جمعه ٠٤ اسفند ١٣٩٦
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > تاریخ > خاندان و اصحاب اهل بيت عليهم السلام 
ماهنامه مبلغان


عنایت الله شریفی

دورنمایی از زندگی حضرت زینب علیها السلام

زینب كبری در سال هفدهم هجری با پسر عموی خود، عبدالله بن جعفر بن ابی طالب ازدواج كرد و این ازدواج بر اساس اشاره ای كه پیامبر خدا صلی الله علیه و آله داشت...

حضرت زینب - سلام الله علیها - در پنجم ماه جمادی الاولی سال پنجم و یا ششم هجری (1) - یعنی دو یا سه سال پس از ولادت برادر بزرگوارش امام حسین علیه السلام - در شهر مدینه دیده به جهان گشود، او سومین ثمرۀ پیوند فرخندۀ علی علیه السلام و حضرت فاطمه علیها السلام بود، كنیۀ آن حضرت، ام كلثوم و ام الحسن بوده است. (2)

لقب های حضرت زینب سلام الله علیها
1- عقیله. عقیلۀ بنی هاشم. عقیلة الطالبین. عقیلة النساء. عقیلۀ قریش.
2- زینب كبری 3- صدیقه صغری 4- عالمه غیر معلمه 5- عارفه 6- عامله 7- شریكة الحسین 8- شجاعة 9- محبوبه مصطفی 10- زاهده 11- باكیه.
زینب كبری در سال هفدهم هجری با پسر عموی خود، عبدالله بن جعفر بن ابی طالب ازدواج كرد و این ازدواج بر اساس اشاره ای كه پیامبر خدا صلی الله علیه و آله داشت، صورت گرفت زیرا كه حضرت فرمود: «بناتنا لبنینا وبنونا لبناتنا» (3).
و ثمره این ازدواج چهار یا پنج فرزند به نام های محمد، جعفر، عون، علی و ام كلثوم بود كه دو تن از فرزندان آن حضرت به نام های «عون.» و «محمد» در ركاب دایی گرامی شان امام حسین علیه السلام شهید شدند.
حضرت زینب در طول سال های زندگی خود با حوادث و مصیبت های بسیار تلخی رو به رو شد تا آنجا كه به «ام المصائب» شهرت یافت.
برخی از آن حوادث عبارتند از:
1- رحلت جد بزرگوارش، پیامبر خدا صلی الله علیه و آله، در سال دهم هجری - در سن پنج سالگی -.
2- پیدایش اختلاف درباره جانشینی پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله، در سال دهم هجری كه این خود از بزرگترین مصایب جهان اسلام است.
3- شهادت مادرش زهرای اطهر علیها السلام در سال دهم هجری.
4- مشكلات و مصایب دوران خلافت علی علیه السلام (جنگ جمل، صفین و نهروان در سال های سی و پنج تا چهلم هجری).
5- شهادت پدر بزرگوارش، علی علیه السلام در سال چهلم هجری.
6- شهادت برادر بزرگوارش امام حسن علیه السلام و جریان دفن آن حضرت در بقیع در سال پنجاهم هجری.
7- جریان عاشورا در سال شصت و یكم از هجرت و شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش و شهادت فرزندانش در كربلا.
8- اسارت.

فضایل و مناقب حضرت زینب سلام الله علیها
زینب كبری دارای فضایل و مناقب بسیاری بود، برخی از القاب آن حضرت خود گویای فضیلت های بی شمار آن بانوی بزرگوار است. تا آنجا كه یكی از بزرگان در این باره می گوید:
«فان فضایلها وفواضلها وخصالها وجلالها وعلمها وعملها وعصمتها وعفتها ونورها وضیائها وشرفها وبهائها تالیة امها صلوات الله علیها» (4).

فضائل و برتری های او و خصلت های جلالت قدر و علم و عمل و عصمت و عفت و نورانیت و روشنایی و شرف و زیبایی اش همچون مادرش زهرا علیها السلام است.

مقام علمی
یكی از فضایل و خصایص حضرت زینب سلام الله علیها مقام علمی اوست، او زنی دانشمند، سخن ور، فصیح و بلیغ بود و نایب خاص امام حسین علیه السلام در بیان حلال و حرام الهی بود و روایت است كه در اسارت هنگامی كه امام سجاد علیه السلام بیمار بودند مردم در حلال و حرام به زینب علیها السلام مراجعه می كردند و او هم پاسخ آنان را می داد (5).
امام صادق علیه السلام برای جواز چاك دادن گریبان در مصیبت فقدان پدر و برادر و... به فعل و عمل زینب علیها السلام در جریان كربلا استناد می كند (6).
و از این سخن امام سجاد علیه السلام كه در خطاب به عقیلۀ بنی هاشم می فرماید:
«یا عمه انت بحمد الله عالمه غیر معلمه وفهمه غیر مفهمه.» (7).
«عمه جان تو بحمد الله عالمه ای هستی بدون این كه معلم داشته باشی و تو فهمیده ای هستی بی آن كه كسی مطالب را به تو یاد داده باشد». پی می بریم كه زینب كبری علیها السلام علم و دانش خود را از طریق دیدن استاد و معلم به دست نیاورده، بلكه از جانب خدای تعالی به آن حضرت اعطاء شده است.
دربارۀ پایان زندگی آن شیرزن كربلا اختلاف است و روشن نیست كه در كجا به جوار حق رفته است در مدینه؟ دمشق؟ یا قاهره؟ ولی آنچه مسلم است این است كه پس از بازگشت از شام مدت زیادی زنده نبود و در غروب روز پانزدهم رجب سال 62 هجری به جوار حق شتافته است. (8)

شیوه ها و سیاست های تبلیغی زینب علیه السلام
چنانچه عاشورا را پدیده ای بدانیم كه به وجود آورنده آن حسین بن علی علیهما السلام باشد پرورش دهنده این پدیده زینب دختر علی علیهما السلام خواهد بود.
وظیفۀ مهم او پس از عصر عاشورا، پاسداری از نهضت خونین امام حسین علیه السلام و رساندن پیام «هیهات منا الذله.» او برای جهانیان است.
او راه سخت و دشواری را در پیش دارد. او باید در بین جمعیتی سخن بگوید كه گویی گوششان ناشنوا و چشمانشان نابیناست و در حماقت و نادانی كامل به سر می برند.
او باید از این پس آگاهانه بیاندیشد و تصمیم بگیرد و باید از هر حال و شرایط و از هر وضعیت و موقعیت خوب استفاده كند و با زبان حال و قال آنان را از غفلت بیدار كند و به آنان آگاهی و شناخت بدهد تا احساس مسئولیت كنند و آنگاه خواه ناخواه شورش و انقلاب پدید آید.
خطبه های آتشین و بلند پایۀ حضرت زینب سلام الله علیها همه نقشه های شوم یزیدیان را بر آب كرد و همچون رعد و برق، روشنگر و كوبنده بود كه تمامی بافته های سی و چند سالۀ بنی امیه را از بین برد و شورشی بنیادین علیه بنی امیه برنامه ریزی كرد و كاخ امویان را برای همیشه لرزاند و واژگون كرد.

سیاست ها و شیوه های تبلیغی آن بانوی بزرگوار:
1- گریه و فغان و برپایی مجالس عزاداری و سوگواری:
پس از این كه امام علیه السلام و اصحاب باوفایش به شهادت رسیدند زینب سلام الله علیها به سرعت به طرف میدان حركت كرد و وقتی كه بدن خونین و پاره پاره برادر را دید شیوه كنان گفت:
«وا اخاه وا سیداه وا اهل بیتاه و سپس گفت: لیست السماء اطبقت علی الارض ولیت الجبال تدكدكت علی السهل.» (9).
«ای كاش آسمان بر زمین ویران می شد و ای كاش كوه ها از هم می پاشیدند و به بیانان ها می ریختند.» و زمانی كه به پیشنهاد شمر لعین كاروان اسیران را از كنار بدن های قطعه قطعه شدۀ شهیدان عبور می دادند و زینب سلام الله علیها پیكر شهدا و بدن پاره پاره شده برادرش را دید خم شد و بدن پاره پاره برادر را در آغوش گرفت و دهانش را روی حلقوم بریده برادر نهاد و می بوسید و می گفت:
«یا اخی لو خیرت بین الرحیل والمقام عندك لاخترت المقام عندك ولو ان السباع تاكل من لحمی.» (10).
«برادرم، اگر مرا بین سكونت در كنار تو - كربلا - و بین رفتن به سوی مدینه مخیر می نمودند، سكونت در نزد تو را برمی گزیدم، گرچه درندگان بیابان گوشت بدنم را بخورند.»
و در برخی از مقاتل آمده است: در این هنگام رو به مدینه كرده و می گوید:
«وا محمداه صلی علیك ملائكة السماء، هذا حسین مرمل بالدماء مقطع الاعضاء وبناتك سبایا» (11).
فریاد ای محمد صلی الله علیه و آله درود فرشتگان آسمان بر تو باد این حسین تو است كه در خون غوطه ور است، اعضایش قطع شده و دختران تو به عنوان اسیر عبور داده می شوند..» راوی می گوید: زینب كبری - سلام الله علیها - به گونه ای روضه خواند و گریه كرد كه:
فابكت والله كل عدو وصدیق (12) «سوگند به خدا هر دوست و دشمن از گریه و گفتار زینب علیها السلام گریه كرد.»
محتشم كاشانی در دوازده بند معروف خود در این باره چنین سروده است:
«ناگاه چشم دختر زهرا در آن میدان // بر پیكر شریف امام زمان فتاد
بی اختیار نعرۀ «هذا حسین» از او سر زد // چنان كه آتش ازو در جهان فتاد
پس با زبان پرگله آن بضعة الرسول // رو در مدینه كرد كه یا ایها الرسول
این كشته فتاده به هامون حسین توست // وین صید دست و پا زده در خون حسین توست
این نخل تر كز آتش جان سوز تشنگی // دود از زمین رسانده به گردون حسین توست
این ماهی فتاده به دریای خون كه هست // زخم از ستاره بر تنش افزون حسین توست
این خشك لب فتادۀ دور از لب فرات // كز خون او زمین شده جیحون حسین توست
این شاه كم سپاه كه با خیل اشك و آه // خرگاه زین جهان زده بیرون حسین توست
این قالب طپان كه چنین مانده بر زمین // شاه شهید ناشده مدفون حسین توست.» (13)

آنچه از این گونه اقدامات آن حضرت به دست می آید. این است كه او می خواهد با این ناله های جان سوز ولی آگاهانه و بیدار كننده.
درس های آموزنده به لشكریان فرومایه دشمن دهد او باید به آنان بفهماند كه چه جنایت هایی كرده اند و باید به آن لشكر جنایت كار كوفه بفهماند كه جنگ شان، جنگ با قرآن، آورنده قرآن، و ایمان آورندگان به قرآن بوده است.
او می خواهد با این ناله های جان سوز عواطف و احساسات مردم را تحریك نماید و آنان خود به خود علیه استبداد و یزیدیان قیام و شورش كنند و می بینیم كه چنین كرد.
مدتی كه در شام اقامت داشت در محله ای به نام «دار الحجارة.» مراسم عزاداری برپا كرد و آن چنان عزاداری و نوحه سرایی و گریه و زاری می كردند كه مردمی كه در آنجا شركت می كردند تصمیم گرفتند به خانه یزید هجوم برند و او را به قتل برسانند (14).
و باز آن بانوی ستمدیده را می بینیم كه پس تحمل آن همه مصیبت ها و رنج ها به مدینه بازگشته و در شهر پیامبر صلی الله علیه و آله و در خانه خود به سوگواری بر امام علیه السلام و دیگر یاران او می پردازد، در این مراسم عزاداری، هر روز گروه گروه از زنان مدینه به خدمت آن حضرت آمده، ضمن تسلیت به ایشان، به ندبه و گریه می پردازند تا آنجا كه به تدریج زنان قبایل و عشایر، تصمیم به خونخواهی شهدای كربلا می گیرند و قیام می كنند (15).

2- خطابه و سخنرانی
هنگامی كه كاروان اسیران، در آن جو پر از ظلم و خفقان به كوفه رسید، زنان، مردان و كودكان كوفه همه به معابر آمده تا مغلوبین و اسراء را تماشا كنند، برخی ناراحت و برخی بهت زده و گروهی از شدت تاثر اشك می ریختند.
حضرت زینب علیها السلام موقعیت را تشخیص داد و نگاهی به مردم كرد و با اشاره خواست همه سكوت كنند و با انتخاب بهترین فرصت ها و زیباترین كلمات و جملات و با شجاعتی بی نظیر و علی وار بر مسند خطابه ایستاد.
فرازهایی از خطبه های آن مظلومه را در این قسمت نقل نموده و به تحلیل برخی از نكات آن می پردازیم:
«الحمد لله والصلوة علی ابی محمد و آله الطیبین الاخیار، اما بعد یا اهل الكوفه، یا اهل الختل والغدر ا تبكون؟ فلا رقات الدمعة و لا هدات الرنة، انما مثلكم كمثل التی نقضت غزلها من بعد قوة انكاثا تتخذون ایمانكم دخلا بینكم، الا و هل فیكم الا الصلف و النطف و الصدر الشنف و ملق الاماء و غمز الاعداء و هل انتم الا كمرعی علی دمنة او كفضة علی ملحودة.» (16).
«حمد و سپاس مخصوص خداوند است و درود بر پدرم محمد و اهل بیت پاك و برگزیده او باد، اما بعد هان ای مردم كوفه ای اهل نیرنگ و فریب، گریه می كنید؟ ای كاش هیچ گاه اشك چشمهایتان تمام نشود و هرگز ناله هایتان خاموش نگردد، همانا مثل شما مثل زنی است كه رشتۀ خویش را پس از خوب تابیدن، باز می كرد، شما سوگندهای خود را دست آویز فساد، در میان خویش قرار داده اید، آیا در شما جز چاپلوسی و آلودگی و سینه های پركینه و تملق گویی كنیزان و خریدن ناز دشمنان دین، خصلتی هست؟ مثل شما، مثل گیاه و علفی است كه در مزبله می روید یا نقره ای آلایش قبیری به آن عوده می شود...
او در ابتدای خطبه از پیامبر صلی الله علیه و آله تعبیر به پدر می كند و با انتخاب این كلمه، می خواهد خود و قافله اسیران را معرفی كند و نسبت خویش را با پیامبر روشن سازد تا همگان دریابند اهل این قافله از كدام دودمان و قبیله اند و از این راه افكار و احساسات مردم را در اختیار بگیرد و مردم آنان را با دیده اسیر ننگرند و سپس به بزرگترین نقطه ضعف كوفیان یعنی سست عنصری و پیمان شكنی آنان اشاره می كند و با این كلمات و جملات می خواهد آنان را بر این خصلت آگاه سازد.
و در فرازی دیگر از خطبه با نگرش دقیق و ظریف با صفاتی همچون «درمان دردها»، «چراغ راه امت.» ، «پناهگاه جمع.» و... به معرفی شخصیت امام علیه السلام می پردازد تا جای شك و تردیدی برای آن قوم سست عهد باقی نماند. او همچنان با مردم سخن می گفت و آنان را كشنده حسین علیه السلام و خانواده پیامبر صلی الله علیه و آله معرفی می كرد. سخنان او كاملا صحنه را تغییر داد تا آنجا كه صدای مردم كوفه به گریه بلند شده بود. زنان موهای خود را افشان كرده بودند و خاك بر سر و روی خود می ریختند.
او صحنۀ دیگری از قیامت را در برابر مردم قرار داد، در آن روز مردم كوفه از شنیدن این سخنان، همچون ستمكاران در قیامت، حیران و سرگردان شده و دست های خود را به دهان می گزیدند (17).
آن استاد بی معلم نه تنها با مردم كوفه سخن گفت و آنان را بر آن كار زشتی كه مرتكب شده بودند ملامت و سرزنش كرده، در دار الاماره ابن زیاد نیز چنان نیرومندانه ایستاد و پرخاش گرانه سخن گفت و او را حقیر و كوچك شمرد كه توان سخن گفتن را از او گرفت.
و پس از ورود به شام و حضور در مجلس یزید با سخنان علی گونه اش چنان او را رسوا كرد و او را به گریه واداشت كه توان پاسخ گفتن از او سلب شد.

3- سیاه پوشی
یكی از عواملی كه سبب موفقیت زینب علیها السلام شد عقل و تدبیر او بود، اصلا قبل از این كه عاشورایی و اسارتی در كار باشد، زینب به عقل و تدبیر معروف و مشهور بود به طوری كه به او القاب، عقیله بنی هاشم عقیلة النساء و... لقب داده اند.
عقل و تدبیر زینب به گونه ای بود كه توانست در كارهایش بیشتر موفق شود و در غیر این صورت نمی توانست در برابر یزید و اطرافیان حیله باز و مزورش موفق شود.
از جمله كارهای مدبرانه حضرت زینب علیها السلام برگزاری مجالس سوگواری و عزاداری در شام و مدینه و دستور وی مبنی بر سیاه پوش نمودن محمل ها بود كه فرمود:
«اجعلوها سوداء حتی یعلم الناس، انا فی مصیبة وعزاء لقتل اولاد الزهراء علیها السلام.»
«محمل ها را سیاه پوش كنید تا مردم بدانند كه ما در مصیبت و عزاداری برای كشته شدن فرزندان زهرا هستیم.»
هر چند این گونه امور از نظر دشمنان ساده و بی ارزش بود ولی در حقیقت همین كارهای باارزش زمینه ساز قیام و انقلاب مردم علیه قاتلان امام حسین علیه السلام بود كه توانست كاخ یزیدیان را متزلزل كند.

4- رفتارهای عالمانه
یكی از عوامل موفقیت زینب سلام الله علیها در رساندن پیام حسین علیه السلام به جهانیان، تبلیغ با عمل بوده است او همواره تلاش می كرد كه به وظیفه الهی خود عمل كند و در رعایت حلال و حرام الهی هیچ گونه سهل انگاری نمی كرد و از هیچ وظیفه شرعی فروگذار نمی كرد.
نقل است كه وقتی اسرا را وارد كوفه كردند، مردم كوفه از روی ترحم به اطفال و اسیران نان و خرما می دادند، ام كلثوم (18) فریاد می زد: ای اهل كوفه! صدقه بر ما حرام است و آنان را از دست و دهان بچه ها می گرفت و به سوی مردم می انداخت (19).
حتی حاضر می شود نان و غذای خود را بین بچه ها تقسیم كند و سه روز یا بیشتر چیزی نخورد ولی اجازه نمی دهد كه ذره ای از صدقه را تناول كنند.
یكی از موارد عملی تبلیغ حضرت زینب سلام الله علیها حفظ حجاب است، او نه تنها در حالت عادی، بلكه در بحرانی ترین لحظات زندگی اهتمام زیادی در حفظ خود از انظار و دیده های مردم داشت.
راوی می گوید: وقتی از حج برمی گشتم، وارد كوفه شدم، دیدم اسرا را وارد كوفه كرده اند امام سجاد علیه السلام را دیدم كه بر شتری بدون روپوش سوار بوده و از پاهایش خون جاری بود در این هنگام بانویی را دیدم كه بر شتری برهنه سوار است، سؤال كردم، او كیست؟
گفتند: زینب كبری است. فریاد می زد: ای مردم چشم های خود را از ما بپوشانید آیا از خدا و رسولش حیاء نمی كنید كه به حرم رسول خدا صلی الله علیه و آله در حالی كه پوششی ندارند می نگرید (20).
او می خواهد با عمل و رفتار خود به جهانیان بفهماند كه حسین علیه السلام و یارانش برای احیای احكام الهی شهید شده اند و زنان و كودكانش به همین دلیل به اسارت می روند و بنی امیه و دستگاه حاكمه یزید نسبت به احكام الهی نه تنها بی اعتنا هستند بلكه احكام الهی را واژگون كرده اند.

5- دعا و عبادت
یكی دیگر از شیوه های تبلیغی حضرت زینب - سلام الله علیها - دعا و عبادت است. او همواره می دانست كه دشمنان در انتظارند تا كوچك ترین واكنش یا كلامی را جستجو كنند كه نشانه ای از ضعف خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله باشد و از این رو او برای این كه دشمنان را مایوس كند در روز یازدهم وقتی كه در كنار جسد برادر آمد توقف كرد و با خلوصی خاص متوجه خدا گردید و عرض كرد:
«اللهم تقبل منا قلیل القربان.» (21) خداوندا این قربانی كوچك را از ما قبول كن.
از دعایی كه حضرت زینب سلام الله علیها نمود می توان دریافت كه با همه این مصایب و مشكلات باز هم در برابر توفان های كوبنده ایستاده است و با خدای خود می گوید: «یا عماد من لا عماد له ویا سند من لاسند له یا من سجد لك سواد اللیل وبیاض النهار وشعاع الشمس وحفیف الشجر ودوی الماء یا الله، یا الله، یا الله.» (22).
ای پناهگاه آن كه جز تو پناهی ندارد، ای تكیه گاه آن كه جز تو پشتوانه ای نمی شناسد، ای خدایی كه سیاهی شب و سپیدی روز و روشنایی خورشید و صدای آرام درخت و آب بر تو سجده می كنند، ای خدا، ای خدا، ای خدا. و نیز در خطبه ای كه در مجلس یزید بیان كرد این گونه دعا می كند:
«... اللهم خذ بحقنا وانتقم من ظالمنا واجعل غضبك علی من سفك دمائنا ونقض دماؤنا وقتل حماتنا وهتك عنا سدولنا» (23).
خدایا حق ما را باز گیر و از آن كس كه به ما ستم كرد انتقام بگیر و خشم خود را بر كسی كه خون های ما را ریخت و عهد ما را شكست، و یاران ما را كشت و از ما پرده دری كرد فرود آر.

6- بكارگیری اصول روان شناسی
لازم به ذكر است گرچه اصول روانشناسی در تبلیغ به صورت كلاسیك از ابتكارات علوم معاصر است ولی در تبلیغات اصیل آسمانی نیز مورد توجه قرار گرفته است و سیره رهبران و ائمه اطهار علیهم السلام نشان می دهد كه آنان در تبلیغ به اصول روانشناسی فردی و اجتماعی توجه كامل داشته اند.
حضرت زینب سلام الله علیها نیز، در امر رساندن پیام امام حسین علیه السلام به جهانیان از این اصول از جمله تحقیر دشمنان، تكریم دوستان، تحریك عواطف و مخاطب شناسی استفاده نموده است.

وقتی كه با كوفیان سخن می گوید، در آغاز خطبه بر اصالت خاندان خودش تاكید می ورزد و از پیامبر صلی الله علیه و آله تعبیر به پدر می كند تا عواطف و احساسات مردم را در اختیار بگیرد و آنان خود بخود آماده قیام و شورش شوند.
و در فراز اول خطابه خود به بزرگترین نقطه ضعف كوفیان یعنی سست عنصری و عهد شكنی اشاره می كند و آنان را از این راه تحقیر می كند.
و باز آن بانوی بزرگوار را می بینیم كه در كاخ ابن زیاد، او را «پسر مرجانه» می خواند كه برای عبیدالله توهین آمیزترین و رسوا كننده ترین القاب است كه حاكی از نامشروع بودن وجود وی و بدنام بودن مادرش می باشد و آن چنان ضربه بر پیكر لرزان عبیدالله می زند كه تصمیم به قتل زینب سلام الله علیها می گیرد.
و در فرازی از خطبه آتشین خود در خطاب به یزید به معرفی یزید، پدر، جد و جده اش می پردازد و بر اصالت خاندان خود تاكید می ورزد و می فرماید:
«وكیف یرتجی مراقبة من لفظ فوه اكباد الاذكیاء ونبت لحمه من دماء الشهداء.» (24).
«و چگونه توقع و امید دلسوزی از آن كسی باشد كه دهانش جگر پاكان را جوید و بیرون انداخت و گوشتش از خون شهیدان روئید..» و نیز از مقایسه بین دو خطبه ای كه در كوفه و شام بیان فرمود به این نتیجه می رسیم كه اصل مخاطب شناسی را كاملا رعایت كرده است، زیرا كه در كوفه اكثر مخاطبین او عموم مردمند كه در جهل و ناآگاهی به سرمی برند و به مقتضای حال، سخن را در خور فهم مخاطبین بیان می نماید. و آنان را از جنایتی كه مرتكب شده اند و نیز از شخصیت شهیدان آگاه می سازد. ولی در شام در مجلس یزید، چون خواص حضور دارند و همه دارای آگاهی نسبت به امور هستند لحن خطاب فرق می كند و در نتیجه به رسوا كردن و مایوس نمودن یزیدیان می پردازد.
آنچه اشاره شد اجمالی از سیاست ها و شیوه های تبلیغی آن بزرگوار بود. شیوه های دیگری از قبیل شجاعت، شهامت، فصاحت و بلاغت و وقت شناسی از دیگر روش های تبلیغی آن بزرگوار بوده است.


پی نوشت :

1) اخبار الزینبات، ابوالحسن یحیی بن حسن علوی، ص 23.
2) زینب كبری سلام الله علیها، عقیله بنی هاشم، حسن الهی (بوته كار) ، ص 62.
3) من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 293.
4) طراز المذهب، ص 6 به نقل از كتاب زینب كبری سلام الله علیها عقیلۀ بنی هاشم، حسن الهی، ص 84- 83.
5) زینب كبری، نقدی، جعفر، ص 35.
6) جواهر الكلام، ج 4، ص 307.
7) بحار الانوار مجلسی، ج 45، ص 64.
8) زندگانی فاطمه زهرا، شهیدی، جعفر، ص 262- 261.
9) بحار الانوار، ج 6، ص 54.
10) معالی السبطین، ج 2، ص 55.
11) سوگنامه آل محمد، ص 393.
12) معالی السبطین، ص 31؛ بحار ج 45 ص 59؛ نفس المهموم، ص 210.
13) دیوان محتشم، بند 8 و 9.
14) جزایری، سید نور الدین، خصایص زینبیه، ص 296.
15) عمادزاده، حسین، حضرت زینب كبری سلام الله علیها، ص 150.
16) ترجمه لهوف ص 146- 148.
17) فرقان 25: «ویوم یعض الظالم علی یدیه یقول یا لیتنی اتخذت مع الرسول سبیلا» روزی كه ستمگر دستان خود را به دندان گزد و می گوید: ای كاش راهی را كه رسول در پیش گرفته بود، در پیش گرفته بودم.
18) برخی بر این باورند كه ام كلثوم در اینجا همان زینب سلام الله علیها است.
19) بحار الانوار، ج 4، ص 114.
20) مقتل مقرم، ص 371.
21) همان ص 307.
22) آل بیت النبی فی مصر، ص 53- 52 به نقل از كتاب پیام آور عاشورا، ص 288.
23) بحار الانوار، ج 45، ص 135- 133.
24) بحار، ج 45، ص 133- 135.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره4 .




تاریخ ارسال مطلب : شنبه ٤ ارديبهشت ١٣٩٥ / شماره خبر : ٩٥٣٨٧ / تعداد بازدید : 978/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج