چهارشنبه ٠٢ خرداد ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > تاریخ > خاندان و اصحاب اهل بيت عليهم السلام 
ماهنامه مبلغان


محمد عابدی

الگوی حضور كیست؟

گسترش روزافزون ارتباطات فرهنگی، جوامع مختلف را با فرآورده های فكری جدیدی كه منعطف به تجربه ها و خواسته های غرب است رو به رو كرده است.

گسترش روزافزون ارتباطات فرهنگی، جوامع مختلف را با فرآورده های فكری جدیدی كه منعطف به تجربه ها و خواسته های غرب است رو به رو كرده است. در این بین جوامع اسلامی به دلایل متعدد از جمله: خودباختگی و مرعوب شدن در برابر پیشرفت تكنولوژی غرب، بیش از آنچه غرب از آنان بیاموزد، چشم به غرب دوخته اند و برای حضور زن در عرصه اجتماع، خصوصا مساله حجاب و پوشش، الگوهای غربی را برگزیده اند.
در كنار چنین رویكرد وابسته، رویكردی دینی نیز وجود دارد و آن ترسیم مرزهای حقیقی دین برای
حضور زن در عرصه های گوناگون، در راستای توسعه همه جانبه است. صاحبان این دیدگاه خود را در مقابل پیشرفت های تكنولوژی غرب مقهور نمی بینند.
گروه سومی نیز وجود دارد و آن دسته، دسته متحجران فكری اند كه همواره كوشیده اند، سلایق خود را به نام دین در عرصه ترسیم مرزها به كار گیرند و بر آن اساس دچار افراطهایی شده اند كه اساس حضور زن در اجتماع را به انحراف كشانده و مانع اساسی در راه توسعه جوامع اسلامی ایجاد كرده اند.
از این دیدگاه ارائه الگویی موفق از زنان اسلامی كه با حفظ معیارهای دینی (از جمله حجاب) در عرصه های اجتماعی حضور یافته اند، می تواند حجتی در برابر گروه اول (غرب زدگان) و گروه سوم (متحجران) و مؤید و راهنمایی برای گروه دوم (واقع گرایان دینی) باشد. از این منظر ما گوشه ای از زندگی حضرت زینب علیها السلام را به تماشا می نشینیم تا ببینیم حضرت زینب علیها السلام چگونه توانست با حفظ پوشش، الگویی برای حضور زن مسلمان در اجتماع - خصوصا با مساله پوشش اسلامی كه امروزه مورد توجه و خرده گیری است - باشد.

الف - زینب علیها السلام قبل از كربلا:
حیات اجتماعی حضرت زینب علیها السلام را می توان به سه دوره تقسیم كرد:
الف: دوره اول، از آغاز تا قبل از كربلا كه به دو نمونه از حضور اجتماعی حضرت اشاره می شود:

1- شیوه حضور برای وداع با مادر
وقتی امام علی علیه السلام حضرت فاطمه زهرا علیها السلام را غسل داد؛ با حنوط پیامبر صلی الله علیه و آله حنوط كشید؛ كفن كرد و خواست ردا را ببندد، فرمود: «یا ام كلثوم، یا زینب! یا سكینه! یا فضه! یا حسن! یا حسین! هلموا تزودوا من امكم. فهذا الفراق و اللقاء فی الجنة؛ (1) ای ام كلثوم، ای زینب! ای فضه! ای حسن! ای حسین! بشتابید و از مادرتان بهره گیرید كه این لحظه جدایی است و دیدار در بهشت است.» در پی این درخواست به دلیل آن كه گروه دیگری از مردان (سلمان، عمار یاسر، مقداد، ابوذر و حذیفه) نیز از واقعه شهادت مطلع و احیانا حاضر بودند، (2)بانوان و دختران با رعایت پوشش كامل برای وداع در آن شرایط جانسوز حاضر شدند و در مورد شیوه پوشش حضرت زینب علیها السلام می نویسند:
«... زینب برقعی [روپوشی] آویخته و بدن خود را به ردایی پوشیده بود؛ دامن كشان همی بیامد و همی گفت: یا رسول الله! الآن حقا فقدناك؛ ای رسول خدا! واقعا امروز تو را از دست دادیم. دیگر تو را دیدار نخواهیم كرد...» (3)

2- شیوه زیارت پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله
در این باره نیز هم حضرت زینب علیها السلام و هم امام علی علیه السلام توجه ویژه ای داشتند تا حضور حضرتش با حفظ منزلت وی همراه باشد. یحیی مازنی می گوید:

«هرگاه زینب علیها السلام می خواست شب به زیارت قبر جد خود، رسول خدا، صلی الله علیه و آله برود، امام حسن و امام حسین علیهما السلام از دو طرف او حركت می كردند و خواهر خود را در حالی كه در وسط قرار داده بودند، به سوی حرم پیامبر صلی الله علیه و آله می بردند و علی علیه السلام هم كسی را می فرستاد تا قبل از آن كه زینب وارد حرم شود، چراغ های حرم را خاموش كند تا نامحرمی به سوی او نگاه نكند.» (4)

ب - حضرت زینب علیها السلام و نهضت كربلا:
دراین باره می توان تلاش برای حفظ كرامت و عفاف بانوان از جمله حضرت زینب علیها السلام را به دو بخش تقسیم كرد: اول اقداماتی كه امام حسین علیه السلام برای حفظ شخصیت و عفاف آنان انجام داد تا در عین حضور در چنین صحنه و معركه ای مقامشان نیز آسیب نبیند. دوم اقداماتی كه اهل بیت و زینب كبری علیهم السلام برای حفظ عفاف و حجاب خود انجام دادند تا ضمن ادای رسالت حضور در صحنه اجتماع و جنگ، ملاك های حضور را نیز مراعات كنند.

1- اقدامات امام:
در این باره می توان به موضوع حفر خندق كه مانع از حمله دشمن از پشت سر (5)یا بر پا ساختن خیمه ها به صورت درهم و كنار هم كه موجب ایجاد امنیت برای بانوان در مقابل نفوذ و حمله ناگهانی دشمن می شد، اشاره كرد. (6)امابه یادماندنی ترین فراز همان سخنان امام علیه السلام است كه از گودال قتلگاه برخاست و تا به امروز در گوش جهانیان طنین انداز است. آری! بعد از آن كه امام علیه السلام تمام یاران خود را از دست داد و یكه و تنها ماند، به تحریك عمر سعد از هر سو امام علیه السلام را محاصره و به او حمله كردند. به این ترتیب بین حضرت و خیمه ها فاصله ایجاد كردند و خیمه های بانوان در معرض خطر قرار گرفت. در این هنگام بود كه ندای جاوید امام علیه السلام به گوش رسید: «و یحكم یا شیعة آل ابی سفیان! ان لم یكن لكم دین و كنتم لاتخافون المعاد فكونوا احرارا فی دنیاكم وارجعوا الی احسابكم اذ كنتم اعرابا؛
وای بر شما! ای رهپویان آل ابی سفیان! اگر دین ندارید و از روز حساب نمی ترسید، در دنیای خود آزاد مرد باشید و به حسب (شرافت قبیله ای...) . خود بنگرید چون شما عرب هستید.»
در این لحظه شمر ندا برآورد كه ای فرزند فاطمه! چه می گویی؟ امام فرمود: «اقول انا الذی اقاتلكم و تقاتلونی و النساء لیس علیهن جناح فامنعوا عتاكم عن التعرض لحرمی ما دمت حیا؛.» (7) می گویم من با شما می جنگم و شما با من در نبردید. زنان گناهی ندارند، پس تا من زنده ام، عصیانگری خود را از حرم من باز دارید.»
نمونه ای دیگر از تلاش امام برای حفظ و پاسداشت منزلت بانوان را می توان در جریان خبری كه در كتاب مناقب آل ابی طالب نقل شده به عیان دید: «امام بعد از شهادت تمام یاران، برای تجدید قوا به سوی رود فرات تاخت و خود را به آب رساند. همین كه خواست جرعه ای آب بنوشد، شخصی از لشكر عمر سعد فریادزد: یا ابا عبدالله! تتلذذ بشرب الماء و قد هتكت حرمك؟؛ ای ابا عبدالله! با نوشیدن آب لذت می بری، حال آن كه به حرم تو تعرض می شود؟... امام بلافاصله حتی بی آن كه آب بنوشد، آبی را كه در دست گرفته بود، بر زمین ریخت و با شتاب به سوی خیمه ها آمد و دید به خیمه ها تعرضی نشده است.» (8)

2- نقش بانوان و زینب علیها السلام در حفظ منزلت
حضرت زینب علیها السلام و دیگر بانوان در طول مدت جنگ هرگز در برابر مصیبت های جانگداز اختیار از دست ندادند و از حریم عفاف خارج نشدند. آن گاه كه امام علیه السلام به شهادت رسید، لشكر غارتگر به قصد غارت به خیمه ها یورش برد. ابن طاووس می نویسد: «تسابق القوم علی نهب بیوت آل الرسول و قرة عین البتول حتی جعلوا ینتزعون ملحفة المرئة علی ظهرها و خرج بنات آل رسول الله و حریمه یتساعدون علی البكاء؛ (9)
مردم برای غارت خانه های اولاد پیامبر صلی الله علیه و آله و نور چشم فاطمه علیها السلام حمله بردند. حتی چادری كه زن به كمرش بسته بود می كشیدند و می بردند و دختران و زنان خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله از خیمه ها بیرون ریختند و دسته جمعی می گریستند.»
ابن طاووس در ادامه از غیرت زنی از طایفه بكر بن وائل كه به همراه شوهرش در میان اصحاب عمر بن سعد بود، یاد می كند و می نویسد: «فلما رات القوم قد اقتحموا علی نساء الحسین علیه السلام و فسطاطهن و هم یسلبونهن اخذت سیفا واقبلت نحو الفسطاط و قالت یا آل بكر بن وائل اتسلب بنات رسول الله صلی الله علیه و آله لا حكم الا لله یا لثارات رسول الله صلی الله علیه و آله فاخذها زوجها و ردها الی رحله؛ آن زن وقتی دید مردم [به یك باره] بر زنان [و دختران] حسین علیه السلام و خیمه های آن ها تاختند و لباس از تن آن ها بیرون می آوردند، شمشیری به دست گرفت و رو به خیمه آمد و فریاد زد: ای مردان قبیله بكر! آیا لباس از تن دختران رسول خدا به یغما برده می شود؟ حكمی نیست جز حكم خدا، ای كشندگان رسول خدا! شوهرش دستش را رفت به جایگاهش برگرداند.» در پی آن بود كه بانوان را بی پوشش از خیمه ها بیرون راندند و خیمه ها را آتش زدند. (10) حضرت زینب علیها السلام و زن های اهلبیت، در وضعیت پیش آمده برای حفظ عفاف و حجاب خود اقدامات ذیل را انجام دادند:

1- فرار بانوان از معرض خطر
اهل بیت و حضرت زینب علیها السلام در مقابل این رفتارهای خشن و خلاف، چاره ای جز فرار نداشتند. علامه مجلسی به نقل از فاطمه صغرا، دختر امام حسین علیه السلام می نویسد: «جلوی خیمه ایستاده بودم و بر پیكر قطعه قطعه شده پدر و یارانش و صحنه تاختن اسب ها بر پیكرشان نگاه می كردم و با خود می اندیشیدم كه اینان بعد از پدر، با ما چه خواهند كرد! كه ناگهان متوجه شدم سواری به سوی زنان یورش می برد و با ته نیزه آنان را می راند و آن ها هم به یكدیگر پناه می برند و چادرها و مقنعه های زنان گرفته شده و فریاد وا محمداه! وا علیاه! وا جداه! وا ابتاه و... بلند است. قلبم فرو ریخت و با وحشت به جست وجوی عمه ام ام كلثوم (زینب) پرداختم. در همین لحظات بود كه دیدم آن سوار به سوی من می آید. با سرعت از آن جا گریختم ولی او به طرف من آمد و به یك باره ضربه سنگین ته نیزه را بر كتف خود احساس كردم و با صورت به زمین افتادم. او مقنعه ام را كشید و گوشواره ام را از گوشم كند و خون بر گونه هایم جاری شد و بی هوش شدم. وقتی به هوش آمدم. عمه ام را در كنار خود دیدم كه گریه می كند و می گوید: بلند شو؛ برویم؛ ببینیم بر سر خواهران و برادرت چه آمده است! گفتم: «یا عمتاه! هل من خرقة استربها راسی عن اعین النظار؟؛ ای عمه! آیا پارچه ای هست كه با آن سرم را از چشم های تماشاچیان بپوشانم؟» فرمود: «یا بنتاه و عمتك مثلك؛ دخترم عمه ات نیز مثل تو است.» و من نگاه كردم دیدم سرش برهنه و دستش از شدت ضربه ها كبود شده است.» (11)

2- مقاومت در برابر هتك حجاب
علاوه بر این اهل بیت و بانوان در برابر این هجوم وحشیانه تا آن جا كه می توانستند در همان صحنه نابرابر هم مقاومت می كردند تا حجاب و عفافشان آسیب نبیند. لذا مرحوم مفید به نقل از حمید بن مسلم می نویسد: «به خدا قسم بارها دیدم كه زنی از زنان یا دختران اهل بیت امام حسین را كه چادرش از پشت سر گرفته و كشیده می شد [بعد از مقاومت زنان تا آخرین لحظه] بالاخره زن مغلوب می شد و چادر یا لباسش غارت می شد.» (12)

3- مطالبه پوشش های غارت شده
بانوان در اولین فرصتی كه برای ابراز درخواست می یابند، تقاضای بازگرداندن چادرها و حجاب هایشان را می كنند. به نقل از حمید بن مسلم:
«وقتی به علی بن الحسین كه بسیار مریض و در بستر افتاده بود رسیدیم، عمرسعد آمد، زنان در مقابل او شیون كردند و او متاثر از آن چه می دید گفت: هیچ كدام حق ندارید به خانه های این زنان وارد شوید یا متعرض این جوان مریض شوید. زنان نیز از او درخواست كردند كه دستور دهد لباس های غارت شده را برگردانند او نیز دستور صادر كرد ولی به خدا سوگند، هیچ كس دستور را اجرا نكرد.» (13)

ج - حضرت زینب علیها السلام و دوران اسارت
بخش سوم از حضور حضرت زینب علیها السلام مربوط به دوران اسارت می شود كه در این دوره نیز وی بارها كوشید موضوع پوشش و حجاب را پیش كشد و به هر نحو ممكن آن را برای خود و دیگر بانوان فراهم سازد كه به نمونه هایی از آن اشاره می شود:

1- شیوه سخنرانی زینب علیها السلام در جمع مردم كوفه
بانوان اهل بیت علیهم السلام را وارد شهر كوفه كردند. زینب علیها السلام مصمم بود تا دل های كوفیان را منقلب كند. تصمیم گرفت در جمع آنان خطبه بخواند - خطبه ای آتشین كه دل ها را به آتش كشد و جان ها را سوزاند - اما مهم نحوه سخن گفتن اوست. شهید مطهری اوج عفاف و منزلت زینب را در این هنگامه به خوبی به تصویر می كشد: «... زینب شاید از روز تاسوعا اصلا خواب به چشمش نرفته. سرهای مقدس را قبلا برده بودند.... وضع عجیبی است، غیر قابل توصیف. دم دروازه كوفه دختر علی، دختر فاطمه، این جا تجلی می كند. این زن با شخصیت كه در عین حال زن باقی ماند و گران بهاء، خطابه ای می خواند، راویان چنین نقل كرده اند كه در یك موقع خاصی زینب موقعیت را تشخیص داد و «قد اومات.» دختر علی یك اشاره كرد.... گویی نفس ها در سینه حبس شد و صدای زنگ ها و هیاهوها خاموش شد.... راوی گفت: «ولم ار والله خفرة قط انحلق منها» این «خفره.» خیلی ارزش دارد. خفره یعنی، زن با حیاء، این زن نیامد مثل یك زن بی حیا حرف بزند. زینب آن خطابه را در نهایت عظمت القا كرد.... این است نقش زن به شكلی كه اسلام می خواهد. شخصیت در عین حیا، عفاف، عفت، پاكی و حریم.» (14)

2- مجلس عبیدالله بن زیاد
ابن زیاد كه حداكثر بی شرمی را نسبت به خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله روا داشته بود، در آستانه ورود اسرا نیز مجلس جشنی برقرار كرد. او مجلس مفصلی تدارك دید و دستور داد سر شهدا را نیز بیاورند پس از آن اهل بیت علیهم السلام را وارد كردند. شیخ مفید می نویسد: «دخلت زینب علی ابن زیاد و علیها ارذل ثیابها و هی متنكرة.» و ابو مخنف می نویسد: «هی تستر وجهها بكمها» و طریحی در منتخب می نویسد «كانت تتخفی بین النساء و هی تستر وجهها بكمها لان قناعها اخذ منها» آری، هنگامی كه زینب به مجلس پسر زیاد وارد می شد، پست ترین لباس به تن داشت و صورتش را با آستین پوشانده بود، او میان زنان، خود را مخفی می كرد و صورتش را با آستنین می پوشاند، چون مقنعه اش را از او گرفته بودند.» و در تاریخ طبری نیز آمده كه در گوشه ای نشست و زنان و دختران دورادور او را گرفتند. (15)
به این ترتیب زینب علیها السلام در این مجلس نیز نهایت تلاش را برای حفظ عفاف و پوشش به كار برد. همین كار توجه ابن زیاد را جلب كرد و او پرسید: «این زن كیست؟ پاسخی نشنید، بار دوم هم پاسخ نشنید و بار سوم یكی از دختران جواب داد: «هذه زینب بنت فاطمه بنت رسول الله صلی الله علیه و آله.» ابن زیاد به گمان این كه با این همه فشاری كه بر بانوان آورده، حالا می تواند استفاده ای عوام فریبانه هم از وجود آنان ببرد، گفت: «الحمدلله الذی افضحكم و قتلكم و اكذب احدوثتكم؛ شكر خدایی را كه شما را رسوا كرد و كشت و افسانه شما را دروغ نمود» اما زینب سخن او را بی پاسخ نگذاشت و فرمود: «الحمد لله الذی اكرمنا بنبیه محمد و طهرنا من الرجس تطهیرا انما یفتضح الفاسق و یكذب الفاجر و هو غیرنا و الحمد لله....؛ ستایش خدای راست كه ما را به وجود پیامبرش گرامی داشت و ما را از پلیدی پاك ساخت، به درستی كه فاسق رسوا می شود و فاجر دروغ می گوید و او غیر از ماست و ستایش مخصوص خداست.» آن گاه ابن زیاد پرسید: رفتار خدا با برادر و خاندان خود را چگونه دیدی؟ حضرت زینب علیها السلام پاسخ داد: «ما رایت الا جمیلا هؤلاء قوم كتب الله علیهم القتل فبرزوا الی مضاجعهم و سیجمع الله بینك و بینهم فتحاج و تخاصم فانظر لمن یكون الفلج یومئذ هبلتك امك یابن مرجانه؛ (16) من جز نیكی ندیدم. اینان مردمی بودند كه خداوند كشته شدن را برای آن ها مقرر فرموده بود و آنان نیز به آرامگاه خود شتافتند. ولی [بدان كه] به زودی خدا میان تو و ایشان جمع می كند و تو را بازخواست می كند. پس نگران باش كه در آن روز پیروزی از آن كیست؟ ای پسر مرجانه! مادرت به عزایت بنشیند.»

3- تقاضای دور نگاه داشتن سرها از كاروان
به محض آن كه نامه عبیدالله بن زیاد به یزید رسید، وی دستور داد كه سر بریده امام و دیگران را همراه با اموال و زنان و عیالات حضرت به شام بفرستند. او نیز محضر بن ثعلبه عائذی را مامور كرد تا اسیران را همچون كفار شهر به شهر ببرد و به شام برساند. با هر مصیبتی بود، كاروان به شام نزدیك شده، ام كلثوم (زینب) به شهر نزدیك شد و فرمود: «نیازی دارم... اذا دخلت بنا البلد فاحملنا فی درب قلیل النظارة و تقدم الیهم ان یخرجوا هذه الرؤوس من بین المحامل و ینحونا عنها فقد خزینا من كثرة النظر الینا و نحن فی هذه الحال؛ (17)

ما را كه به این شهر می بری، از دروازه ای ببر كه تماشاگر كمتر باشد و [دیگر این كه] به این ها پیشنهاد كن سرها را از میان كجاوه ها بیرون ببرند و ما را از آن ها دور كنند كه از بس ما را به این حال دیدند، خوار شدیم.» كه البته شمر به دلیل خباثتی كه داشت، درست بر عكس توصیه حضرت عمل كرد. حضرت سكینه علیها السلام نیز از راهی دیگر كوشید به این هدف برسد و یكی از حاضران (سهل بن سعد) به توصیه حضرت مبلغ چهارصد دینار به مامور مربوطه داد تا سرها را از بین جمعیت بیرون ببرد و او نیز چنین كرد (18) و به این ترتیب تلاش بانوان برای حداقل كمتر دیده شدن به نتیجه رسید.

4- در مجلس یزید
در این مجلس وقایع شرم آوری روی داد كه تقاضای به كنیزی دادن فاطمه بنت الحسین، را می توان نام برد كه با درایت حضرت زینب علیها السلام خنثی شد و بعد جسارت و اشعار كفرآمیز یزید. به نوشته ابن طاووس: یزید چوب خیزرانی به دست گرفت و با آن به دندان های امام كوبید و این اشعار را خواند:
«لیت اشیاخی ببدر شهدوا // جزع الخزرج من وقع الاسل
لاهلوا واستهلوا فرحا // ثم قالوا یا یزید لاتشل؛
ای كاش! بزرگان قبیله من كه در جنگ بدر كشته شدند، اكنون زنده بودند و زاری قبیله خزرج را از زدن شمشیرها و نیزه ها می دیدند. در آن وقت از شدت خوشحالی فریاد می كشیدند كه ای یزید! دست تو درد نكند.» این حركات، خشم برخی مانند ابو برزه سلمی را برانگیخت. باری، موقعیت مناسب برای حضرت زینب كبری علیها السلام فراهم آمد. او برخاست و خطبه ای خواند كه تمام رشته های یزید را پنبه كرد. از جمله در مورد سلب حجاب بانوان فرمود:
«... امن العدل یابن الطلقا تخدیرك حرائك و امائك و سوقك بنات رسول الله سبایا؟ قد هتكت ستورهن و ابدیت وجوههن تحدوبهن الاعداء من بلد الی بلد و یشرفهن اهل المناهل والمنافل و یتصفح وجوهی القریب والبعید والدنی والشریف ولیس معهن من رجالهن ولی ولا من حماتهن حمی... (19)
ای فرزند آزاد شدگان! این رسم عدالت است كه زنان و كنیزان خود را پشت پرده جای داده ای ولی دختران رسول خدا را اسیر در برابرت [به طوری كه] پرده های احترامشان هتك شده و صورت هایشان نمایان، آنان رادشمنان شهر به شهر می گردانند و در مقابل دیدگان مردم بیابانی و كوهستانی و در چشم انداز هر نزدیك و دور و پست و شریف، نه از مردانشان سرپرستی دارند و نه از یارانشان حمایت كننده ای؟»
بنابراین حضرت زینب علیها السلام در آخرین لحظات اسارت نیز دست از اعتراض به خاطر هتك حجاب بانوان برنمی دارد و آن را به عنوان سند خباثت یزید بارها و بارها مطرح می كند.


 


پی نوشت:

1) بحارالانوار، ج 43، ص 179؛ دلایل الامامة، طبری، ص 44.
2) بحارالانوار، ج 78، ص 310.
3) ریاحین الشریعه، ج 3، ص 51. نقل از عمدة الطالب و ناسخ التواریخ، زندگانی حضرت زینب علیها السلام، ص 191.
4) زینب كبری، علامه نقدی، ص 40؛ ریاحین الشریعه، ج 3، ص 60 و خصائص زینبیه، سید نورالدین جزایری، ص 169.
5) شیخ مفید، ارشاد، ج 2، ص 95.
6) همان، ص 93.
7) بحارالانوار، ج 45، ص 51 و اللهوف علی قتلی الطفوف، سید بن طاووس، ص 119.
8) مناقب آل ابی طالب، ابوالفرج اصفهانی، ج 4، ص 58 و بحارالانوار، ج 45، ص 51.
9) اللهوف، صص 132 و 131.
10) همان، ص 132 و ابن نمادر مشیر الاحزان می گوید: «ثم اشتغلوا بنهب عیال الحسین و سنائه حتی تسلب المراة مقنعتها من راسها و خاتمها من اصبعها و قرطها من اذنها و حجلها من رجلها...» ریاحین الشریعه، ج 3، ص 105.
11) بحارالانوار، ج 45، صص 60 و 61.
12) ارشاد مفید، ج 2، ص 112.
13) همان، ص 113.
14) حماسه حسینی، ج 2، ص 336. متن روایت در لهوف، ص 146؛ بحارالانوار، ج 45، ص 108 و مقتل الحسین، خوارزمی، ج 2، ص 40.
15) ریاحین الشریعه، ج 3، ص 141 و بحارالانوار، ج 45، ص 116.
16) ارشاد مفید، ص 244؛ تاریخ طبری، ج 6، ص 263 و لهوف، ص 160.
17) لهوف، ص 174 و بحارالانوار، ج 45، ص 127.
18) بحارالانوار، ج 45، ص 127.
19) همان، ج 45، ص 134؛ احتجاج طبرسی، ص 122؛ جلاء العیون، ص 737 و لهوف، ص 182.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره19.




تاریخ ارسال مطلب : چهارشنبه ٢٤ ارديبهشت ١٣٩٣ / شماره خبر : ٩٥٣٩٣ / تعداد بازدید : 2099/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج