دوشنبه ١١ ارديبهشت ١٣٩٦
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلي > تحقیقات،مقالات > تاریخ > تاریخ معصومین > امام حسن عسکری علیه السلام 


عبدالکریم تبریزی

سیری در سیره فردی و اجتماعی امام حسن عسكری علیه السلام (2)

امام حسن عسكری علیه السلام در روز جمعه هشتم ربیع الثانی سال 232 ه. ق در مدینه منوره دیده به جهان گشود...

امام حسن عسكری علیه السلام در روز جمعه هشتم ربیع الثانی سال 232 ه. ق در مدینه منوره دیده به جهان گشود. پدر بزرگوار آن حضرت امام هادی علیه السلام و مادر گرامی اش با نام های سلیل، حدیثه و سوسن شناخته می شود. (1)


مدت امامت امام حسن عسكری علیه السلام شش سال بود كه از سال 254 ه. ق شروع و در 260 ه. ق با شهادت آن حضرت پایان یافت. امام حسن عسكری در طول زندگانی و به ویژه در دوران امامت خویش به واسطه مبارزه با طاغوت های زمان در تبعید و زندان و تحت نظر خلفای وقت به سر می برد و سرانجام در هشتم ربیع الاول سال 260 و در 28 سالگی در شهر سامراء و توسط احمد معتمد پانزدهمین خلیفه عباسی به طرز مرموز مسموم شده و به شهادت رسید. (2)
در شماره قبل به مناسبت شهادت امام حسن عسكری علیه السلام مباحثی از سیره فردی و اجتماعی آن امام ارائه گردید. در این مجال، فرازهای دیگری از سیره فردی و اجتماعی آن حضرت را می خوانیم:

زمینه سازی برای امامت حضرت مهدی علیه السلام
در اثر فشارهای سیاسی و اختناق شدیدی كه از سوی حكمرانان عباسی اعمال می شد، موضوع جانشینی بعد از حضرت عسكری علیه السلام در هاله ای از ابهام قرار داشت. امام یازدهم در فرصت های مناسب تلاش می كرد تا شیعیان را با جانشین خویش آشنا كرده و زمینه امامت حضرت ولی عصر علیه السلام را آماده نماید و به این وسیله موضوع امامت حضرت مهدی علیه السلام برای پیروان آن حضرت مشخص گردد. در اینجا به دو مورد از تلاش های آن حضرت در زمینه سازی برای امامت و جانشینی امام زمان علیه السلام اشاره می كنیم:
1- احمد بن اسحاق وكیل تام الاختیار حضرت امام حسن عسكری علیه السلام در شهر قم بود. شیعیان مرتب به او رجوع كرده و در مورد جانشین حضرت عسكری علیه السلام سؤال می كردند. او برای اینكه در این مورد اطلاعات بیشتری كسب كند و جانشین حضرت را با چشم خود ببیند، عزم سفر كرد و در شهر سامراء به محضر حضرت عسكری علیه السلام شرفیاب شد. قبل از اینكه لب به سخن بگشاید و در مورد جانشین آن حضرت سؤال كند، امام حسن عسكری علیه السلام فرمود: «ای احمد بن اسحاق! خداوند متعال از اول خلقت عالم تا امروز زمین را خالی از حجت قرار نداده است و تا قیامت هم خالی نخواهد گذاشت، حجتی كه به واسطه او گرفتاری ها را از اهل زمین دفع می كند و به سبب او باران نازل می شود و به میمنت وجود وی بركات نهفته در دل زمین را آشكار می سازد..»
احمد پرسید: یابن رسول الله! حجت خدا بعد از شما كیست؟ حضرت به درون خانه رفت و لحظه ای بعد كودكی سه ساله را كه رخسارش همچون ماه شب چهارده می درخشید، در آغوش گرفته و بیرون آورد و گفت: «ای احمد بن اسحاق! اگر در نزد خداوند متعال و ائمه اطهار علیهم السلام مقامی والا نداشتی، فرزندم را به تو نشان نمی دادم. این كودك هم نام و هم كنیه رسول خدا صلی الله علیه و آله است و همین كودكی است كه زمین را بعد از آنكه از ظلم مملو گردید، پر از عدل خواهد كرد. ای احمد بن اسحاق! فرزندم همانند خضر و ذوالقرنین است. به خدا سوگند او غیبتی خواهد داشت و در زمان غیبت، غیر از شیعیان ثابت قدم و دعا كنندگان در تعجیل فرجش، اهل نجات نخواهند بود..»
احمد از امام علیه السلام پرسید: سرورم! آیا نشانه ای هست كه مطمئن شوم این كودك همان قائم آل محمد صلی الله علیه و آله است؟
در این هنگام كودك لب به سخن گشود و گفت: «انا بقیة الله فی ارضه و المنتقم من اعدائه فلا تطلب اثرا بعد عین یا احمد بن اسحاق؛ من آخرین حجت خدا در زمین او و انتقام گیرنده از دشمنان او هستم. ای احمد ابن اسحاق! وقتی حقیقت را با چشم خود دیدی، دیگر نشانه ای مخواه..»
احمد از اینكه توانسته بود هم پاسخ سؤال خویش را دریافت كند و هم آخرین سفیر الهی را زیارت نماید، سرور و شادی در چهره اش موج می زد. (3)
2- سعد بن عبدالله اشعری قمی، از یاران پیشوای یازدهم و از محدثین نامدار شیعه، می گوید: سؤالات زیادی را یادداشت كرده بودم تا از احمد بن اسحاق بپرسم، زیرا او بهترین همشهری من و از دوستان نزدیك امام حسن عسكری علیه السلام بود. وقتی به دنبال او رفتم، معلوم شد به قصد سفر سامراء از شهر خارج شده است. بی درنگ به راه افتادم، در بین راه او را ملاقات كردم، و علت دیدارم را بیان كردم و گفتم: طبق معمول پرسش هایی آورده ام كه جواب بگیرم. وی در حالی كه از این دیدار خوشحال بود، به من گفت: خوب شد كه آمدی، همراهم باش؛ زیرا من به شوق دیدار مولایمان حضرت عسكری علیه السلام به سامراء می روم و سؤالاتی درباره تاویل و تنزیل قرآن دارم. بیا با هم برویم و پاسخ هایمان را از منبع وحی بگیریم؛ زیرا اگر به محضر آقا برسی، با دریایی از شگفتی های تمام ناشدنی و غرائب بی پایان روبرو خواهی شد.
وقتی وارد سامراء شدیم، به منزل امام عسكری علیه السلام رفتیم و بعد از كسب اجازه، یكی از خدمتگزاران ما را به داخل منزل راهنمایی كرد. وقتی وارد شدیم، صحنه ای دیدم كه زیبایی اش را نمی توانم مجسم كنم. وقتی چشمم به جمال دل آرای حضرت افتاد، دیدم رخسارش مانند شب چهارده می درخشد و كودكی روی زانویش نشسته بود كه در شكل و زیبایی به ستاره مشتری شباهت داشت. موی سرش از دو سو تا بناگوش می رسید و میان آن باز بود، مانند الفی كه در بین دو واو قرار گیرد.
به حضرت سلام كردیم. آقا كه مشغول نوشتن نامه بود، با مهربانی جواب فرمود و ما را به حضور پذیرفت. (4)
احمد بن اسحاق امانت های ارسالی شیعیان را كه شامل صد و شصت كیسه درهم و دینار و ممهور به نام صاحبانشان بود و در داخل یك كیسه بزرگ قرار داشت به محضر حضرت تقدیم كرد. امام عسكری علیه السلام روبه كودك كرد و فرمود: «فرزندم! هدایای دوستان و شیعیانت را تحویل بگیر..» كودك لب به سخن گشود و عرض كرد: «آقای من! آیا سزاوار است دست های پاكم را به این هدایای آلوده كه حلال آن به حرامش مخلوط شده است دراز كنم؟»
امام به احمد فرمود: «ای فرزند اسحاق! محتویات كیسه را خالی كن تا فرزندم (مهدی علیه السلام) حلال را از حرام جدا كند..»
احمد كیسه ها را یكی پس از دیگری بیرون آورد و آن كودك آن ها را با نام صاحب سكه و محل سكونت، مقدار سكه ها، چگونگی به دست آوردن آن مال وعلت حرام و حلال بودنش، مشخص نمود.
در این میان مهر كیسه ها را می شكست و احمد كه آن ها را باز می كرد همانطور می یافت كه آن كودك فرموده بود تا اینكه كیسه ها تمام شد. امام عسكری علیه السلام فرمود: راست گفتی فرزندم! آن گاه خطاب به احمد گفت: ای پسر اسحاق! تمام این پول ها را جمع كن و به صاحبانشان برگردان و یا سفارش كن به آن ها برسانند، ما نیازی به آن ها نداریم، فقط پارچه آن پیر زن را بیاور!


احمد كه آن پارچه را در خورجین گذاشته بود، خواست به بیرون از خانه برود و آنرا بیاورد. امام حسن عسكری علیه السلام رو به من كرد و فرمود: ای سعد! تو برای چه آمده ای؟ عرض كردم: احمد مرا به زیارت شما تشویق كرد. حضرت فرمود: مسائلی را كه می خواستی بپرسی چه شد؟ گفتم: آقا! همچنان بدون جواب مانده اند. فرمود: از نورچشم من سؤال كن و به كودك خردسال اشاره نمود.
من سؤال هایم را مطرح كردم و جواب های كافی گرفتم، تا اینكه وقت نماز رسید. در این موقع امام عسكری علیه السلام با فرزند گرامی اش برخاسته، آماده نماز شدند. من نیز از خدمت آن ها اجازه گرفته، به دنبال احمد بن اسحاق رفتم. وقتی او را پیدا كردم، دیدم گریه می كند. پرسیدم: چرا گریه می كنی؟ گفت: پارچه امانتی را كه امام علیه السلام از من خواست گم كرده ام. گفتم: ناراحت نشو، برو واقعیت را به حضرت بگو.
او رفت و لحظه ای بعد در حالی كه صلوات می فرستاد و شادی در صورتش موج می زد، برگشت. گفتم: چه شد؟ گفت: پارچه امانتی زیر پای امام پهن بود و حضرت روی آن نماز می خواند. (5)

تربیت شاگردان شایسته
امام حسن عسكری علیه السلام همانند سایر امامان معصوم شیعه در زمینه تربیت شاگرد اهتمام خاصی داشت. آن حضرت شیعیان مخلص و انسان های شایسته و با استعداد را برای تبلیغ معارف عالی اسلام و نشر و گسترش فرهنگ امامت كه امتداد رسالت الهی است انتخاب كرده و تربیت می نمود و آنان را برای مقابله با هجمه های فرهنگی مخالفین و مناظرات علمی و گسترش احادیث اهل بیت علیهم السلام آماده می كرد.
شیعیان فداكار هم با شور و اشتیاق تمام در اطراف محور امامت گرد آمده، زمینه رشد علمی و تعالی معنوی خویش را فراهم می ساختند. آنان به صورت شفاهی و كتبی، راه های حل مشكلات فرهنگی، روحی و معنوی خود را از سرچشمه علم و دانش فرا گرفته و در اقصا نقاط ممالك اسلامی منتشر می كردند.
شیخ طوسی قدس سره نام 103 نفر از اصحاب و شاگردان آن حضرت را ثبت نموده است، (6) و بعضی از نویسندگان معاصر نام 263 نفر از یاران و شاگردان آن حضرت را یاد كرده اند. (7)
در اینجا نام چند تن از مشاهیر و بزرگان آنان را ذكر می كنیم:
1- احمد بن اسحاق قمی: او علاوه بر امام عسكری علیه السلام با سه تن دیگر از امامان معصوم علیهم السلام نیز همنشین بوده است و از یاران راستین امام جواد علیه السلام، امام هادی علیه السلام و امام عسكری علیه السلام و حضرت مهدی علیه السلام به شمار می آید. او محدثی جلیل القدر، فقیهی پرهیزگار و نماینده و مورد اعتماد امام عسكری علیه السلام در شهر قم بود. بارها برای تحصیل دانش و كسب فیض از محضر ائمه هدی علیهم السلام به سامراء وحجاز مسافرت نمود. همچنان كه قبلا گذشت، امام عسكری علیه السلام هنگامی كه فرزند بزرگوارش حضرت مهدی علیه السلام را به احمد بن اسحاق معرفی كرد، خطاب به وی فرمود: «ای احمد بن اسحاق! اگر در نزد خداوند متعال و ائمه اطهار علیهم السلام مقامی والا نداشتی، فرزندم را به تو نشان نمی دادم..» (8)
2- احمد بن ادریس قمی: وی توفیق شرفیابی به محضر امام حسن عسكری علیه السلام را داشته و از منبع جوشان امامت جرعه ها نوشیده است. ابوالعباس نجاشی، شخصیت شناس نامی شیعه می گوید: احمد بن ادریس قمی فقیهی موثق و صاحب احادیث بسیار و روایات صحیح می باشد. (9)
3- ابراهیم بن ابی حفص: نجاشی در مورد وی می نویسد: او كه یكی از یاران سالخورده امام عسكری علیه السلام بود، شخصی مورد اطمینان و معروف نزد امام و شیعیان بود و كتاب «الرد علی الغالیه.» را تالیف نمود.
4- حسن بن سكیب مروزی: دانشمندی متكلم و پدید آورنده كتاب های متعدد و ساكن سمرقند بود. او در ردیف یاران امام عسكری علیه السلام قرار دارد.
5- حفص بن عمروالعمری: مورد توجه ویژه امام یازدهم بوده و حضرت عسكری علیه السلام در مورد وی توقیعی صادر فرموده است.
6- سید عبدالعظیم حسنی (10) : نسب این دانشمند بزرگوار به امام مجتبی علیه السلام می رسد. او دانشمندی فقیه، پارسا و مبارز بود. وی در منطقه ری در میان شیعیان از آوازه و شهرت نیكی برخوردار بود، ولی بنا به ضرورت زمان سعی می كرد تلاش های خود را مخفیانه انجام دهد. امروزه مزار او در شهر ری مطاف هزاران شیعه مشتاق اهل بیت علیهم السلام است.
7- سعد بن عبدالله قمی: از بزرگان شیعیان قم و صاحب تالیفات فراوان و محدث و فقیه بود.
8- فضل بن شاذان: یكی دیگر از شاگردان پرتلاش مكتب ائمه هدی علیهم السلام به ویژه امام عسكری علیه السلام بود. پیشوای یازدهم تالیفات وی را تایید نموده و در مورد برخی از احادیث او نوشته است: «صحیح است و شایسته است بدان عمل شود..» امام عسكری علیه السلام در مورد فضل بن شاذان فرمود: «اغبط اهل خراسان لمكان الفضل بن شاذان؛ من بر مردم خراسان غبطه می خورم كه فضل بن شاذان در میان آن هاست..» (11)
9- ابوعمرو عثمان بن سعید عمری: این شاگرد مكتب اهل بیت علیهم السلام آن چنان مورد عنایت حضرت عسكری علیه السلام بود كه امام علاقه خویش را به وی این گونه ابراز نمود: «این ابو عمرو مردی است مورد اطمینان و امین در زندگی و مرگ. او مورد اعتماد من است. آنچه به شما گفت، از جانب من می گوید و آنچه به شما رساند، از جانب من رسانده است..» عثمان بن سعید اولین نائب خاص حضرت مهدی علیه السلام بود و فرزندش محمد بن عثمان دومین نائب آن حضرت در دوران غیبت صغری می باشد. (12)
10- محمد عمری، فرزند عثمان بن سعید: او نیز همچون پدرش محرم اسرار پیشوای یازدهم بود. هنگام رحلت پدرش، از جانب حضرت مهدی علیه السلام توقیعی به عنوان تسلیت به وی صادر شد. در بخشی از آن آمده بود: «خداوند تو را پاداش فراوان دهد و صبر نیكو در مصیبت او به تو عطا فرماید. تو مصیبت زده شدی و ما نیز مصیبت زده شدیم. پس از فراق او، تو و ما تنها ماندیم. پس خداوند فرزندی چون تو به او عطا فرموده كه پس از وی جانشین او باشی و به كاری كه او می كرد بپردازی.» (13)

مشكل گشای محرومان
امام عسكری علیه السلام در طول 28 سال عمر پربار خویش علاوه بر اینكه در تداوم راه نبوت و امامت نهایت تلاش خود را به كار گرفت و با تربیت شاگردان ممتاز و رهنمودهای خردمندانه خویش شایسته ترین خدمات را به امت اسلامی عرضه نمود، به عنوان امام امت و غمخوار ملت از هیچ كوششی در راه رفع گرفتاری ها و مشكلات مسلمانان به ویژه شیعیان فرو گذاری نكرد. آنچه در زیر می خوانید، نمونه هایی از تلاش ها و عنایات آن حضرت در این زمینه می باشد.
1- حسن بن ظریف كوفی، یكی از یاران امام عسكری علیه السلام است كه در شهر بغداد ساكن بود. (14)
وی می گوید در ذهن من دو سؤال بود كه می خواستم به صورت مكاتبه ای از امام عسكری علیه السلام سؤال كنم. هنگام نوشتن نامه یكی از مسائل را فراموش كردم، اما مساله دیگر را طرح كرده و از محضر آن حضرت خواستار پاسخ شدم.
سؤال اول من این بود كه: حضرت قائم علیه السلام هنگام ظهور در میان مردم چگونه و در كجا داوری و قضاوت خواهد كرد؟ و می خواستم در مورد معالجه تب ربع (كه یكروز در میان به سراغ بیمار می آید) دوایی از آن حضرت طلب كنم، ولی فراموش كردم.
جواب نامه ام كه آمد نوشته بود: از چگونگی قضاوت امام قائم علیه السلام پرسیدی. چون او قیام كند به علم خود در میان مردم داوری كند؛ مانند داوری های حضرت داود علیه السلام و گواه نخواهد. و می خواستی از علاج بیماری تب ربع بپرسی و فراموش كردی، برای معالجه تب، این آیه را در ورقه ای بنویس و به همراه شخص بیمار قرار ده: «یا نار كونی بردا و سلاما علی ابراهیم.» (15) .
طبق فرموده امام عسكری علیه السلام این آیه را نوشته و به همراه بیمار گذاشتم، خوب شد. (16)
2- ابوهاشم جعفری، از شاگردان آن حضرت می گوید: روزی از فشار زندگی و فقر مادی به آن حضرت شكایت كردم. امام علیه السلام با تازیانه اش خطی بر روی زمین كشید و یك شمش طلا از آن بیرون آورد كه در حدود پانصد اشرفی بود. سپس آن را به من داد و فرمود: «یا ابا هاشم! خذ واعذرنا؛ ای ابوهاشم! بگیر و ما را معذور دار..» (17)
3- ابوحمزه نصیر، خدمتگزار آن حضرت می گوید: بارها شنیدم كه امام حسن عسكری علیه السلام با غلامان ترك و رومی و صقالبی (زبان مردم بلغار و قسطنطنیه و چكسلواكی و یوگسلاوی) ، به زبان خود آنان سخن می گفت و ضمن احوالپرسی، به درد دل ها و مشكلات آنان گوش می داد. من تعجب می كردم و با خود می گفتم: حضرت عسكری در مدینه متولد شده و تا هنگام رحلت پدرش (امام هادی علیه السلام) جایی نرفت و كسی او را ندید تا درس بخواند یا با اهل این زبان ها مكالمه نماید، پس چگونه به زبان های مختلف سخن می گوید؟
در همین فكر بودم كه ناگاه آن حضرت متوجه من شد و فرمود: «ان الله تبارك و تعالی بین حجته من سائر خلقه بكل شی ء و یعطیه اللغات و معرفة الانساب و الآجال والحوادث و لولا ذلك لم یكن بین الحجة والمحجوج فرق (18)؛ همانا خداوند حجت خود را با هر چیزی از سایر مردم روشن [و ممتاز] كرده و آگاهی به زبان ها و شناخت نسب ها و مرگ ها و حوادث [آینده] را به او عطا می فرماید. اگر چنین نبود، بین حجت خدا و سایر مردم فرقی نبود..»

نامه های عرفانی
پیشوای یازدهم با ارسال نامه های پر محتوا و دارای مضامین زیبای علمی - معنوی، دوستان خویش را در شهرهای مختلف از نظر فكری ارشاد می نمود. این نامه ها، دستورالعمل های اخلاقی و عرفانی برای عاشقان اهل بیت علیهم السلام و دوستداران فضیلت و معنویت است. در این جا یكی از نامه های امام حسن عسكری علیه السلام به علی بن بابویه، پدر شیخ صدوق رحمهما الله را می خوانیم:
ای علی! بر تو باد نماز شب، بر تو باد نماز شب، بر تو باد نماز شب، و كسی كه نماز شب را سبك بشمارد از ما نیست.
«به نام خداوند بخشنده مهربان، ستایش خدای را كه پروردگار جهانیان است، سرانجام نیكو برای پرهیزكاران و بهشت برای یكتاپرستان و آتش برای كافران خواهد بود و ستیزه و تجاوز جز بر ستمكاران نیست و خدایی جز «الله.» كه بهترین آفرینندگان است، نمی باشد و درود و رحمت خدا بر بهترین آفریدگانش محمد و خاندان پاك او باد.
بعد از حمد و ثنای الهی، تو را ای بزرگمرد و مورد اعتماد و فقیه پیروان من، ابوالحسن علی بن حسین قمی - كه خدایت به آنچه رضای اوست موفق نماید و از نسلت فرزندان شایسته برآورد - سفارش می كنم به پرهیزكاری در پیشگاه خدا و برپاداشتن نماز و پرداخت زكات؛ زیرا نماز كسی كه زكات نمی پردازد پذیرفته نمی شود. و به تو سفارش می كنم كه از خطای مردم درگذری و خشم خویش را فرو بری و به خویشاوندان صله و رسیدگی نمایی و با برادران مواسات كنی و در رفع نیازهای آنان در سختی و آسایش بكوشی، در برابر نادانی و بی خردی افراد بردبار باشی و در دین ژرف نگر و در كارها استوار و با قرآن آشنا باشی و اخلاق نیكو پیشه سازی و امر به معروف و نهی از منكر كنی، خدای متعال می فرماید: «لاخیر فی كثیر من نجویهم الا من امر بصدقة او معروف او اصلاح بین الناس (19) .» ؛ «در بسیاری از رازگویی های آنان خیری نیست مگر كسی كه [بدین وسیله] به صدقه یا كار پسندیده یا اصلاحی میان مردم فرمان دهد..»
از همه بدی ها و زشتی ها خودداری كن، و بر تو باد كه نماز شب بخوانی، همانا پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام سفارش كرد و فرمود: «یاعلی! علیك بصلوة اللیل، علیك بصلوة اللیل، علیك بصلوة اللیل، و من استخف بصلوة اللیل فلیس منا؛ ای علی! بر تو باد نماز شب، بر تو باد نماز شب، بر تو باد نماز شب، و كسی كه نماز شب را سبك بشمارد از ما نیست..»
پس به سفارش من عمل كن و به شیعیان من نیز دستور بده آنچه به تو فرمان دادم همانطور عمل كنند و بر تو باد كه صبر و شكیبایی ورزی و منتظر فرج باشی، همانا پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: افضل اعمال امت من انتظار فرج است. پیوسته شیعیان ما در حزن و اندوه خواهند بود تا فرزندم (امام قائم علیه السلام) ظاهر شود، همان كه پیامبر صلی الله علیه و آله بشارت داد كه زمین را از قسط و عدل پر می كند همچنانكه از ظلم و جور پر شده است. ای بزرگمرد و مورد اعتماد من، اباالحسن! صبر كن و شیعه مرا به صبر فرمان داده، همانا زمین از آن خداست كه بندگانش را وارث آن می سازد و سرانجام نیكو برای پرهیزكاران است و سلام و رحمت خدا و بركات او بر تو و بر همه شیعیانم باد.» (20)

ره توشه های زندگی
در این بخش، چند فراز از گفتارهای دلنشین حضرت عسكری علیه السلام را ره توشه زندگی خویش قرار می دهیم.

1- موعظه پنهانی:
«من وعظ اخاه سرا فقد زانه و من وعظه علانیة فقد شانه (21) ؛ هركس برادر مؤمن خویش را در پنهانی موعظه كند، [شخصیت] او را آراسته است و اگر وی را آشكارا [و در حضور دیگری] اندرز دهد، از شخصیت او كاسته [و او را تحقیر نموده است.] »

2- اعتدال در بخشش:
«ان للجود مقدارا فاذا زاد علیه فهو سرف (22)؛ بذل و بخشش اندازه ای دارد، اگر از آن اندازه بگذرد اسراف محسوب می شود..»

3- زمان فراگیری دانش:
«اذا نشطت القلوب فاودعوها و اذا نفرت فودعوها (23) ؛ هنگامی كه دل ها نشاط یافتند، به آن ها امانت دهید و هنگامی كه تنفر [و ملامت] دارند، آن ها را واگذارید..»

4- ارزش تفكر:
«لیست العبادة كثرة الصیام و الصلوة و انما العبادة كثرة التفكر فی امر الله (24) ؛ عبادت [حقیقی] به بسیاری نماز و روزه نیست، همانا عبادت [حقیقی] ، تفكر بسیار در امر خداوند است..»

5- عزت واقعی:
«ما ترك الحق عزیز الا ذل و لا اخذ به ذلیل الا عز (25) ؛ هیچ عزیزی حق را ترك نكرد مگر اینكه ذلیل شد و هیچ ذلیل و خواری به سوی حق نرفت مگر اینكه عزیز گردید..»



6- خواسته های ذلت آور:
«ما اقبح بالمؤمن ان تكون له رغبة تذله (26) ؛ چه زشت است برای مؤمن كه بدنبال خواهشی برود كه او را ذلیل [و خوار] می كند..»

7- صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله:
«اكثروا ذكر الله و ذكرالموت و تلاوة القران والصلاة علی النبی، فان الصلاة علی رسول الله عشر حسنات(27) ؛ بسیار به یاد خدا و به یاد مرگ باشید، قرآن را زیاد تلاوت كنید و صلوات بر پیامبر را بیشتر انجام دهید؛ زیرا صلوات بر پیامبر ده حسنه دارد..»

8- برترین مردم:
«اورع الناس من وقف عند الشبهة، اعبد الناس من اقام علی الفرائض، ازهد الناس من ترك الحرام، اشد الناس اجتهادا من ترك الذنوب (28) ؛ پارساترین مردم كسی است كه در شبهات توقف كند، عابدترین مردم كسی است كه واجبات را به جا آورد، زاهدترین مردم كسی است كه از حرام خودداری می كند و كوشاترین مردم كسی است كه گناهان را ترك می كند..»

خاطره ای از حرم امام عسكری علیه السلام:
این نوشتار را بانقل خاطره ای روح نواز كه نشانگر عظمت امامان شیعه درطول تاریخ می باشد، به پایان می بریم:
المستنصر بالله، سی و ششمین خلیفه عباسی (درگذشته در سال 623) روزی از بغداد مركز خلافت خویش برای دیداری رسمی از شهر سامراء به همراه وزراء و رجال كشوری به این شهر وارد شد.
او برای دیدن حرم مطهر امام عسكری علیه السلام و دیدار با مردم به آنجا رفت. حرمی دید بسیار مجلل و آبرومند، زائرین عاشق فوج فوج با كمال خضوع وارد می شدند و در نهایت ادب در برابر قبر امام علیه السلام ایستاده، زیارت كرده و عرض ادب می نمودند و با چشم های پر از اشك و دل های مملو از عشق و محبت، آن جا را ترك می كردند.
المستنصر پس از انجام مراسم احترام و زیارت امام عسكری علیه السلام از حرم بیرون رفته و به سمت آرامگاه خاندان و پدرانش كه در نزدیكی حرم مطهر واقع شده بود روان گردید. او از مشاهده قبرهای ویران اجدادش كه در اثر حوادث و تابش آفتاب و وزش باد و باران به مخروبه ای بدل گشته و محل زندگی حیوانات شده بود، ناراحت شده و متاثر گردید.
او با چشم خود می دید كه حتی یك نفر هم به زیارت آنان نمی رود. در این حال یكی از وزرای متملق به او گفت: ای خلیفه مسلمین! تا كی به این ننگ و عار صبر می كنید؟ این ها قبور پدران توست كه در دوران زندگی خود نسل اندر نسل، زمامداران و حاكمان مطلق ممالك اسلامی بودند، خزینه های پر از ثروت داشتند و حكومت در اختیار شما و اجداد شما بوده است. اینك قبور آن هاست كه ویران شده و مورد توجه مردم نیست. آرامگاه آنان فرشی ندارد، گرد و خاك و كثافات حیوانات روی قبرها را پوشانده، فردی به زیارت آنان نمی رود و كسی یاد آنان نمی كند؛ اما قبور فرزندان علی علیه السلام چنانكه دیدید با پرده های زینتی، قندیل های طلایی، فرش های عالی و انواع زینت ها آرایش یافته است و مردم دسته دسته به زیارت آنان می شتابند. این در حالی است كه آنان نه حكومتی داشتند و نه ثروت و خزینه ای. دردوران زندگی یا در تبعید بوده اند یا در زندان و همیشه رقبایی خطرناك برای لافت شما به شمار می آمده اند. ای خلیفه مسلمین! بر این وضع دل خراش تا كی صبر خواهید كرد؟
المستنصر پس از شنیدن سخنان وزیر سر به زیر افكند. در فكر عمیقی فرو رفت و بعد از لحظاتی رمز این معما را با صدایی نیمه لرزان چنین بیان كرد: «هذا امر سماوی لایحصل باجتهادنا، ولو حملنا الناس علی ذلك ما قبلوه؛ این [دو منظره متفاوت] یك امر آسمانی است و با تلاش ما حاصل نمی شود و اگر مردم را [به اجبار] بر آن وادار كنیم از ما نمی پذیرند..»
او سپس ادامه داد: ما آنچه توانسته ایم نسبت به قبور پدرانمان انجام داده ایم، اما دل های مردم تحت تسلط ما نیست. ما هرچه تلاش كردیم تا مردم به زیارت قبور فرزندان علی علیه السلام نروند و به زیارت اینجا بیایند تاثیری نكرد و آنان با عشقی وصف ناپذیر به مزار امامان خویش می شتابند و به تهدید و ارعاب و تطمیع ما هیچ گونه توجهی ندارند. (29)


پی نوشت :

1) بحارالانوار، ج 50، ص 236.
2) منتخب التواریخ، ص 828؛ بحارالانوار، ج 50، ص 236؛ اصول كافی، ج 1، باب مولد ابی محمد الحسن بن علی علیه السلام.
3) بحارالانوار، ج 52، ص 23، ح 16.
4) همان، ص 80، با تلخیص.
5) بحارالانوار، ج 52، ص 80، ح 1، با تلخیص؛ مهدی موعود، ص 649.
6) رجال الطوسی، ص 397 به بعد.
7) الامام العسكری من المهدالی اللحد، ص 50.
8) بحارالانوار، ج 52، ص 23.
9) رجال نجاشی، ص 92.
10) رجال طوسی، ص 401.
11) وسائل الشیعه، ج 27، ص 101.
12) معجم رجال الحدیث، ج 12، ص 123.
13) غیبت طوسی، ص 361.
14) معجم رجال الحدیث، ج 5، ص 359.
15) انبیاء/ 69.
16) معجم رجال الحدیث، ج 5، ص 359؛ ارشاد مفید، ج 2، ص 317؛ اصول كافی، كتاب الحجة، ص 441.
17) ارشاد، ج 2، ص 315.
18) اصول كافی، ج 1 ص 440؛ ارشاد مفید، ج 2، ص 316.
19) نساء/ 114.
20) مستدرك الوسائل، ج 3، ص 64؛ انوار البهیه، ص 220، چاپ نشر اسلامی، به نقل از بهجة الآمال، ج 5، ص 419؛ پیشوای یازدهم، ص 28.
21) تحف العقول، ص 489.
22) انوار البهیة، ص 318.
23) همان.
24) تحف العقول، ص 488 و 489.
25) همان.
26) همان.
27) همان، ص 488.
28) همان، ص 489؛ الانوار البهیة، ص 318.
29) كشف الغمه، ج 2، ص 519.
منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره 30 .





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ٢٨ آذر ١٣٩٤ / شماره خبر : ٩٢٣٤٧ / تعداد بازدید : 1396/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج