يکشنبه ٠٧ خرداد ١٣٩٦
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلي > تحقیقات،مقالات > تاریخ > خاندان و اصحاب اهل بيت عليهم السلام 


محمود پاک نیا

شهر قم قبل از ورود حضرت معصومه علیها السلام

حضرت معصومه علیها السلام با امام رضا علیه السلام خواهر و برادر ابوینی هستند.حضرت معصومه علیها السلام بعد از یك سال تحمل دوری برادر بزرگوارش از مدینه منوره عازم خراسان گردید

حضرت فاطمه معصومه علیها السلام در روز اول ذیقعده سال 173 قمری در مدینه منوره دیده به جهان گشود. پدر بزرگوار آن حضرت، امام موسی كاظم علیه السلام و مادر گرامی اش حضرت نجمه خاتون می باشد، كه بعد از تولد حضرت رضا علیه السلام به «طاهره» ملقب گردید. (1) بنابراین حضرت معصومه علیها السلام با امام رضا علیه السلام خواهر و برادر ابوینی هستند. در سال 201 قمری در پی انتقال اجباری امام رضا علیه السلام به خراسان، حضرت معصومه علیها السلام بعد از یك سال تحمل دوری برادر بزرگوارش از مدینه منوره عازم خراسان گردید. از آن جایی كه حضرت فاطمه معصومه علیها السلام پیام آور فرهنگ و معارف اهل بیت علیهم السلام و مدافع مظلومیت امامان شیعه و تداوم بخش راه پدر بزرگوارش در مبارزه با طاغوت های زمان بود، عوامل حكومتی بنی عباس، در شهر ساوه به كاروان حامل آن حضرت حمله كرده و همراهان آن حضرت را به شهادت رساندند. حتی طبق نوشته استاد محقق شیخ جعفر مرتضی عاملی در كتاب حیاة الامام الرضا علیه السلام، آن حضرت را نیز مسموم نمودند (2) . حضرت فاطمه معصومه علیها السلام بر اثر مسمومیت و شدت غم و اندوه در شهر ساوه بیمار گردید و فرمود: مرا به شهر قم ببرید؛ زیرا از پدرم شنیدم كه می فرمود: شهر قم مركز شیعیان ماست (3) . برای همین حضرت معصومه علیها السلام در 23 ربیع الاول سال 201 قمری به شهر قم وارد شده و مورد استقبال عده زیادی از مردم مشتاق و شیفته اهل بیت علیهم السلام قرار گرفت. آن بزرگوار بعد از 17 روز اقامت در منزل موسی بن خزرج كه به «بیت النور» شهرت یافت، در دهم ربیع الثانی سال 201 هجری دیده از جهان فرو بسته و در «باغ بابلان» محل فعلی مزار آن حضرت دفن گردید.

شهر قم قبل از ورود حضرت معصومه علیها السلام
قم قبل از اسلام به صورت چند قلعه بوده كه عده ای زرتشتی و یهودی در آن زندگی می كردند. بعد از اسلام با آمدن اشعری ها (كه اصالتا شیعه و یمنی تبار بوده اند) ، كم كم این سرزمین توسعه یافت. در اوائل قرن اول و در سال 23 هجری شهر قم توسط لشكر اسلام فتح گردید و رفت و آمد مسلمانان عرب به قم آغاز شد. نخستین كسانی كه از اشعری ها به قم آمدند عبدالله بن سعد و عبدالله احوص و عبدالرحمن و اسحاق از فرزندان سعد بن مالك بن عامر اشعری بودند و به این ترتیب ارتباط شیعیان خالص علوی با قم برقرار شده و مامن شیعیان گردید. از آن زمان مردم قم به مذهب اهل بیت علیهم السلام علاقه خاصی پیدا كرده و به همین جهت مورد سختگیری و بی مهری خلفای حاكم و ستمگر عصر خود بودند.
شهر قم قبل از ورود حضرت معصومه علیها السلام از آبادانی ظاهری بی بهره بود و اهالی شیعی مذهب آن در اثر بی توجهی حاكمان مورد آزار و اذیت بودند، اما از لحاظ ایمان و اعتقاد مذهبی، این شهر بهترین فضای معنوی را داشته و زمینه پذیرش اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و یاران با وفای آنان در این منطقه كاملا فراهم بود. (4)
به همین جهت امامان معصوم علیهم السلام در مناسبت های مختلف، شهر قم و اهالی آن را مورد عنایت قرار داده و عبارات زیبایی را كه حاكی از علاقه مندی آن بزرگواران به این خطه ایران بود، بیان می كردند. حتی گاهی ائمه اطهار با فرستادن تحفه ها و هدایا اهل قم را مفتخر می ساختند. از جمله می توان به ابی جریر زكریا بن ادریس و زكریا بن آدم و عیسی بن عبدالله و چند نفر دیگر اشاره نمود كه به افتخار اخذ هدایای ارزشمندی همچون انگشتری و جامه و كفن از دست مبارك ائمه هدی علیهم السلام نائل شدند. (5)

به نظر می رسد تعداد اخبار و احادیثی كه در مورد شهر قم از ائمه اطهار علیهم السلام روایت شده است درباره هیچ یك از شهرهای ایران روایت نشده است. مرحوم شیخ حسین مفلس در كتاب «تحفة الفاطمیین» چهل حدیث در باره قم نقل كرده است (6) .
در كتاب های معتبر شیعی همچون بحارالانوار؛ سفینة البحار و مستدرك سفینة البحار و... در این رابطه روایات جامع و قابل توجهی نقل شده است. برای آشنایی بیشتر به برخی از این روایات اشاره می كنیم:

1- سلام بر اهل قم
امام صادق علیه السلام روزی با اشاره به عیسی بن عبدالله قمی فرمود: «سلام بر مردم قم! خداوند شهرهای آنان را با باران سیراب كند و بركت ها را بر آنان نازل كند و بدی های آنان را به خوبی مبدل گرداند. آن ها اهل ركوع و سجود و قیام و قعودند. آنان فقیه و دانشمند و اهل درك حقایق و روایت و عبادت نیكو هستند.» (7)

2- راهی به سوی بهشت
صفوان بن یحیی كوفی معروف به بیاع سابری از نزدیكترین و مطمئن ترین یاران امام رضا علیه السلام می گوید: روزی در حضور امام رضا علیه السلام نشسته بودم كه از شهر قم و اهالی آن سخن به میان آمد و اینكه آنان در زمان ظهور حضرت ولی عصر علیه السلام به سوی آن بزرگوار میل خواهند كرد. در این لحظه امام هشتم علیه السلام به اهل قم درود فرستاده و فرمود: «رضی الله عنهم، ثم قال: ان للجنة ثمانیة ابواب و واحد منها لاهل قم؛ و هم خیار شیعتنا من بین سائر البلاد، خمر الله تعالی ولایتنا فی طینتهم؛ (8) خداوند از آنان خشنود باشد، سپس فرمود: همانا بهشت دارای هشت در است كه یكی از آن درها مخصوص مردم قم است. آنان شیعیان برگزیده ما در میان سایر شهرها هستند. خداوند ولایت و محبت ما [اهل بیت] را با طینت آنان عجین كرده است.»

3- پایگاه یاران مهدی علیه السلام
عفان بصری می گوید: روزی امام صادق علیه السلام به من فرمود: «اتدری لم سمی قم؟ قلت: الله و رسوله و انت اعلم. قال: انما سمی قم لان اهله یجتمعون مع قائم آل محمد - صلوات الله علیه - و یقومون معه و یستقیمون علیه و ینصرونه؛ آیا می دانی چرا شهر قم را «قم» نامیده اند؟ عرض كردم: خدا و پیغمبرش و شما آگاهترید. امام علیه السلام فرمود: قم نامیده شده است برای اینكه اهل آن با قائم آل محمد صلی الله علیه و آله همراه می شوند و با او قیام نموده و بر او استقامت می ورزند و او را یاری می رسانند.» (9)
در این روایت نقش مردم قم و ساكنین این شهر مقدس در حكومت جهانی حضرت مهدی علیه السلام مشخص شده است. با توجه به این حدیث، اهالی قم به ویژه دانایان و آگاهان آن، وظیفه ای مهم تر و مسؤولیت سنگین تری نسبت به سایر شهرهای ایران به دوش می كشند و این حقیقت، تلاش آنان را در زمینه سازی برای حكومت جهانی حضرت مهدی علیه السلام بیشتر از سایر سرزمین ها می طلبد.

4- شهر قم در قرآن و وعده پیروزی بر اسرائیل
پیشوای ششم روزی با یاران خود نشسته و قرآن تلاوت می كرد تا به این آیه رسید: «فاذا جاء وعد اولیهما بعثنا علیكم عبادا لنا اولی باس شدید فجاسوا خلال الدیار و كان وعدا مفعولا (10).» ؛ « [ای بنی اسرائیل!] پس هنگامی كه وعده [تحقق] نخستین آن دو فرا رسد، بندگانی از خود را كه سخت نیرومندند بر شما می گماریم؛ تا میان خانه ها [یتان] به جست و جو در آیند، و این تهدید تحقق یافتنی است.»
یاران امام در این لحظه پرسیدند: «جعلنا فداك من هؤلاء؟ فقال: ثلاث مرات، هم والله اهل قم (11) ؛ جانمان به فدای تو، این گروه چه كسانی هستند؟ امام صادق علیه السلام سه بار فرمود: به خدا سوگند! آنان اهل قم هستند.»

5- پناهگاه فرزندان حضرت زهرا علیها السلام
امام جعفر صادق علیه السلام فرمود: «اذا اصابتكم بلیة و عناء فعلیكم بقم فانه ماوی الفاطمیین (12) ؛ هرگاه [در تنگناهای زندگی قرار گرفتید و] بلاها و مصیبت ها به شما روی آورد، به سوی قم بروید؛ چون آنجا پناهگاه فرزندان فاطمه علیها السلام است.»
چنانكه اشاره شد، روایات متعددی از ائمه اطهار علیهم السلام در تجلیل و تقدیر از قم و اهل آن وارد شده است و در آن ها، شهر قم با القاب و عناوین ویژه ای مورد تجلیل قرار گرفته است، از جمله آن ها نام های زیر می باشد: قم (شهر قیام) ، حرم اهل بیت، شهر امن و امان، مركز یاران ائمه، قطعه ای از بیت المقدس، كانون شیعیان، آسایشگاه انسان های با ایمان، مجمع انصار المهدی علیه السلام، سرزمین مقدس، پرتگاه و محل سقوط ستمگران و گردنكشان، منبع علم و فضیلت و تقوی، سالم ترین شهرها و غیره.

6- اگر مردم قم ...
با این همه فضائل و مناقب كه در مورد شهر قم و ساكنان آن در سیره و سخن اهل بیت علیهم السلام وارد شده است، باید توجه داشت كه این ها مشروط به تداوم ایمان و اعتقاد به ارزش های اسلامی و ادامه راه اهل بیت علیهم السلام توسط مردم قم می باشد و گرنه اگر كسی خیال كند كه چون قمی هست و یا اینكه در شهر قم زندگی می كند و بدون عمل، مشمول این رحمت و بركات الهی خواهد شد، به خیالی باطل و پنداری بی پایه و سست دچار شده است؛ چرا كه امام صادق علیه السلام فرمود: «تربة قم مقدسة و اهلها منا و نحن منهم، لا یریدهم جبار بسوء الا عجلت عقوبته؛ ما لم یخونوا اخوانهم (و ما لم یحولوا احوالهم) ، فاذا فعلوا ذلك سلط الله علیهم جبابرة سوء!؛ خاك قم مقدس است و ساكنان آن از ما اهل بیت هستند و ما هم از آن هائیم، هیچ حاكم [گردنكش و] ستمگری به آن ها قصد سوء نمی كند مگر اینكه خداوند در عذاب او تعجیل می فرماید. البته به شرط آنكه [اهل قم] به برادران خود خیانت نكنند (و احوال خود را تغییر ندهند) ، زیرا در آن صورت خداوند متعال ستمگران بیدادگر را بر آنان مسلط خواهد كرد.»

بخشی از آثار و بركات حضرت معصومه علیها السلام در قم
ورود حضرت فاطمه معصومه علیها السلام به شهر قم و دفن پیكر مطهر آن بانوی كبریا در این شهر، آثار و بركات فراوانی را به همراه داشته است. از لحظه ورود نبیره رسول الله صلی الله علیه و آله به قم، پیوسته این شهر از جهات فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، عمرانی و اقتصادی رو به رشد و پیشرفت نهاده است. تاثیر این واقعه تاریخی را می توان با مطالعه زوایای تاریخی این شهر به دست آورد. بركات این بانوی مجلله در شهر قم آنگاه به اوج خود می رسد كه بدانیم تاثیر وجود آن حضرت در تحولات تاریخی، فرهنگی، مذهبی، اجتماعی نه تنها در محدوده یك شهر بلكه گاهی در كل كشور ایران بوده و یا حداقل وقایع وحوادث كشور ایران به نوعی مرتبط با شهر قم می باشد.
بركات حضرت معصومه در شهر قم و تاثیر این شهر بر كل ایران آنچنان مهم بوده و هست كه سال ها دل و دیده میلیون ها زائر و مجاور و جهانگرد را به خود مشغول داشته است. این تاثیر نه تنها برای زائران مشتاقی كه از راه های دور به عشق زیارت مرقد مطهر این دخت عصمت و یادگار امام موسی علیه السلام با ارادت خالصانه به این مكان مقدس می شتابند ملموس است بلكه حتی برای كسانی كه با انگیزه های غیر مذهبی وارد این مكان شده اند و یا از این دیار عبور كرده اند، پرجاذبه و شگفت انگیز بوده است. در عظمت و شكوه ظاهری این بارگاه مقدس، حقیقت و معنویت خاصی نهفته است كه ناخود آگاه هر بیننده ای را به سوی آن متوجه ساخته و دل و دیده اش را صید می كند.
در اینجا اعترافات چند تن از افراد خارجی را كه در قرن های گذشته از قم دیدن كرده و در لابلای سخنان خود به نقش ارزنده این بانوی ملكوتی و تاثیر بارگاه آن حضرت در شهر قم اشاره كرده اند، مرور می كنیم.
«اوژن فلاندن» جهانگرد فرانسوی و دانشمندی كه در زمان محمد شاه قاجار در سال های 1219 و 1221 شمسی به اتفاق هموطن هنرمند خود «پاسكال كست» به ایران آمده است، در مورد اهمیت و نقش شهر قم و مرقد مطهر حضرت معصومه علیها السلام چنین می نگارد: «مقبره فاطمه كه ایرانی ها «معصومه» می نامند در تمام مشرق، احترامی به سزا دارد و مردم از اكناف به زیارتش می آیند، فاطمه نوه علی است. از پادشاهان ایران، شاه عباس دوم، شاه صفی و فتحعلی شاه در قم مدفونند. تیمور لنگ به قم چندان لطمه نرسانده و شاید از بركت فاطمه باشد». (13)
«كارل بروگش» جهانگرد آلمانی نیز كه اوضاع ایران را در سده نوزدهم میلادی از دید مادی خود بررسی كرده است، در مورد عظمت ظاهری شهر قم و حضرت معصومه علیها السلام چنین می گوید: «دورنمای قم به معنای واقعی كلمه از فاصله چند میلی می درخشد، زیرا گنبد زیارتگاه این شهر را با ورقه هایی از طلا پوشانده اند كه نور آفتاب را به شكل خیره كننده ای منعكس می كند. شاهان ایران علاقه زیاد دارند به این كه گنبد بناهای مقدس را با ورقه های طلا و نقره بپوشانند. طلا كاری ها و نقره كاری های زیبای ضریح مقدس واقعا چشم را روشن می كنند. خدمتكارانم پیوسته از شكوه و جلال گنبد و مقبره فاطمه در قم سخن می گفتند.
نه فقط زندگان بلكه مردگان نیز به سوی این مزار جلب می شوند؛ زیرا بسیاری از ایرانیان وصیت می كنند كه پس از مرگ در جوار این بانوی مقدس دفن شوند. قم مدفن قدیسین هم هست. بنا به گفته اهالی محل، قم دارای 444 امامزاده كوچك و بزرگ است.» (14)
به هر حال بعد از ورود حضرت معصومه علیها السلام به قم و دفن پیكر مطهر آن حضرت در این سرزمین مقدس، علویان و سادات بیشتری به این شهر روی آوردند، توجه شیعیان به این نقطه فزونی یافت و علما و مشاهیر شیعه در طول تاریخ به این مكان مقدس توجه نشان دادند، مهاجرت به این شهر زیاد شد و موقعیت مذهبی قم تثبیت و استحكام تاریخی یافت.
قم با این ویژگی ها در میان شهرهای شیعه نشین از شهرت جهانی برخوردار شد و یكی از شهرهای مهم جهان اسلام به شمار آمده و از مراكز مهم فرهنگی و فقهی شیعه گردید و از همه مهم تر به عنوان هسته مركزی و پایگاه اصلی بزرگترین و باشكوهترین انقلاب در تاریخ جهان گردید.
در اینجا به فهرست برخی از نتایج ورود حضرت معصومه علیها السلام به شهر قم می پردازیم:

1- گسترش شهر قم
شهر قم به تدریج از شمال شرقی، به جنوب غربی كه محل دفن آن حضرت بود كشیده شد به طوری كه حرم فاطمه معصومه علیها السلام كه در حاشیه شهر قرار داشت، امروزه در مركز شهر و در آبادترین قسمت آن واقع است.

2- مورد توجه شدن قم
توجه پادشاهان و حاكمان و طبقات گوناگون مردم به این شهر و كوچ بسیاری از افراد مشتاق اهل بیت علیهم السلام برای اقامت در آن، به خاطر مدفون بودن حضرت معصومه علیها السلام در این شهر است.
3- استحكام مذهبی قم
قم از جنبه مذهبی استحكام ویژه ای یافته و مركز روحانیت شیعه شد. و عده ای از بزرگترین علمای شیعه از آنجا برخاسته یا در آن اقامت كردند.

4- كثرت سادات در شهر قم
بعد از دفن حضرت معصومه علیها السلام عده بسیاری از فرزندزادگان امام حسن و امام حسین و موسی بن جعفر و علی بن موسی الرضا علیهم السلام و از فرزندان محمد حنفیه و زید بن علی بن الحسین علیهم السلام و اسماعیل فرزند امام صادق علیه السلام از اطراف به قم روی آورده اند. از آنجا كه این شهر از ابتدا مورد نظر آل علی علیهم السلام بوده است و مردم قم نسبت به اولاد پیغمبر صلی الله علیه و آله ارادت و علاقه خاصی داشته اند، به تدریج بعد از ورود حضرت معصومه علیها السلام از نظر كثرت سادات، موقعیت بی نظیر و یا كم نظیری یافته است.
امروزه كثرت سادات قم، به خوبی محسوس و مشهود است و چند محله به نام علویان وسادات است كه بیشتر آن ها سید هستند، از جمله محله سیدان، محله موسویان و محله موسی سلام بر مردم قم! خداوند شهرهای آنان را با باران سیراب كند و بركت ها را بر آنان نازل كند و بدی های آنان را به خوبی مبدل گرداند. آن ها اهل ركوع و سجود و قیام و قعودند. آنان فقیه و دانشمند و اهل درك حقایق و روایت و عبادت نیكو هستند.
مبرقع و همچنین وجود سادات برقعی و رضوی و چاووشی و غیره نشانگر این حقیقت می باشد.

5- توجه به امور امامزادگان
مردم قم از اوایل قرن سوم هجری كه فاطمه معصومه علیها السلام در قم مدفون شد، در بزرگداشت مقابر اولاد پیامبر صلی الله علیه و آله همان تلاش را كردند كه در زمان حیاتشان از آنان به عمل می آوردند. ساختن بناهای مجلل و بارگاه و گنبد و وقف اموال در این راه از جمله این تلاش هاست. در دوره صفویه و قاجاریه، بعضی از جهانگردانی كه به ایران آمده و از قم عبور كرده اند، در سفرنامه های خود امامزادگان قم را وصف نموده و حتی در پاره ای از آن ها در تعداد امامزادگان افراط كرده اند.

6- پرورش علمای بزرگ در شهر قم
یكی دیگر از بركات فاطمه معصومه علیها السلام، پرورش عالمان و اندیشمندان بزرگ در این شهر می باشد كه به نام بعضی از آنان اشاره می شود:
- علی بن حسین بن بابویه قمی، پدر شیخ صدوق یا صدوق اول؛
- محمد بن علی بن بابویه قمی، معروف به شیخ صدوق و نویسنده نزدیك به 300 كتاب در اصول و فروع؛
- محمد بن حسن صفار، از یاران نزدیك امام حسن عسكری علیه السلام؛
- احمد بن اسحاق قمی، وكیل امام عسكری علیه السلام در قم و سازنده مسجد معروف امام به دستور آن حضرت؛
- احمد بن ادریس قمی، از محدثان شیعی؛
- زكریا بن آدم، از اصحاب امام رضا علیه السلام؛
- ابوعبدالله محمد بن خالد برقی، ادیب، محدث و نویسنده كتاب های مهمی همچون: التنزیل و التعبیر، كتاب العلل، كتاب یوم و لیله (15) ؛
- احمد بن محمد بن خالد برقی، منسوب به برقرود قم و نویسنده كتاب های فراوانی همچون: المحاسن، كتاب التبلیغ و الرساله، كتاب التراحم و التعاطف، و سایر تالیفات وی كه به ده ها جلد بالغ می شود (16) ؛
- علی بن ابراهیم قمی، مفسر معروف؛
- خواجه نصیر الدین طوسی جهرودی معروف به استاد البشر و از افتخارات جهان اسلام؛
- صدر المتالهین شیرازی، كه آثار برجسته فلسفی از جمله: اسفار اربعه، شواهد الربوبیه، شرح كافی و... را پدید آورد؛
- ملا عبد الرزاق لاهیجی، فیلسوف وحكیم نامدار شیعه در قرن 11 و صاحب كتاب های شوارق الالهام و گوهر مراد؛
- حاج ملا مهدی قمی نراقی، نویسنده جامع السعادات؛
- میرزا ابوالقاسم قمی (میرزای قمی) ، صاحب قوانین و دارای كرامات بی شمار.
وصدها عالم و دانشمند و شاعر و وزیر و مورخ و رجال علمی و مردان سیاست و وزارت از این خطه ظهور نموده اند كه تفصیل آن در جای خود بیان شده است. (17)

7- حوزه علمیه قم
یكی دیگر از بركات مزار مقدس بانوی دو عالم، حضرت معصومه علیها السلام در شهر قم، رونق گرفتن حوزه علمیه می باشد. تاریخ این كانون علم و فقاهت به قرن ها قبل بر می گردد. ابراهیم بن هاشم قمی، سعد بن عبدالله قمی، احمد بن اسحاق قمی، علی بن بابویه قمی و ده ها محدث و عالم شیعی از اوایل قرن سوم هجری به بعد، زمینه گسترش علم و ادب و حدیث را در این شهر ایجاد كرده بودند. این حوزه علمی كم و بیش تداوم داشت و ترویج علم در این شهر همچنان در طول تاریخ ثمرات پرباری به همراه می آورد تا آنكه مرحوم میرزای قمی عالم جلیل القدر عصر قاجار، به این شهر روی آورد و به حركت علمی این دیار شتاب بخشید.
هجرت ملاصدرا فیلسوف نامی شیعه به قم چهره دیگری به این حركت داد. سكونت مرحوم فیض كاشانی در قم و تاسیس مدرسه فیضیه در جوار حرم مطهر حضرت معصومه علیها السلام، رشد فكری و فضای علمی این شهر را دگرگون نمود.
این رشد علمی همچنان رو به بالندگی بود تا در سال 1315 شمسی مرحوم شیخ عبدالكریم حائری پرچمدار علم و فضیلت از اراك به قم آمده و روحی تازه به كالبد این كانون فقاهت و معنویت دمید. اقبال آیت الله العظمی بروجردی رحمه الله به قم، فعالیت های فرهنگی واجتماعی را در این شهر تسریع نموده و همچنین ورود مراجع و دانشمندان بزرگ شیعی و همراهی آنان با حركت حوزه علمیه در شكوفائی آن نقش به سزایی داشت.
امروزه به بركت معنوی حضرت فاطمه معصومه علیها السلام، مجمع بزرگی از مراجع، آیات عظام و فقیهان و مجتهدان در این شهر نورانی و ملكوتی ایجاد شده است كه مورد توجه جهانیان می باشد.
هم اكنون خیل عظیمی از طلاب و دانش پژوهان علوم اسلامی در این حوزه مقدسه به تحصیل و تدریس اشتغال دارند كه با زعامت مراجع تقلید و تدبیر مدیریت حوزه علمیه قم برنامه ریزی های خاصی برای توسعه و بارور نمودن هرچه بیشتر علوم اسلامی و تخصصی نمودن آن در حال انجام است كه آینده روشن و بالنده تری را نوید می دهد. لازم به ذكر است این رونق علمی شهر قم را امام صادق علیه السلام ده ها سال قبل از ورود حضرت معصومه علیها السلام به شهر قم، پیش بینی كرده و فرموده بود: «زمانی می رسد كه از قم علم و دانش به دیگر شهرها از شرق تا غرب عالم منتشر می شود، تا جایی كه این شهر اسوه و الگوی شهرهای دیگر گشته و هیچ كس در روی زمین باقی نمی ماند كه از قم به او بهره های علمی و دینی نرسد تا آنكه زمان ظهور حجت خدا و قائم ما فرا رسد». (18)

8- انقلاب اسلامی ایران
از مهم ترین ویژگی های شهر قم و آثار و بركات حضرت معصومه علیها السلام تشكیل هسته های مركزی انقلاب اسلامی ایران در این نقطه حساس كشور می باشد. شهر قم بستر قیام و انقلاب و پرورشگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران است.

اكثر حوادث انقلاب اسلامی با این شهر مرتبط بوده است و البته به وقوع چنین حادثه ای در شهر قم در گفتار ائمه اطهار علیهم السلام نیز اشاره شده است و روایت معروف حضرت كاظم علیه السلام در این مورد، قابل انطباق با انقلاب اسلامی ایران است. مطمئنا اگر انقلاب با عظمت اسلامی - كه از شهر قم ریشه گرفته و موج آن تمام نقاط عالم را تحت تاثیر قرار داد - مصداق منحصر به فرد این گفتار زیبا نباشد، حتما یكی از مصادیق آن خواهد بود؛ چراكه ویژگی های مورد ستایش امام هفتم علیه السلام دقیقا در مورد رهبر و مردم ایران صادق می باشد. آن ویژگی ها عبارتند از:
1- رهبر آنان مردی از اهل قم است.
2- رهبر آنان مردم را به سوی حق می خواند.
3- پیروان و طرفداران او اراده و استقامتی قوی و آهنین دارند.
4- خستگی در آنان راه ندارد.
5- طوفان های حوادث آنان را متزلزل نمی كند.
6- توكل بر خدا دارند.
7- به خاطر پارسایی پیروزند.
متن روایت چنین است كه امام موسی كاظم علیه السلام فرمود: «رجل من اهل قم یدعوا الناس الی الحق، یجتمع معه قوم كزبر الحدید، لاتزلهم الریاح العواصف و لا یملون من الحرب و لایجبنون و علی الله یتوكلون والعاقبة للمتقین؛ مردی از اهل قم [به پا می خیزد و] مردم را به حق فرا می خواند. گروهی به یاری او بر می خیزند كه مانند قطعه های آهن هستند، تندبادها [ی حوادث و مشكلات] آنان را متزلزل نمی كند و از جنگ خسته نمی شوند و نمی ترسند و بر خدا توكل می كنند. پیروزی نهایی از آن پرهیزكاران است.» (19)
این نوشتار را با كلامی از حضرت امام خمینی رحمه الله - كه به این شهر افتخار می كرد - به پایان می بریم:
«قم حرم اهل بیت است. قم مركز علم است. قم مركز تقواست. قم مركز شهادت و شهامت است. از قم علم به همه جهان صادر شده است و می شود و از قم شهادت به همه جا صادر می شود. قم شهری است كه در آن ایمان و علم و تقوا پرورش یافته، و... از زمان ائمه اطهار علیهم السلام مورد توجه اسلام بوده است، و از قم تقوا، شجاعت، شهامت، و همه فضایل به همه جا صادر می شد و صادر خواهد شد.
علمایی كه در قم من ادراك كرده ام، كسانی بودند كه در دنیا نمونه بودند، در علم و در تقوا و من امیدوارم كه ادامه پیدا كند این علم و تقوا در شهر شما تا زمان ظهور امام زمان سلام الله علیه» (20)

 


پی نوشت :

1) مناقب، ج 4، ص 367؛ زندگانی حضرت موسی بن جعفر علیه السلام، عمادزاده، ج 2، ص 375.
2) حیاة الامام الرضا علیه السلام، ص 428.
3) ودیعه آل محمد صلی الله علیه و آله، ص 12.
4) تاریخچه قم، ص 16.
5) تاریخ مذهبی قم، ص 92.
6) همان.
7) بحارالانوار، ج 57، ص 217؛ مستدرك سفینة البحار، ج 8، ص 598.
8) بحار الانوار، ج 57، ص 216.
9) بحارالانوار، ج 57، ص 216 و معجم احادیث المهدی علیه السلام، ج 3، ص 474.
10) اسراء/ 5.
11) بحارالانوار، ج 57، ص 216.
12) همان، ص 215.
13) ماهنامه كوثر، ش 9، ص 73 و 74 با اختصار.
14) همان، ش 12، ص 65 و 66. با اختصار.
15) رجال نجاشی، ص 335.
16) همان، 76.
17) برای اطلاعات بیشتر به «تاریخ مذهبی قم» مراجعه شود.
18) بحارالانوار، ج 60، ص 213.
19) همان، ج 57، ص 216.
20) صحیفه امام، ج 13، ص 165.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره30.





تاریخ ارسال مطلب : سه شنبه ٥ مهر ١٣٩٠ / شماره خبر : ٩٣٠٧٧ / تعداد بازدید : 1406/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج