شنبه ٠١ مهر ١٣٩٦
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > معارف اسلامی > احکام 


حق ‏الناس در اسلام / با نگاهی به حادثۀ خرید زمین کربلا توسط امام حسین(علیه السلام) -1

تحلیل اقدام امام(علیه السلام)

روز دوم ماه محرم الحرام کاروان امام حسین(علیه السلام) وارد سرزمین کربلا شد و در روز سوم محرم، امام حسین‌(علیه السلام) در آنجا مستقر شدند و عمر بن سعد نیز با لشکریان خود وارد صحرای کربلا شد. از اتفاقاتی که روز سوم در صحرای کربلا رخ داده است، خرید زمین کربلا توسط امام حسین(علیه السلام) است.

حق ‏الناس در اسلام / با نگاهی به حادثۀ خرید زمین کربلا توسط امام حسین(علیه السلام)
جواد توحیدی‏‌منش
 
روز دوم ماه محرم الحرام کاروان امام حسین(علیه السلام) وارد سرزمین کربلا شد و در روز سوم محرم، امام حسین‌(علیه السلام) در آنجا مستقر شدند و عمر بن سعد نیز با لشکریان خود وارد صحرای کربلا شد.
از اتفاقاتی که روز سوم در صحرای کربلا رخ داده است، خرید زمین کربلا توسط امام حسین(علیه السلام) است.
صاحب کتاب «مجمع ‏البحرین» می‌نویسد: «رُوِیَ أَنَّ الْحُسَیْنَ(علیه السلام)اشْتَرَى‏ النَّوَاحِيَ‏ الَّتِي‏ فِيهَا قَبْرُهُ‏ مِنْ أَهْلِ نَيْنَوَى وَ الْغَاضِرِيَّةِ بِسِتِّينَ أَلْفِ دِرْهَمٍ وَ تَصَدَّقَ بِهَا عَلَيْهِمْ وَ شَرَطَ أَنْ يُرْشِدُوا إِلَى قَبْرِهِ وَ يُضَيِّفُوا مَنْ زَارَهُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ؛[1] روایت شده که حسین(علیه السلام) اطراف قبر شریفش را از اهل نینوا و غاضریّه به شصت هزار درهم خریداری نمودند و سپس آنجا را به آنها بخشیدند و شرط نمودند که زائرین را به سوی قبرش هدایت نموده و از ایشان به مدّت سه روز پذیرایی نمایند.»
امام حسین(علیه السلام) این سرزمین را از آنان می‌خرد و بر آنان وقف نمی‌کند، بلکه در اختیار اهالی آن منطقه قرار می‌دهد تا نسبت به زوّار آن حضرت احترام کنند و میزبان شایسته‌ای برای آنان باشند. هر چند بر اساس نقل محدث نوری در مستدرک‌الوسائل، اهل کربلا به آن شرط عمل نکردند.[2] یعنی از زوار پذیرایی ننمودند و حتی به آنها احترام نمی‌گذاشتند؛ ولی به هر حال، این یکی از شرایط ضمنی معامله بوده است.
حد و حدود زمینی که امام حسین(علیه السلام) خریداری نمود، را می‌توان با استناد به روایتی از امام صادق(علیه السلام) به دست آورد؛ آن حضرت در این رابطه می‌‏فرماید: «إِنَّ حَرَمَ الْحُسَيْنِ(علیه السلام)الَّذِي اشْتَرَاهُ أَرْبَعَةُ أَمْيَالٍ فِي أَرْبَعَةِ أَمْيَالٍ فَهُوَ حَلَالٌ لِوُلْدِهِ وَ مَوَالِيهِ حَرَامٌ عَلَى غَيْرِهِمْ مِمَّنْ خَالَفَهُمْ وَ فِيهِ الْبَرَكَةُ؛[3] حرم امام حسین(علیه السلام) به فاصله چهار میل در چهار میل، همان مکانی است که سیّدالشهدا(علیه السلام) آنجا را خریداری نمودند. این حرم برای فرزندان آن حضرت و دوستدارانش حلال است؛ اما برای کسانی که با فرزندان و دوستداران آن حضرت مخالفت می‌کنند، حرام است و در این سرزمین برکت است.»
البته از ابتدا چنین نبوده كه امام حسين(علیه السلام) از مدينه به قصد سرزمین كربلا حرکت کنند و آن زمين‌ها را خریداری نمایند، سپس به دشمن اعلام كند به ما حمله کنید و ما را بُكشيد تا خون ما در اين مكان ريخته شود، بلکه امام(علیه السلام) به ناچار در آن سرزمين فرود آمدند و اگر سپاهیان کوفی اجازه مي‌دادند و مانع نمي‌شدند، امام از آن منطقه عبور می‌کردند.
علاوه بر آن، امام حسين(علیه السلام) به علم امامت كه از پيامبر به او رسيده بود، از شهادتش در این مكان آگاه بود و می‌دانست همین سرزمین مکان دفن بدن‌های مطهر آنان است، از این رو، اقدام به خرید زمین نمودند.
بر اساس سندهای تاریخی، امام حسین(علیه السلام) پس از استقرار در سرزمین کربلا و خرید زمین، دستور برپایی خیمه‌ها را دادند. آن حضرت برخلاف سفرهای گذشته که امر می‌کردند تا خیمه‌ها را بر روی تپه و بلندی‌ها بر پا نمایند، این بار دستور می‌دهند تا خیمه‌ها را بر روی سطح صاف و یا فرورفتگی بر پا کنند و خيمه‌ها را نزديك به هم بزنند و طناب‌هاي آنها را در هم داخل كنند و آنها را چنان بچینند كه خود در ميان آنها قرار گيرند و خيمه‌ها در پشت سر و سمت راست و چپ ايشان قرار داشته باشد تا سه سمت ايشان را احاطه كرده باشد و دشمن تنها از روبرو بتواند به نزد ايشان آيد.[4]

می‌توان گفت هدف امام از این دستور متفاوت، این بود که مانع از مشاهده مستقیم کودکان و زنان از صحنه قتال و خون‌ریزی‌ها شود و دشمن دیرتر به خیمه‌ها دست یابد.
تحلیل اقدام امام(علیه السلام)
اما اینکه چرا امام حسین(علیه السلام) این زمین را خریدند و دوباره آن را در اختیار بنی‏ اسد قرار دادند، سؤالی است که ممکن است در ذهن هر خواننده‌ای شکل گیرد؟ در واقع جای سؤال هم هست، زیرا امام(علیه السلام) می‌دانستند در این سفر شهید می‌شوند و در ظاهر هم نمی‌توانستند هیچ نفعی از این زمین ببرند، اما باز هم اقدام به خرید زمین می‌کنند و بعد از پرداخت ثمن معامله، دوباره مثمن را در اختیار صاحبان قبلی‌اش قرار می‌دهند تا از منافع زمین بهره‌مند باشند! و این یک مسئله‌ای است که با حساب و کتاب‌های مادی و دنیایی قابل حل نمی‌باشد!
از این اقدام امام حسین(علیه السلام) می‌توان برداشت‌های متفاوتی داشته باشیم:
اولین برداشت، برداشتی اخلاقی است و آن اینکه امام حسین(علیه السلام) برای زائران قبر شریف خود ارزش و احترام قائل هستند و قبل از اینکه بدن مطهرش در آنجا دفن شوند و زائری به سوی قبر آن حضرت روی آورد، ایشان زمینه‌ای را فراهم نموده تا زائرانش مورد تکریم و احترام قرار گیرند.
اما برداشت دیگری ـ که می‌توان آن را مهم‏‌تر از برداشت قبلی دانست ـ یک برداشت فقهی است و آن رعایت حقوق دیگران یا رعایت حق‏ الناس می‌باشد. به عبارتی دیگر امام حسین(علیه السلام) حاضر نبودند تا در زمینی که متعلّق به دیگران است، خیمه‌ای برپا نمایند و خون مطهرشان در زمین دیگران بر زمین ریخته شود و نمی‌خواستند زائرانش نیز مجبور شوند برای زیارت قبر آن حضرت، از زمینی که متعلّق به بنی‏اسد بود، عبور کرده و حق و حقوق آنها را پایمال نمایند، از این رو، اقدام به خرید زمین نموده و دوباره آن را در اختیار صاحبانش قرار دادند.
این اقدام امام حسین(علیه السلام) مسئله رعایت «حق ‏الناس» در زندگی فردی و اجتماعی را گوشزد می‏کند و به همگان اعلان می‏کند که بایستی از تجاوز به حقوق دیگران پرهیز کرد. از این رو ضروری است تا مباحث کلیدی «حق‏ الناس» همواره برای پیروان مکتب امام حسین(علیه السلام) مرور گردد.

 


پی‌نوشت :

[1]. مجمع البحرین، فخر الدین طریحی، نشر مرتضوی، تهران، 1375ش، ج5، ص461.

[2]. مستدرک‏ الوسائل، محدث نوری، مؤسسه آل ‏البیت(علیهم السلام)، قم، 1408ق، ج‏۱۰، ص‏۳۲۱ و ج‏14، ص‏61.

[3]. مستدرک‏ الوسائل، ج‏۱۰، ص‏۳۲۱ و ج‏14، ص‏61.

[4]. ارشاد القلوب، دیلمی، نشر شریف رضی، قم، 1412ق، ج‏2، ص‏95.

منبع: ماهنامه اطلاع رساني، پژوهشي، آموزشي مبلغان شماره 195.
 




تاریخ ارسال مطلب : شنبه ١٧ مهر ١٣٩٥ / شماره خبر : ٣٨٤٠٧٩ / تعداد بازدید : 931/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج