چهارشنبه ٠٢ آبان ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > تاریخ > تاریخ معصومین 
ماهنامه مبلغان


محمد میانجی

سیمای امام سجاد علیه السلام (1)

بی گمان شرط اول پیشوا قرار دادن اهل بیت علیهم السلام، شناخت ویژگیهای آنان و تاسی به آنهاست؛ صفات برتری كه پیروان را به سوی قله كمال راه می نماید...

بی گمان شرط اول پیشوا قرار دادن اهل بیت علیهم السلام، شناخت ویژگیهای آنان و تاسی به آنهاست؛ صفات برتری كه پیروان را به سوی قله كمال راه می نماید، وجود انسان را با انوار الهی، طاهر می سازد و شایستگی هدایت پذیری و وصول به قرب الهی را فراهم می آورد. بر این اساس، اینك كه در آستانه شهادت امام زین العالدین علیه السلام قرار گرفته ایم، از چشمه سار ویژگیها و شخصیت آسمانی آن حضرت جرعه هایی می نوشیم، تا پیرویمان بامعرفت آغشته گردد.

سیمای امام سجاد علیه السلام(1)
ویژگیهای امام سجاد علیه السلام را می توان در دو بخش مطالعه كرد؛ ویژگیهای مرتبط با امامت (علم، عصمت، معجزه) و ویژگیهای شخصی آن حضرت كه خود در دو بخش (ارتباط با خداوند، ارتباط با مردم و خود) قابل مطالعه است.

ویژگی های مرتبط با امامت
1. علم
امام سجاد علیه السلام همچون دیگر ائمه و رسولان الهی برخوردار از علم غیب بود و با این فضیلت الهی وظایف امامت را انجام می داد. علم غیب به دو گونه است:
1. مطلق؛ كه مختص خداوند است. «عالم الغیب والشهادة وهو الحكیم الخبیر»؛ (2) «آگاه به غیب و شهود است و حكیم و داناست..»

2. نسبی؛ كه به اذن الهی در اختیار انبیا و امامان قرار دارد؛ علمی كه محدود، وابسته به علم الهی، و بالقوه است، برخلاف علم غیب مطلق خدا كه نامحدود، مستقل و فعلی است و در هیچ شرایطی، چیزی از او پنهان نمی ماند.
بر این اساس راوی می گوید: امام زین العابدین علیه السلام می فرمود: «لولا آیة فی كتاب الله لحدثتكم بما كان وما یكون الی یوم القیامة فقلت له یابن رسول الله ایة آیة؟ قال: قول الله تعالی یمحوا الله ما یشاء ویثبت وعنده ام الكتاب؛(3) اگر یك آیه در قرآن نبود، شمارا به آنچه بود و خواهد بود تا روز قیامت، خبر می دادم. [راوی می گوید:] به او گفتم: ای پسر رسول خدا! آن كدام آیه است؟ فرمود: سخن خداوند تعالی [كه فرمود:] «هر چه را خدا بخواهد محو و تثبیت می كند و ام الكتاب نزد اوست..»
آن حضرت زمانی هم كه شخصی بر سر مسئله ای فقهی با وی به جدل پرداخت فرمود: «اگر به خانه ما درآیی، ردپای جبرئیل را به تو نشان خواهیم داد. آیا كسی هست كه از ما به سنت آگاه تر باشد..» (4)

نمونه ای از علم غیب آن حضرت را می توان در برخوردش با عبدالملك بن مروان یافت. حجاج بن یوسف به عبدالملك نوشت: «اگر می خواهی بنیان حكومت خودت را استوار سازی، لازم است علی بن الحسین علیه السلام را به قتل برسانی..»
عبدالملك هم در جواب او نوشت: «از ریختن خون بنی هاشم خودداری كن؛ زیرا سلطنت آل ابوسفیان به واسطه كشتن بنی هاشم چندان پایدار نماند..» عبدالملك نامه را مخفیانه به حجاج فرستاد، ولی چند روز بعد نامه ای از امام سجاد علیه السلام دریافت كرد كه در آن نوشته بود: «از آن نامه ای كه درباره حفظ خون بنی هاشم به حجاج نوشته بودی اطلاع یافتم....»
وقتی عبدالملك نامه را خواند، دید تاریخ آن با تاریخ نامه ای كه برای حجاج نوشته است مطابقت دارد. (5)
ناگفته نماند كه علاوه بر امور غیبی كه آگاهی از آن برای هدایت سكان امامت ضروری است، آن امام از علوم معمول نیز آگاهی كامل داشت؛ تا آنجا كه زهری، از علمای درباری عبدالملك، می گوید: «ما رایت احدا كان افقه منه؛(6) كسی را فقیه تر از او (امام سجاد علیه السلام) ندیدم..»

2. عصمت
بی گمان سكان هدایت بشر باید در دست كسانی قرار گیرد كه خود از هرگونه آلودگی به دور هستند. شیعیان كسی را به امامت می پذیرند كه مصداق «لیذهب عنكم الرجس.» ، و از هر گناه و آلودگی به دور باشد. یك پرسش و پاسخ از محضر امام سجاد علیه السلام می تواند موضوع را به كلی روشن سازد:
امام سجاد علیه السلام فرمودند: «الامام منا لایكون الا معصوما ولیست العصمة فی ظاهر الخلقة فیعرف بها فلذلك لا یكون الا منصوصا. فقیل یا ابن رسول الله فما معنی المعصوم؟ فقال: هو المعتصم بحبل الله وحبل الله هو القرآن لا یفترقان الی یوم القیامة والامام یهدی الی القرآن و القرآن یهدی الی الامام و ذلك قول الله عزوجل «ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم.» (7) ؛ امام از ما، حتما معصوم است و عصمت چیزی نیست كه در ظاهر خلقت معلوم باشد تا با خلقت شناخته شود. به این جهت، امام را جز از راه نص نمی توان تعیین كرد. سؤال شد: ای فرزند رسول خدا! پس معنای معصوم چیست؟ فرمود: معصوم كسی است كه به ریسمان الهی تمسك جوید و ریسمان الهی قرآن است. [امام و قرآن] تا قیامت از هم جدا نمی شوند. امام [مردم را] به قرآن و قرآن به امام هدایت می كند و [شاهدش] این سخن خداوند است كه «این قرآن [مردم را] به راهی كه پایدارتر است، هدایت می كند..»
مناجات آن حضرت در روز عرفه نیز شنیدنی است، آنجا كه می فرماید: «وهب لی عصمة تدنینی من خشیتك وتقطعنی عن ركوب محارمك وتفكنی من اسر العظائم وهب لی التطهیر من دنس العصیان؛ (8)عصمتی به من ببخش كه مرا به ترس از تو نزدیك سازد و از انجام محارم تو باز دارد و از اسارت گناهان بزرگ آزاد سازد، و پاكی از آلودگی گناه را به من ببخش..»

3. معجزات
معجزه كار خارق العاده ای است كه از راهی غیر از راه علل طبیعی و عادی ایجاد می شود و هدف از آن تحدی است. مانند اینكه پیامبر یا امام برای اثبات رسالت و امامت خود كاری خارق العاده انجام دهد و آن را نشانه امامت یا رسالت خود بداند. در قرآن كریم معجزات گاه به خود پیامبران (9) و گاه به خداوند نسبت داده شده است. (10)اژدها شدن عصای حضرت موسی علیه السلام (11)، ید بیضای آن حضرت،(12) سخن گفتن عیسی علیه السلام در كودكی(13) و... ، همگی ثابت می كنند كه معجزه امری قابل وقوع است.
اینك نمونه ای از معجزات امام سجاد علیه السلام را نقل می كنیم:
ابو خالد كابلی سالها به امامت محمد حنفیه معتقد بود تا اینكه از طریق یحیی بن ام طویل توانست به حضور امام سجاد علیه السلام برسد. در ملاقات دوم وی، امام سجاد علیه السلام فرمود: «اگر می خواهی مقام خودم را در بهشت هم اكنون به تو نشان می دهم..» امام دستش را به چشمان ابوخالد كشید و او خود را در بهشت و كاخها و رودخانه های آن دید. تا آنكه حضرت بار دیگر دست به چشمان او كشید و او خود را یك مرتبه روبه روی حضرت دید. (14)
وی سرانجام در سایه این توجهات حضرت، توفیق پیروی از امام حق را یافت. (15)

ویژگیهای امام علیه السلام، در ارتباط با خدا
1. شاكر بودن
ابوحمزه ثمالی می گوید: امام زین العابدین علیه السلام هرگاه غذا میل می كرد، می فرمود: الحمدلله كه به ما غذا داد و ما را سیراب كرد و ما را كفایت فرمود و به ما كمك نمود و ما را پناه داد و نعمت عطا فرمود و فضیلت بخشید. ستایش خدایی را كه همگان را اطعام می دهد و كسی او را اطعام نمی كند. (16)
آن حضرت می فرمود: «لقد استرقك بالود من سبقك بالشكر؛ (17) هر كه زودتر شكر و سپاس [نعمت] تو را به جا آورد، با دوستی [و محبت] خود، تو را برده خویش كرده است..»

2. عشق به قرآن
آن حضرت می فرمود: «لو مات مابین المشرق والمغرب لما استوحشت بعد ان یكون القرآن معی؛ (18) اگر آنچه بین مشرق و مغرب است از میان برود، پس از آنكه قرآن با من باشد، بیمی به خود راه نمی دهم..»
امام سجاد علیه السلام از خوش صداترین افراد بود و ممكن نبود كسی صدای قرآن خواندن او را بشنود و تحت تاثیر قرار نگیرد؛ لذا مورخان گفته اند: سقاهایی كه از در خانه امام می گذشتند، می ایستادند تا صدای امام را بشنوند. (19)
آن حضرت می فرمود: «آیات القرآن خزائن، كلما فتحت خزانة ینبغی لك ان تنظر ما فیها؛ آیات قرآن گنجینه هایی اند، هر وقت گنجینه ای گشوده شود، شایسته است كه به دقت در آن بنگری..»
برای همین، حضرت در نماز عبارت «مالك یوم الدین.» را آن قدر تكرار می كرد كه نزدیك بود جان از جسمش جدا شود. (20)
امام زین العابدین علیه السلام در بخشی از دعای بسیار طولانی ختم قرآن خود، بارها این عشق و دلدادگی اش را آشكار می سازد. از جمله عرض می كند: «اللهم صل علی محمد و آله واجعلنا ممن یعتصم بحبله ویاوی من المتشابهات الی حرز معقله ویسكن فی ظل جناحه ویهتدی بضوء صباحه؛ (21)
خداوندا! بر محمد و آل او درود فرست و ما را از كسانی قرار بده كه به ریسمان [محكم] قرآن چنگ می زنند و در [درك معانی] متشابهات به پناهگاه محكم محكمات قرآن پناه می برند و در زیر بال قرآن به آرامش می رسند و به وسیله نور صبحگاهی آن هدایت می شوند..»


3. مستجاب الدعوه بودن
امام سجاد علیه السلام از آن روی كه محبوب الهی بود، مقام والای مستجاب الدعوه بودن را هم داشت.
ثابت بنانی نقل می كند: من و گروهی از عبادت گران بصره (ایوب سجستانی، صالح مری، عتبة الغلام، حبیب فارسی و مالك بن دینار) به حج رفتیم و دیدیم مردم از شدت تشنگی و بی آبی در مضیقه و فشارند. آنان به ما متوسل شدند و ما به سوی كعبه رفتیم و پس از طواف، با تضرع از خدا تقاضای باران كردیم، اما دعای ما پذیرفته نشد. در همین بین جوانی كه اندوه و ناراحتی در چهره اش پیدا بود، آمد و بعد از طواف، رو به ما كرد و گفت: مالك بن دینار و...! گفتیم: بله! گفت: یك نفر از شما را خدا دوست ندارد!؟ گفتیم: ما دعا كردیم، اجابت با اوست!
او به سوی كعبه رفت و در آنجا به سجده افتاد. در سجده می گفت: خدایا تو را به علاقه ای كه به من داری، اینها را از باران سیراب كن. هنوز دعایش تمام نشده بود كه باران همچون دهانه مشك باریدن گرفت.
گفتم: جوان! از كجا فهمیدی خدا تو را دوست دارد؟ گفت: اگر دوست نداشت، به خانه اش دعوت نمی كرد. حال كه دعوت كرده، فهمیدم مرا دوست دارد؛ لذا او را به علاقه اش به خودم قسم دادم.
آن جوان از پیش ما رفت... از مردم مكه پرسیدم این جوان كه بود؟ گفتند: علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب علیهم السلام بود. (22)

4. عبادت
امام سجاد علیه السلام عبادت را بزرگترین حق خدا بر گردن انسان می دانست و می فرمود: «فاما حق الله الاكبر فانك تعبده، لاتشرك به شیئا، فاذا فعلت ذلك باخلاص جعل لك علی نفسه ان یكفیك امر الدنیا والاخرة ویحفظ لك ما تحب منهما؛ (23)
بزرگ ترین حق خدا این است كه او را عبادت كنی و چیزی را با او شریك قرار ندهی. پس اگر این كار را با اخلاص انجام دادی، خدا بر خود لازم می كند كار دنیا و آخرت تو را كفایت كند و هر چه از دنیا و آخرت بخواهی، برایت پاس دارد..»
آن حضرت درباره حق نماز نیز می فرمود: «فاما حق الصلاة فان تعلم انها وفادة الی الله وانك قائم بها بین یدی الله فاذا علمت ذلك كنت خلیقا ان تقوم فیها مقام الذلیل الرغب الراهب الخائف الراجی المسكین المتضرع؛ (24)
حق نماز آن است كه بدانی نماز شرفیابی به درگاه الهی است و تو به وسیله نماز در مقابل خدا ایستاده ای. پس هر گاه آن را دانستی، سزاوار خواهی بود كه مثل بنده ای ذلیل، مشتاق، ترسناك و بیمناك [از عذاب خدا] ، امیدوار [به رحمت او] ، محتاج، و نالان، در برابر او بایستی..»
امام سجاد علیه السلام درباره درجات عبادت می فرمود: «من از خدا كراهت دارم كه او را تنها به خاطر پاداش عبادت كنم، تا مانند بنده طمعكار باشم كه هر وقت طمع ثواب داشت، عبادت كند وگرنه عبادت نكند. و كراهت دارم كه از ترس عذابش عبادت كنم، تا مانند بنده بدی باشم كه اگر نترسید كاری نمی كند..» سؤال شد: پس به چه منظور خدا را می پرستی؟ فرمود: «برای اینكه او با كرامتها و نعمتهایش شایسته عبادت است..» (25)
در مقام عمل نیز امام سجاد علیه السلام عابدترین فرد روزگار بود. تا آنجا كه مالك بن انس درباره آن حضرت می گفت: به من خبر رسیده كه علی بن الحسین علیه السلام هر شب و روز هزار ركعت نماز می خواند. (26) و ابن ابی الحدید می گفت: «كان الغایة فی العبادة؛ (27) نهایت در عبادت كردن بود..» برای همین، او به زین العابدین مشهور شد.
امام باقر علیه السلام می فرمود: «بلغ من العبادة ما لم یبلغه احد وقد اصفر لونه من السهر ورمضت عیناه من البكاء ودبرت جبهته من السجود و ورمت قدماه من القیام فی الصلاة؛ (28) از عبادت به جایی رسیده بود كه كسی نرسیده بود. از شب زنده داری رنگش زرد، و از گریه چشمانش سرخ، و از سجده پیشانی اش برجسته، و از ایستادن در نماز پاهایش دچار ورم شده بود..»
دیگر ویژگیهای امام سجاد علیه السلام را در بخش بعدی این مقاله تبیین خواهیم كرد.


پی نوشت:

1)- میزان الحكمة، ج 1، ص 169 (الامامة) ، به نقل از نوادر راوندی، ج 3، ص 193.
2)- انعام/73.
3)- تفسیر نورالثقلین.
4)- زندگانی امام زین العابدین، عبدالرزاق مقرم، ص 435، به نقل از فصول المختاره، ج 1، ص 7.
5)- اثبات الهداة، ج 5، ص 235.
6)- سیر اعلام النبلاء، ج 4، ص 389.
7)- بحارالانوار، ج 25، ص 194.
8)- صحیفه سجادیه، دعای 47.
9)- آل عمران/49؛ مائده/110؛ اعراف/108.
10)- اعراف/160.
11)- اعراف/117 و 107.
12)- نمل/12.
13)- مریم/30.
14)- زندگانی امام زین العابدین، مقرم، ص 86. به نقل از: دلائل الامامة، ص 91. نظیر نشان دادن بهشت و جایگاه آخرت را می توان در مورد امام حسین علیه السلام كه جایگاه بهشتی را به یارانش نشان داد، یا امام هادی علیه السلام كه به صالح بن سعید نشان داد، یا رفتار حضرت موسی علیه السلام كه مقامات بهشتی ساحرانی را كه به او ایمان آوردند، به آنان نشان داد.
15)- مدینة المعاجز، ص 318.
16)- محاسن برقی، ج 1، ص 16.
17)- نهایة الارب فی فنون الادب، ج 21، ص 331.
18)- بحارالانوار، ج 46، ص 107.
19)- اصول كافی، ج 2، ص 616.
20)- تحلیلی از زندگانی امام سجاد علیه السلام، باقر شریف قرشی، ص 5؛ اصول كافی، ج 2، ص 602.
21)- صحیفه سجادیه، دعای 41.
22)- بحارالانوار، ج 11 (ترجمه زندگی امام سجاد علیه السلام و امام باقر علیه السلام) ، ص 38.
23)- تحف العقول، ص 184 به بعد.
24)- همان.
25)- تفسیر امام حسن عسكری علیه السلام، ص 132.
26)- تهذیب الكمال، ج 20، ص 390.
27)- شرح نهج البلاغه، ج 1، ص 27.
28)- مناقب ابن شهر آشوب، ج 4، ص 148؛ ارشاد، مفید، ص 255.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره 51 .




تاریخ ارسال مطلب : جمعه ٢٣ مهر ١٣٩٥ / شماره خبر : ٩٠٥٧٢ / تعداد بازدید : 2798/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج