شنبه ٢٨ مهر ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > تاریخ > خاندان و اصحاب اهل بيت عليهم السلام 
ماهنامه مبلغان


سیدجواد حسینی

زینب علیهاالسلام در آیینه خاطرات (1)

نام و القاب انسانها تا حدودی بیانگر شخصیت آنان است؛ امّا نام زینب علیها السلام و القاب او، چون با توجّه به فضایل او نهاده شده، آیینه تمام نمای شخصیت اوست.

صبح ازل طلیعه ایام زینب است // پاینده تا به شام ابد نام زینب است
در راه دین لباس شهامت چو دوختند // زیبنده آن لباس بر اندام زینب است

نام و القاب حضرت زینب علیها السلام
نام و القاب انسانها تا حدودی بیانگر شخصیت آنان است؛ امّا نام زینب علیها السلام و القاب او، چون با توجّه به فضایل او نهاده شده، آیینه تمام نمای شخصیت اوست. نام زینب منتخب الهی است. در اصل همان «زین» «اب» است به معنای زینت پدرش. و امّا القاب او كه در طول عمرش با توجّه به وقایعِ پیش آمده انتخاب شده، از این قرار است:
1. فَهِمةٌ غَیرُ مُفَهَّمةٍ؛ فهمیده ای بدون آموزگار.
2. عالِمةٌ غَیرُ مُعَلَّمةٍ؛ دانای بدون معلّم، این دو لقب از زبان حضرت سجّادعلیه السلام بیان شده است. (1)
3. عَقیلَةُ النّساءِ؛ بانوی خردمند در میان زنان.
4. عَقیلَةُ بنی هاشم؛ بانوی خردمند در میان بنی هاشم.
5. سَیدَةُ الْعَقائِلِ؛ بانوی بانوان خردمند.
6. نائِبَةُ الزَّهراء؛ جانشین و نماینده حضرت زهراعلیها السلام.
7. سُلالَةُ الْوِلایةِ؛ عصاره ولایت.
8. صِدیقَةُ الصُّغْری؛ راستگوی كوچك.
9. اَلْمُوَثَّقَةُ؛ بانوی مورد اطمینان.
10. اَلْفاضِلَةُ؛ بانوی بافضیلت.
11. بَطَلَةُ كَرْبَلا؛ قهرمان كربلا.
12. عَظیمَةٌ بَلْواها؛ بانویی كه امتحانش بزرگ بود.
13. اَلْباكِیةُ؛ بانوی گریان.
14. اَمینَةُ اللَّه؛ امانت دار الهی.
15. آیةٌ مِنْ آیاتِ اللَّهِ؛ نشانی از نشانه های خداوند.
16. مَظْلُومةٌ وَحیدةٌ؛ ستمدیده تنها.
17. بابُ حِطَّةِ الخَطایا؛ دروازه آمرزش گناهان.
18. قُرَّةُ عَینِ الْمُرْتَضی؛ نور چشم مرتضی (علی علیه السلام) .
19. اَلْكامِلَه؛ بانوی كامل.
20. قَرینَةُ النَّوایب؛ همدم ناگواریها.
21. رَبیبَةُ الْفَضْلِ؛ پرورش یافته خاندان فضیلت. (2)

اوصاف زینب علیها السلام
1. جامع كمالات
او بانویی بلند قامت، نیكو چهره و عالی مقام بود. حضرت در وقار و شخصیت همچون جدّه اش خدیجه علیها السلام، در حیاء و عفّت، مانند مادرش فاطمه علیها السلام، در شیوایی و رسایی بیان، چون پدرش علی علیه السلام، در حلم و صبر انقلابی همانند برادرش حسن علیه السلام و در شجاعت و قوّت قلب مانند برادرش حسین علیه السلام بود. (3)

2. روح زندگی
زینب علیها السلام دختر امیرمؤمنان علیه السلام همه جا ثمره خیر، بركت، نشاط، ایمان و حقیقت بود. حضرت، زمانی كه با عبداللّه بن جعفر ازدواج كرد، كانون زندگی را چنان گرم و با طراوت نگاه می داشت كه دیگران از چنین زندگی ای الگو می گرفتند.

زینب علیها السلام در زندگی شخصی خود وظایفش را به خوبی می دانست و انجام می داد. آنجا كه وی می بایست حق همسری را ادا كند، به بهترین وجه ادا می كرد و آنجا هم كه باید وظایف مادری اش را به كار گیرد، بهترین مادر بود. پایه های زندگی زینب علیها السلام را ایمان، احترام به همسر، مشورت، رسیدگی به فرزندان، آزادی بیان، حتی برای كنیزان خانه تشكیل می داد. روح زندگی در خانه زینب در جریان بود و تمام اعضای خانواده از یكدیگر راضی و خشنود بودند؛ چرا كه خداوند از چنین خانواده ای خشنود و خرسند بود. (4)
زینب علیها السلام كه تربیت شده خاندان وحی بود از اخلاق محمدی و كردار حیدری و صبر و شكیبایی فاطمی درسها گرفت و بدان عمل كرد. حضرت به كوچك و بزرگ احترام می گذاشت و هیچ گاه چهره ترش نمی كرد. همیشه در سلام كردن [به بانوان و محرمان] پیش دستی می كرد و در مقابل مهمان از جا بر می خاست و مقام او را ارج می نهاد. با اینكه عبداللّه بن جعفر شوهر حضرت زینب، از بزرگان و ثروتمندان مدینه بود و در خانه، كنیز و غلام و... داشت؛ امّا زینب علیها السلام در كارهای خانه آنان را یاری می داد و جویای احوالشان می شد تا اگر مشكلی دارند، آن را برطرف سازد. (5)

3. اسوه صبر و استقامت
اندیشمند گرانمایه مرحوم آیة اللّه غروی اصفهانی درباره حضرت زینب می نویسد:
«چهره ام را به جهت قبله خلایق متوجه ساختم، به سوی همان بانویی كه مكّه به وجود او فضیلت یافت؛ همان بانویی كه نقطه مركزی دایره جهان در دو قوس صعودی و نزولی است، بانویی كه در قوس نزولی كعبه مصایب و حوادث تلخ و در قوس صعودی، قبله همه خلایق است. در عوالم ملكوت اعلاء ام الكتاب است و در صحنه های بلا و رنج، مادر مصیبتهاست. پروریده مخزن قداست و طهارت در وقار و عفاف و شرم است. مثال او (زینب علیها السلام) همچون گنج پنهان به وسیله پوشش و حیا و عفّت است.
او در بلند همّتی و استقامت در برابر دشواریهای ناگوار همراز و همنوا و همطراز پدرش علی علیه السلام است. صبر او (زینب علیها السلام) در برابر مصایب شكننده، آن چنان در حدّ بالایی است كه از عجایب و شگفتیها می باشد؛ بلكه جای آن دارد كه به معجزه ها بپیوندد؛ زیرا دیگران از چنان استقامتی عاجز هستند. چرا كه زینب علیها السلام عصاره و گل سر سبد مقام ولایت عظمی است، همان ولایتی كه وسعت و عمق آن بی نهایت است.» (6)

4. ردّپای رسالت
او جلوه ای از رفتار نبوی و علوی بود، هر چند برخی افراد بیش از این را ادّعا دارند. محمد غالب شافعی (محقق و نویسنده مصری) درباره حضرت زینب چنین آورده است: «یكی از بزرگ ترین زنان اهل بیت علیهم السلام از نظر حَسَب و نَسب و از بهترین بانوان طاهر، كه دارای روحی بزرگ و مقام تقوا و آیینه تمام نمای مقام رسالت و ولایت بوده، حضرت زینب دختر علی بن ابی طالب علیهما السلام است كه به نحو كامل تربیت شده و از پستان علم و دانش خاندان نبوت سیراب گشته بود؛ به حدّی كه در فصاحت و بلاغت، یكی از آیات بزرگ الهی گردید و در حلم و كرم و بینایی و بصیرت در تدبیر كارها در میان خاندان بنی هاشم و بلكه در جهان عرب مشهور شد. و در خود جمال و جلال و سیرت و صورت و اخلاق و فضیلت، جمع كرده بود. آنچه همگی داشتند، او به تنهایی داشت، شبها در حال عبادت و روزها را روزه و به تقوا و پرهیزكاری معروف بود. (7)

5. قلّه عظمت
زینب علیها السلام مانند همه بانوان، طبیعتی عاطفی داشت و در ج ریان كربلا اسیر شد و صدمه دید؛ اما مانند كوهی استوار بر جای ماند و با مقاومت، در برابر مخوف ترین جبّاران و خون آشام ترین طاغوتهای زمان، ایستاد. او هیچ گاه مغلوب نشد و شكست نخورد و به هیچ وجه با عجز و ناله و ناامیدی ادامه نداد. در تمام مراحل اسارت، تضرّع و التماس از وی دیده نشد و حتّی به بهانه كتك خوردن خود، بازماندگان و كودكان اسیر، بر روی هدفش معامله نكرد. آری، عظمت روحی زینب علیها السلام فوق العاده بود. او مجسمه شجاعت، شهامت و سربلندی است. سخنان و اعمالش همگی حكایت از روح بلند و قدرت پایداری وی دارند و این مایه حیرت مورّخان و وقایع نگاران شده است كه یك زن تا چه حَدْ می تواند اوج بگیرد و بر قلّه های عظمت صعود كند. (8)

عبادت زینب علیها السلام
حضرت زینب علیها السلام همچون مادرش فاطمه علیها السلام نمازش را اول وقت به جا می آورد و در انجام آن بسیار دقّت داشت. هنگام نماز، كارها را رها كرده، به نماز می پرداخت. حضرت چنان غرق در نماز و عبادت می شد كه گویا در این دنیا نیست و محو معبود یكتا می گشت. (9)
نمازهای شب حضرت در طول زندگی؛ به ویژه در دوران اسارت و در مسیر كوفه و شام معروف است، تا آنجا كه امام حسین علیه السلام در آخرین وداعش از او خواست كه در نماز شبش او را فراموش نكند! (10)

ولایت معنوی و توكیلی زینب علیها السلام
حضرت زینب علیها السلام به مقامی رسید كه با شواهد تاریخی می توان گفت وی به نوعی از مقام عصمت دست یافت. از او خطا و گناهی مشاهده نشد و در تمام ابعاد زندگی بر محور تقوای الهی حركت نمود. زهد، تقوا و پیروی محض او از خدا، رسول خداصلی الله علیه وآله و امام زمانش او را به مقامی رساند كه امام حسین علیه السلام در لحظه های آخر حیاتش او را به دلیل بیماری امام سجادعلیه السلام، نایب خاص خود قرار داد و كارها را به خواهرش واگذار كرد. این حركت امام، بیانگر مقام والای زینب علیها السلام و برخورداری او از ولایت توكیلی است. (11)
شاهد دیگر بر مقام ملكوتی حضرت زینب علیها السلام این است كه آن بانو، گاهی امام سجادعلیه السلام را به اموری كه او را از گزند خطر حفظ كند سفارش می كرد، و همین طور در كارها مورد مشورت امام سجادعلیه السلام بود. زمانی كه یزید اظهار پشیمانی كرد و به امام سجاد گفت: ای علی بن الحسین! هر حاجتی داری بیان كن، حضرت فرمود: نیازی به تو ندارم، در ضمن در هر موردی باید با عمّه ام زینب سخن بگویم (و مشورت كنم) چرا كه او پرستار یتیمان و غمگسار اسیران است. (12)

از نشانه های دیگر برخورداری زینب از ولایت معنوی این است كه آن بانو «مُسْتَجابُ الدَّعوه» بود. چه بسیار مردم گرفتار و دردمند كه نزد زینب علیها السلام می آمدند، و از وی برای اجابت دعایشان درخواست دعا می كردند.

شخصی از «آیة اللّه سید ابوالحسن اصفهانی» خواست جملاتی به عنوان تبرك برای دیگران نقل نماید. سید فرمود:
«به مردم بگو: هر زمان حاجتمند شدند خدای متعال را به عظمت زینب قسم دهند؛ تا خداوند حاجتشان را برآورد؛ زیرا زینب علیها السلام نزد خداوند بسیار آبرومند است.»
و از امام زمان علیه السلام نقل شده كه فرمود: «در گرفتاریها واسطه ای آبرومند چون عمّه ام زینب علیها السلام به درگاه خداوند معرّفی كنید، تا خدای متعال رنج شما را برطرف سازد.» (13)
از نشانه های ولایت معنوی و تكوینی زینب علیها السلام است؛ وقتی در كوفه خواست خطبه بخواند اشاره كرد به جمعیت، نفسها در سینه ها حبس شد و زنگهای كاروان آرام گرفتند. (14) علّامه دربندی درباره خطبه زینب علیها السلام می نویسد: هر كس در خطبه حضرت زینب علیها السلام در مجلس یزید و احتجاج آن حضرت و نفحات انفاس قدسیه و شیوایی فصاحت كلمات شریف او بنگرد، خواهد دانست كه علم و معرفت زینب علیها السلام از نوع كلمات و معارف اكتسابی نبود؛ زیرا صدور چنان خطبه های بدون مقدّمه و به طور ناگهانی جز از كسی كه صاحب عصمت یا همطراز آن است، ممكن نیست. روح نورانی و قدسی فوق العاده زینب علیها السلام موجب شد كه مجلس در قبضه او قرار گرفت. كفر و خباثت باطن یزید آشكار شد؛ به طوری كه یزید نتوانست سخن را در دهان آن بانوی عُظمی بشكند، تا خود و حاضران، زشتیها و پلیدیهای پدر و اجدادش را از زبان زینب علیها السلام نشنوند، چنین اقتدار و قهاریت از مردم عادّی ساخته نیست، بلكه از ویژگیهای صاحبان ولایت مطلقه خواهد بود. (15)


پی  نوشت:

1) منتهی الآمال، شیخ عباس قمی،علمیه اسلامیه، ج 1، ص 298.
2) رسالتی از خون و پیام، ص 31، خصایص زینب، همان، ص 52.
3) الخصایص الزینبیه، سید نورالدین جزایری، ص 160 و زینب فروغ تابان كوثر، محمدی اشتهاردی، انتشارات برهان، ص 20 - 22.
4) زندگانی حضرت زینب (رسالتی از خون و پیام) ، دكتر علی قائمی، ص 45 و 46.
5) همان، 16 و 17 - 31.
6) آیة اللّه غروی اصفهانی، دیوان عربی، به نقل از فروغ تابان كوثر، ص 64 - 66 و حضرت زینب، امیرحسین علیقلی، ص 40.
7) زندگی حضرت زینب، همان، ص 33 و 34 و فضایل و كرامات حضرت زینب علیها السلام، عباس عزیزی، ص 53.
8) حضرت زینب كبری علیها السلام، همان، ص 175.
9) داستانهایی از زندگانی حضرت زینب علیها السلام، ص 17 - 21.
10) تفصیل نمازهای شب آن بانو در شماره های پیشین مجله، از شماره 33 آمده است.
11) زندگانی حضرت زینب علیها السلام، دستغیب شیرازی، ص 24 - 26 و فروغ تابان كوثر، 90 - 91.
12) الخصائص الزینبیه، ص 294.
13) الوقایع و الحوادث، ج 1، ص 123 و سوگنامه حضرت زینب، علی رضا رجالی، انتشارات نبوغ، ص 92 و 93.
14) لهوف، ص 192.
15) اسرار الشهادة، به نقل از الطراز المذهب، ص 80، و سیره عملی حضرت زینب، ص 64.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره81.




تاریخ ارسال مطلب : شنبه ٤ ارديبهشت ١٣٩٥ / شماره خبر : ٩٥٣٩٦ / تعداد بازدید : 1938/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج