شنبه ٠١ مهر ١٣٩٦
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > معارف اسلامی > احکام 


حق ‏الناس در اسلام / با نگاهی به حادثۀ خرید زمین کربلا توسط امام حسین(علیه السلام) -5

جبران حق‏ الناس

حق ‏الناس دو گونه است، بخشی از آن «مادی» و بخشی نیز «معنوی» می‌باشد. هر یک از این دو بخش، احکام متفاوتی دارند و شیوه جبران آنها نیز فرق می‌کند.

جبران حق‏ الناس
حق ‏الناس دو گونه است، بخشی از آن «مادی» و بخشی نیز «معنوی» می‌باشد. هر یک از این دو بخش، احکام متفاوتی دارند و شیوه جبران آنها نیز فرق می‌کند.
1. جبران حقوق مادی
براي جبران و اداي حق ‏الناس‌های «مادي» انجام چند کار ضروری است:
1. توبه و پشیمان شدن به خاطر ضایع نمودن حقوق مادی دیگران؛
2. پرداخت عين مال يا قيمت آن به فردي كه حقش ضایع شده؛
3. طلب حلالیت از فرد صاحب حق.
اصلی‌ترین نکته در جبران حقوق مادی دیگران، پرداخت عین مال یا قیمت آن است. در روايات نیز كفاره دين و جبران بدهي‌هاي مالي، اداي آن به صاحبانش شمرده شده است.
پیرمردی نزد امام باقر(علیه السلام) آمد و عرض کرد: من از زمان حجاج بن یوسف تا حال، همواره والی (فرماندار) بوده‌ام، آیا برای من توبه‌ای است؟ امام ساکت ماندند تا آنکه آن مرد دو مرتبه سؤال خود را تکرار کرد، حضرت در پاسخ فرمودند: «لَا حَتَّى تُؤَدِّيَ إِلَى كُلِّ ذِي حَقٍّ حَقَّه‏؛[1] خیر (برای تو توبه‌ای نیست) مگر آنکه حق هر صاحب حقی را به او بپردازی.»
اما در سه مورد زیر که امکان جبران مستقیم حقوق مادی وجود ندارد. لازم است تا با اجازه مرجع تقلید، اصل اموال و یا قیمت آنها (در صورتی که اموال از بین رفته باشد) به فقرا صدقه داده شود.
1. عدم دسترسی به صاحب مال؛
2. ترس از ایجاد دشمنی و اختلاف؛
3. عدم اطمینان از مبلغ دقیق حق‏ الناس.[2]

اصطلاحاً به این پرداخت صدقه و رد مال به فقیر بابت دیون و حق ‏الناس، «رد مظالم» گفته می‌شود.
2. جبران حقوق معنوی
اگر کسی حقوق «معنوي» بر ذمه‌‏اش باشد (آبروي شخصی را برده يا غيبتش نموده و يا تهمتي به كسي زده)، برای جبران آن بايد چند کار انجام دهد:
1. توبه و پشیمانی به خاطر ضایع نمودن حقوق معنوی دیگران؛
2. طلب حلاليت از فردی که حقوقش ضایع شده؛
3. جلب رضایت فرد صاحب حق.
نکته اساسی در این نوع از حق ‏الناس، طلب حلالیت از شخص صاحب حق است.
امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: «مَنْ‏ ظَلَمَ‏ أَحَداً فَفَاتَهُ فَلْيَسْتَغْفِرِ اللَّهَ لَهُ فَإِنَّهُ كَفَّارَةٌ لَه؛[3] هر كس به ديگرى ستم كرد و او را از دست داد (به او دسترسى ندارد تا از او رضايت و برائت جويد) از خدا براى او آمرزش بخواهد، زيرا كه آن [استغفار و آمرزش‏جوئى] كفاره ظلم به دیگری است.»
اگر جایی حلاليت طلبيدن باعث مفسده بيش‏تری همچون ایجاد اختلاف و کینه و نزاع شود، لازم نيست حلاليت بخواهد، بلکه توبه و استغفار كرده و برای آن شخص نیز استغفار نماید و تا آنجا که مقدور است برای وی خیرات بفرستد. مثلا به نیت او صدقه بدهد یا قرائت قرآن نماید و صلوات بفرستد و ثوابش را به او هدیه نمایید.[4] و چنانچه با رفتار خود منجر به سوءظن دیگران در مورد شخصی شده‌اید و یا باعث ریخته شدن آبروی دیگران شده‌اید، لازم است با تعریف و تمجید از آنها در نزد دیگران آبروی ایشان را برگردانید.
از پيامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) سؤال شد: كفاره و راه جبران غيبت كردن چيست؟ فرمود: «تَسْتَغْفِرُ لِمَنِ اغْتَبْتَهُ كَمَا ذَكَرْتَهُ[5]؛ هر وقت ياد فردي كه غيبتش را كردي، افتادي، برايش استغفار كني.»
یکی از سنّت‌های اسلامی رایج در میان مسلمانان «طلب حلالیت» است. به این معنا که قبل از رفتن به سفرهای زیارتی و یا در بیماری‌ها صعب‏ العلاج یا اینکه بعد از مرگ کسی، بستکانش از دیگران طلب حلالیت می‌کنند. امروزه ضروری است تا این سنت حسنه که در زمینه جبران حق‏ الناس کارآمد می‌باشد، احیا گشته و بیش‏تر مورد توجه قرار گیرد.

 


پی‌نوشت :

[1]. الکافی، ج2، ص‏331.

[2]. با استفاده از: توضیح المسائل امام خمینی(ره)، مسئله 2279 و مسئله 2548؛ اجوبه الاستفتائات آیت الله خامنه‌ای، سؤال285 و 1763 و استفتائات جدید، بخش احکام برخی از گناهان، توهین، تهمت، سرقت وجامع المسائل آیت الله فاضل(ره)، ج‏2، سؤآل 1200.

[3]. الکافی، ج2، ص‏334.

[4]. استفتائات جدید، آیت الله خامنه‌ای(حفظه الله)، بخش: احکام برخی از گناهان، تحت عناوین توهین، سرقت، غصب اموال، دروغ.

[5]. الکافی، ج2، ص‏357.

منبع: ماهنامه اطلاع رساني، پژوهشي، آموزشي مبلغان شماره 195.





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ١٧ مهر ١٣٩٥ / شماره خبر : ٣٨٤٠٨٤ / تعداد بازدید : 1085/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج