالأخره نتيجه داد.» علامه در جواب فرمود: «و آن همه زحمات شما!»[7]

نمونه دیگر یاری زن به همسر، پشتیبانی از همسر در عرصه جهاد است. شهید بزرگوار عبدالحسین برونسی، با توجه به فداکاری همسرش، می گفت: «ما صد تا حوریه آن دنیا را به همین زن خودمان نمی  دهیم!... اگر او مثل شیر مواظبِ زندگی و مواظب بچه های من نباشد، توی جبهه هیچ کاری از من بر نمی آید.»[8]

3. آمرزیده شدن گناهان

پيامبر(صلی الله علیه و آله) درباره مصداق دیگری از حمایت و دستگیری زن از همسر، می فرمایند: «ما مِنِ  امرَأَه  تَسقي زَوجَها شَربَه  ماءٍ، إلّا كانَ  خَيرا لَها مِن سَنَه  صِيامِ  نَهارِها و قِيامِ  لَيلِها، و بَنى اللّهُ  لَها بِكُلِّ  شَربَه  تَسقي زَوجَها مَدينَه  فِي الجَنَّه ، و غَفَرَ لَها سِتّينَ  خَطيئَه ؛[9] هيچ زنى نيست كه جرعه اى آب به شوهرش بنوشاند، مگر آنكه اين عمل او برايش بهتر از يك سال (عبادت) باشد كه روزهايش را روزه بگيرد و شبهايش را به عبادت بگذراند. خداوند به ازاى هر جرعه اى كه به شوهرش مى نوشاند، شهرى در بهشت برايش مى سازد و شصت گناه او را مى آمرزد.»

علامه طباطبایی(ره) با ذکر محبت و صفای همسر خود، در توضیح این خصیصه ایشان می فرماید: «در تمام دوران زندگی، هیچ گاه به من نگفت: چرا فلان عمل را انجام دادی یا چرا ترک کردی؟ مثلاً شما می دانید که کار من در منزل است و همیشه در منزل مشغول نوشتن یا مطالعه هستم. معلوم است خسته می شوم و احتیاج به استراحت و تجدید نیرو دارم. خانم به این موضوع توجه داشت. سماور ما همیشه روشن بود و چای آماده. در عین حال که به کارهای منزل اشتغال داشت، هر ساعت فنجانی چای می ریخت و می آورد در اتاق کار من می گذاشت و دوباره دنبال کارش می رفت تا ساعت دیگر... من این   همه محبت و صفا را چگونه می توانم فراموش کنم؟!»[10]

4. تبدیل شدن به دوشیزه ای ماه رو در قیامت

در روایتی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) آمده است: «... لِلرَّجُلِ  عَلَى المَرأَه  أن تَلزَمَ  بَيتَهُ  و تَوَدَّدَهُ  و تُحِبَّهُ  و تُشفِقَهُ ؛ و تَجتَنِبَ  سَخَطَهُ  و تَتَّبِعَ  مَرضاتَهُ؛  و توفي بِعَهدِهِ  و وَعدِهِ  و تَتَّقي صَولاتِهِ ؛ و لا تُشرِكَ  مَعَهُ  أحَدا في أولادِهِ ؛ و لا تُهينَهُ  و لا تُشقِيَهُ ؛ و لا تَخونَهُ  ... فَإِذا فَعَلَت ذلِكَ  كانَت يَومَ  القِيامَه  عَذراءَ بِوَجهٍ  مُنيرٍ؛[11] مرد را بر همسرش این حق است که ملازم خانه اش باشد و به او محبت و عشق و شفقت بورزد. از به خشم آوردن او دوری کند و در پی به دست آوردن خشنودی او باشد. به عهد و وعده اش با او وفا کند [و] از عصبانیت او بپرهیزد. کسی را در فرزندانش با وی شریک نگرداند، به او اهانت نکند و رنجش ندهد... پس اگر این کارها را انجام دهد، در روز قیامت دوشیزه ای ماه روی می شود.»

بنابراین، یکی از حقوق مرد بر همسرش، وفای به عهد و نقض نکردن پیمان زناشویی است که مصادیق گوناگونی از آن در زندگی مشترک نمود پیدا می کند. وفاداری تأثیری بسیار شگرف در تقویت محبت میان همسران خواهد داشت. نمونه ا ی از این ابراز وفا را در همسر شهید میرزا کوچک  خان جنگلی(ره) می بینیم:[12]

«میرزا برای آخرین بار به دیدار همسرش رفت و هنگام وداع به همسرش چنین گفت: اوضاعمان از همه جهات مغشوش و نامعلوم است. خطر از هر سو احاطه مان نموده و در معرض طوفان حوادث قرار گرفته ایم. جزییات آینده به قدر كفایت مبهم و تاریك به نظر مى رسد و امكان هست كه باز تاریك تر شود و تو گناهى ندارى، جز اینكه همسر من هستى و سزاوار نیست بى سرپرست و بلاتكلیف بمانى و زندگی ات سیاه و تباه شود، یا خداى نكرده در معرض خطر قرار بگیرد... طلاق، حلاّل همه این مشكلات است و تو بعد از طلاق به حكم شرع و عرف مجاز خواهى بود شالوده نوینى را براى زندگى آینده ات بریزى.

همسرش گفت: من این پیشنهاد را نمى پذیرم؛ زیرا مایل نیستم به پیمان شكنى و بى وفایى متهم شوم... من اگر این پیشنهاد را بپذیرم، مردم به من چه خواهند گفت؟ آیا نمى گویند هنگام خوشى و اقبالِ روزگار با شوهرش انباز (شریک) بود؛ اما زمان بروزِ مصیبت ناساز گشته است؟! نه، تسلیم به چنین امرى بر من گوارا نیست... من كه به مراتب فرزانگی ات آگاهم، از آنچه بر من گذشته است، تأسفى ندارم و به آنچه به من وارد خواهد شد، راضی ام؛ زیرا به خداى عادل رئوف توكل دارم... تو اگر زنده بمانى، خداى بزرگ را سپاسگزار خواهم بود از اینكه به كالبدم روح تازه دمیده است و اگر از پاى درآیى كه طلاق خدایى خود به خود جارى شده است. با این همه، محال است كه به پیوند دیگرى درآیم و شخص دیگرى را به همسرى برگزینم و مطمئن خواهى بود كه عهد خود را تا لب گور ادامه خواهم داد. این بگفت و هاى هاى گریست و اشک از دیدگانش جارى شد. میرزا از این حالت همسرش سخت منقلب و متأثر گردید و از او پوزش طلبید و شخصیت و نجابتش را ستود.»[13]

5. محشور شدن با حضرت زهرا(علیها السلام)

رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) در کلامی گهربار، به گروهی از زنان محشور شدن با حضرت زهرا(علیها السلام) را بشارت می دهد. این کلام برای اهل ایمان شوق  آفرین است و همت آنان را برای رسیدن به این منزلت والا تقویت می کند؛ اما این گروه، چه نکاتی را در زندگی مشترک رعایت می کنند که این بشارت عظیم به آنها داده شده است؟

«وَ قَالَ(علیه السلام): ثَلَاثٌ مِنَ النِّسَاءِ يَرْفَعُ اللَّهُ عَنْهُنَّ عَذَابَ الْقَبْرِ وَ يَكُونُ مَحْشَرُهُنَّ مَعَ فَاطِمَه بِنْتِ مُحَمَّدٍ(صلی الله علیه و آله): امْرَأَه صَبَرَتْ عَلَى غَيْرَه زَوْجِهَا؛ وَ امْرَأَه صَبَرَتْ عَلَى سُوءِ خُلُقِ زَوْجِهَا؛ وَ امْرَأَه وَهَبَتْ صَدَاقَهَا لِزَوْجِهَا. يُعْطِي اللَّهُ تَعَالَى لِكُلِّ وَاحِدَه مِنْهُنَّ ثَوَابَ أَلْفِ شَهِيدٍ وَ يَكْتُبُ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُنَّ عِبَادَه سَنَه؛[14] سه گروه از زنان اند که خداوند عذاب قبر را از آنان بر می  دارد و با حضرت فاطمه(علیها السلام) محشور می شوند: زنی که در برابر غیرت شوهرش صبر می کند؛ زنی که در برابر بداخلاقی شوهرش شکیباست؛ و زنی که مهریه اش را به شوهرش می بخشد. خداوند متعال به هر یک از این گونه زنان، ثواب هزار شهید می دهد و برای هر یک از آنها ثواب یکسال عبادت می نویسد.»

نمونه ای از زنان الگو که مهریه  خود را بخشیدند، حضرت خدیجه(علیها السلام) بود. آن حضرت علاوه بر مهریه، اموال دیگر خود را نیز به رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بخشید و هرگز این ایثار و فداکاری خویش را به رخ حضرت نکشید. در این زمینه نوشته اند: «هشتاد هزار شتر، اموال تجاری او را حمل و نقل می کردند. بارگاهی از حریر سبز با ابریشم بر بام خانه اش برافراشته بودند که مردم رفت و آمد می کردند و به فقرا کمک می شد. چهارصد غلام و کنیز امور اقتصادی و شخصی او را اداره می  کردند.»[15]

با این همه او بلافاصله بعد از ازدواج نزد عمویش، «ورقه  بن  نوفل» رفت و اموال فراوانی به او داد و گفت: اینها را نزد محمد(صلی الله علیه و آله) ببر و بگو: این اموال هدیه به شماست و هرگونه بخواهی، در آنها تصرف کن و هرچه غلام و کنیز و ثروت و ملک دارم، همه را به احترام حضرت، به او بخشیدم.

«ورقه بن نوفل» نیز کنار کعبه آمد و بین زمزم و مقام ابراهیم(علیه السلام) ایستاد و با صدای بلند گفت: ای عرب! بدانید که خدیجه شما را شاهد می گیرد که خود و همه ثروت خود از غلامان، کنیزان، املاک، دامها، مهریه و هدایایش را به حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) بخشیده است و همه آنها هدیه ای است که محمد(صلی الله علیه و آله) آن را پذیرفته و این کار خدیجه به خاطر علاقه و محبت او به محمد(صلی الله علیه و آله) است. شما در این باره گواه باشید و گواهی دهید.[16]

6. بهره مندی از نصفِ اجر شهید

به برخی از زنان، بشارت برخورداری از «نصفِ اجرِ شهید» داده شده است. این پاداش بزرگ و قابل تأملی است که افراد باهوش به راحتی از کنار آن نمی گذرند؛ اما این جزای احسن برای کدامین گروه از زنان است؟ روایت زیر به معرفی ویژگی های چنین زنانی می پردازد:

«جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) فَقَالَ: إِنَّ لِي زَوْجَه إِذَا دَخَلْتُ تَلَقَّتْنِي وَ إِذَا خَرَجْتُ شَيَّعَتْنِي وَ إِذَا رَأَتْنِي مَهْمُوماً قَالَتْ مَا يُهِمُّكَ إِنْ كُنْتَ تَهْتَمُّ لِرِزْقِكَ فَقَدْ تَكَفَّلَ لَكَ بِهِ غَيْرُكَ وَ إِنْ كُنْتَ تَهْتَمُّ بِأَمْرِ آخِرَتِكَ فَزَادَكَ اللَّهُ هَمّاً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله): إِنَّ لِلَّهِ عُمَّالًا وَ هَذِهِ مِنْ عُمَّالِهِ لَهَا نِصْفُ أَجْرِ الشَّهِيد؛[17] مردى نزد پيامبر(صلی الله علیه و آله) آمد و عرض کرد: زنى دارم كه هرگاه وارد [خانه] مى شوم، به استقبالم مى آيد و هرگاه [از خانه] خارج مى شوم، بدرقه ام مى كند و هرگاه مرا اندوهگين مى بيند، مى گويد: چرا اندوهگينى ؟ اگر غمِ  روزى ات را مى خورى، غير تو (خداوند) آن را برايت ضمانت كرده است و اگر غم آخرتت را دارى، پس خداوند بر اندوهت بيفزايد. پيامبر(صلی الله علیه و آله) فرمودند: خداوند، كارگرانى دارد و اين زن، يكى از كارگران اوست. براى او نصفِ پاداشِ شهيد در نظر گرفته شده است.»

روایتی که بیان شد، حکایت از آن دارد که گرمی خانه و خانواده بی جهت شکل نمی گیرد و بخش عظیمی از آن به مدیریت بانوان در داخل منزل و ارتباط مؤثر وی با همسر متکی است. زن با رفتار مناسب و به موقع می تواند تمام آلام همسر را تسکین و روح وی را در تنگناها جلا  بخشد. پس بیهوده نیست که «نصف پاداش شهید» به این افراد مژده داده شده است. درباره این مهارت دل انگیز و اثر آن، همسر آیت  الله سید محمدحسن الهی، برادر علامه طباطبایی می گوید: «همین که از در خانه وارد می شدند، نگاه می کردند؛ اگر می دیدند من از پنجره دارم نگاه می کنم، با خوشحالی می  آمدند و می گفتند: همین که تو بلند می شوی و از پنجره نگاه می کنی، همه چیز یادم می رود؛ تمام غم و غصه ها می ماند دمِ در! داخل خانه هم خیلی خوب بودند. ما حتی یک اما و لمّا با هم نداشتیم.»[18]

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. الگوهای خانواده اخلاقی، هادی حسین‌خانی،  مؤسسه فرهنگی هنری طریق معرفت ثقلین، قم، 1394ش، ص 151.

[2]. ارشاد القلوب، ج 1، ص 175؛ تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، محمدی ری‌شهری و عباس پسندیده، مترجم: حمیدرضا شیخی، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحديث، قم، چاپ دوم، 1389ش، ص 223.

.[3]مکارم الاخلاق، حسن بن فضل طبرسی، الشریف الرضی، 1370ش، ص 201 و همان.

[4]. گلشن ابرار، پژوهشکده باقرالعلوم، سازمان تبلیغات اسلامی، قم، 1393ش، ج 2، ص 872؛ مشق عشق،  (151 خاطره‌ از سیره خانوادگی بزرگان دین)، مهدی محمدی صیفار، انتشارات معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه، قم، 1393ش، ص 43، به نقل از: نجمه‌السادات طباطبایی.

[5]. خبرگزاری حوزه، 15/05/1394، به نقل از: نجمه‌السادات طباطبایی.

.[6]زندگي‌ سيد محمدحسين طباطبایي، حبیبه جعفريان، روایت فتح، تهران، 1390ش، ص 25؛ مشق عشق، ص 32.

[7]. همان، ص 25؛ همان، ص 31.

[8]. ساکنان مُلک‌اعظم 2 (زندگینامه شهید عبدالحسین برونسی)، سعید عاکف، نشر مؤلف، مشهد، بی‌تا، ص 31.

.[9]ارشاد القلوب، ج 1، ص 175؛ تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص 209.

[10]. یادنامه علامه‌ طباطبایی(ره)، جمعی از دانشمندان، شفق، قم، 1361ش، ص 130، به نقل از: آیت الله ابراهیم امینی(حفظه الله).

.[11]مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج 14، ص 244؛ تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص 278.

[12]. الگوهای خانواده اخلاقی، ص 28.

[13]. مجمع ملکوتیان (معرفی و گزیده‌ای از خاطرات چهل شهید شاخص روحانیت در یک‌صد سال اخیر)، احسان کرمانشاهی و محمد علی‏گو، معاونت فرهنگی مؤسسه روایت سیره شهدا، انتشارات دارالهدی، قم، 1390ش، صص 16- 17، پایگاه اینترنتی تبیان، به نقل از: سردار جنگل، ابراهیم فخرایی.

.[14]ارشاد القلوب، ج 1، ص 175؛ تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص 235.

[15]. بحار الأنوار، محمدباقر مجلسي، مؤسسة الوفاء، بيروت، 1403ق، ج 16، ص 22؛ مقاله: نگاهی به ویژگیهای رفتاری اولین بانوی مسلمان نسبت به پیامبر(صلی الله علیه و آله)، محمد میانجی، مجله مبلغان، آذر 1380ش، ش 23، ص 45.

[16]. همان، صص 75 - 77؛ همان.

.[17]ارشاد القلوب، ج 1، ص 175؛ تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص 209.

.[18]الهیه، هیأت تحریره، شمس الشموس، تهران، 1392ش، ص 64، به نقل از: همسر آیت الله الهی؛ مشق عشق، ص 53.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 226.





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ٢١ ارديبهشت ١٣٩٨ / شماره خبر : ٤٠٧٠٧٢ / تعداد بازدید : 216/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج