چهارشنبه ٠٢ آبان ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > تاریخ > تاریخ معصومین 
ماهنامه مبلغان


محمد عابدی

منادی دین مداری در عصر دین‏ ستیزی اموی

دوران حاكمیت بنی امیه را می توان دوره ای سیاه برای دین و دین داران معرفی كرد؛ دوره ای كه از آغاز حكومت معاویه بنای آن بر مبارزه با دین اصیل شكل گرفت ...

اشاره

اگر تا دیروز با لقب «بیمار كربلا» علی بن الحسین علیه السلام را می شناختیم و این نوع شناخت را ظلم به حضرت می دانستیم، بی گمان امروز نیز شناخت علی بن الحسین علیه السلام تنها با دعاهای او و لقب «سجاد» ظلمی دیگر در حق اوست و شایسته این است كه زندگی آن حضرت از ابعاد گوناگون مورد توجه قرار گیرد تا از اظهار نظرهای تك بعدی پرهیز شود.
بی تردید حضور در عرصه های زندگی اجتماعی، شركت پویا و سازنده در معادلات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی یكی از مهم ترین ابعاد شخصیتی آن حضرت است كه شایسته توجه بوده و ما به مناسبت ولادت با سعادت امام چهارم به بازشناسی چهره آن حضرت در یكی از این عرصه ها (پاسداری از دین) می پردازیم.


با دین ستیزان

1- خلفای اموی
دوران حاكمیت بنی امیه را می توان دوره ای سیاه برای دین و دین داران معرفی كرد؛ دوره ای كه از آغاز حكومت معاویه بنای آن بر مبارزه با دین اصیل شكل گرفت و خلفای بعدی در مسیری كه معاویه بر ایشان هموار ساخته بود، بی مهابا به سوی محو دین داری تاختند. گذری بر سیمای سیاه خلفای دوران امام سجاد، درستی این قضاوت را تایید می كند. خلفایی كه امام با آنان هم عصر بود، عبارتند از:
1 - معاویه (دوران قبل از امامت امام سجاد)
2 - یزید بن معاویه
3 - عبدالله بن زبیر
4 - معاویة بن یزید
5 - مروان بن حكم
6 - عبدالملك بن مروان
7 - ولید بن عبدالملك
هر چند انحرافات فكری، اعتقادی، سیاسی خلفای بنی امیه بسیار عمیق بود، اما ملموس ترین نمونه های انحراف را طبیعتا می توان در رفتارها و تظاهر آنان به بی دینی كه گویای گرایش های آنان نیز می باشد جست و جو كرد.
خلفایی كه در ملاء عام شراب می خوردند، اوقات خود را با خوانندگان و زنان فاسد می گذراندند، غذاها و لباس ها و ملزوماتشان نشان از طغیان درونی شان داشت و...

معاویه
به گفته مسعودی، برای معاویه در آخر شب غذای اصغر می آوردند كه از گوشت بره یا پرندگان تهیه شده بود. هنگامی كه یك سوم شب می گذشت از جانب زنان حرمسرا برایش غذاها و شیرینی جات لذید می آوردند و.....» (1)
در همین حال مردم به شدت در فقر عمومی به سر می بردند. (2) مستند این سخن، گفتار طبری است كه می نویسد:
«وقتی عمر به شام رفت و وضعیت طاغوتی و كاخ نشینی معاویه را دید، به وی گفت: ای معاویه! زندگی اشرافی برای خود تدارك دیده ای با این كه شنیده ام نیازمندان بسیاری پشت در خانه ات صف كشیده اند؟ او در پاسخ [همان چیزی را گفت كه امروزه نیز برخی آن را مطرح می كنند. او] گفت: ای امیرمومنان! دشمن به ما نزدیك است و جاسوس های بسیاری دارد. من با این كار می خواهم موجب سربلندی اسلام شوم!» (3)
ابن خلدون نیز پاسخ معاویه را این گونه ضبط كرده است: «ای امیرمؤمنان! ما در برابر نگاه های دشمن قرار گرفته ایم و باید با این تشریفات بر آن ها مباهات كنیم..» (4)
در مورد زن بارگی معاویه نیز از حرمسرای او یاد كرده اند. (5) و پیرامون استفاده از غنا نوشته اند كه روزی عبدالله بن جعفر نزد معاویه آمد، فاخته (همسر معاویه) كه روزی صدای خواننده ای را از خانه عبدالله شنیده بود، جریان را به معاویه گفت و او آن خواننده را حاضر كرد. پس از خواندن، معاویه چنان به طرب آمد كه گفت: به خدا سوگند! چیزی می شنوم كه می تواند كوه ها را تكان دهد و به گمان من چنین آوازی از آواز جنیان است. (6) و روزی نیز كنیزكی را دید كه عودی در دست دارد. گفت این كیست؟ پاسخ شنید: دختركی كه زیبایی چشمگیر و صدایی جذاب دارد. معاویه گفت:بخوان و او نیز عود را به كار انداخت و خواند. (7)

یزید
یزید هر لباسی را تنها یك بار می پوشید. (8) به شدت زن باره و فاسد بود؛ به اندازه ای كه گفته اند یك بار كه برای نماز جمعه از خانه خارج شد، «حبابه.» (آوازخوان) آوازی خواند. یزید گفت: نفرین بر كسی كه مرا نسبت به تو ملامت كرده است. آن گاه دستور داد مسلمة به جای او نماز بخواند و خود برای نوشیدن شراب و فساد به خانه برگشت. (9) روزی نیز از شدت طرب آواز حبابه، لباسش را از تن درآورد و گفت: آیا اجازه می دهی پرواز كنم؟ حبابه گفت: مردم را به كه می سپاری؟ یزید گفت: به تو! (10)
و درباره شراب خواری او، جاحظ می نویسد: «برخی از خلفای اسلامی، دائم الخمر بودند. یزید همیشه مست بود و هر شب را با مستی به صبح می رساند..» (11)

مروان بن حكم
وی كه بعد از جنگ جمل دستگیر شد، مورد عفو امام قرار گرفت و با خانواده اش به شام (پناهگاه امویان) گریخت و در جنگ صفین بار دیگر علیه امام حاضر شد. در پی خلافت معاویه، وی به استانداری مدینه رسید. وی بعد از كنار رفتن معاویة بن یزید در شام به عنوان خلیفه مطرح شد. (12)
وی علاقه زیادی به ناسزاگویی علیه امام علی علیه السلام داشت و تا وقتی كه استاندار مدینه بود، هر جمعه بر منبر به امام ناسزا می گفت. (13)

عبدالملك بن مروان
عبدالملك می گفت: بعد از پذیرفتن خلافت، كسی مرا به تقوا دعوت نكرد مگر آن كه گردنش را زدم. (14) و از جمله جنایت های وی مسلط كردن حجاج بر امور مسلمانان بود. (15)
وی نیز چون اسلاف خود بود با این تفاوت كه به طور علنی و فراگیر مسیحیان را به بهانه تخصص، بر امور مسلمانان تسلط می داد. از جمله، تربیت برادرش عبدالعزیز را به مردی مسیحی (آتاناس) سپرد. و از این گذر معلم مسیحی به چنان ثروتی رسید كه با قطعه های طلا و نقره، مانند سنگ و شن بازی می كرد. (16)

ولید بن عبدالملك
مسعودی می گوید: «او سركشی خدانشناس، و ستمگری بیدادگر بود. (17) ولید مردی فاسد، عیاش و هرزه بود، چنان كه جاحظ می نویسد: ولید بن عبدالملك یك روز شراب می خورد و روز دیگر آن را ترك می كرد. (18) و سعید بن جبیر توسط او شهید شد.


2 - وضعیت اجتماعی و فرهنگی توده ها

آن چه گفتیم تنها گوشه ای از تظاهرات پیشوایان رسمی مسلمین در عصر اموی است، امری كه به نوبه خود به فساد و تباهی اجتماعی در عرصه ای وسیع تر دامن می زد و موج هایی از فاسقان و فاجران در جوامع اسلامی به راه می انداخت.
تا آن جا كه مدینه پر از زنان آوازه خوان شد كه نقش فعالی در آموزش غنا به دختران و پسران و اشاعه فساد داشتند. (19) گویی این دو شهر بزرگ حجاز (مكه و مدینه) را برای خنیاگران ساخته بودند.


3 - اوضاع فكری و اعتقادی جامعه

به تناسب این دوره، در سایه مناظرات و احتجاج ها، مكتب هایی پدید آمد و فقهای هفتگانه در مدینه ظهور كردند كه همگی براساس مبانی اهل سنت فتوا می دادند. تنها دو نفر از این فقها؛ قاسم بن محمد بن ابی بكر (یار امام سجاد علیه السلام) و سعید بن مسیب (شاگرد امام علی علیه السلام) صاحب مبنای شیعی بودند كه البته در ظاهر مطابق نظر اهل سنت فتوا می دادند. (20) علاوه بر مساله فقه، تنوع ویژه ای نیز در طرح افكار گوناگون امكان بروز یافت كه می توان دلیل عمده آن را بی توجهی و حساسیت نداشتن خلفا برای حفظ كیان مسلمین و نیز گسترش دامنه فتوحات و همچنین ممانعت از جریان فكری سالم (شیعی) دانست. در هر صورت جبرگرایی، تشبیه گرایی، تصوف و زهد نمایی، درباریگری و... از جمله جریان های ناسالم این دوره بودند.


4 - اوضاع امنیتی و سیاسی

پایه حكومت اموی ها بر سركوب شیعیان بنا نهاده شده بود و آنان اساسا حاضر بودند هر پدیده ای غیر از شیعه بودن را بپذیرند، لذا در كنار فشارهای طاقت فرسایی كه به شیعیان وارد می كردند، با مسیحیان زندگی مسالمت آمیزی داشتند و حتی ارتباط ذلیلانه و بدهكارانه از خود نشان می دادند.
امام باقر علیه السلام در مورد رفتار حجاج بن یوسف كه از طرف عبدالملك مروان به حكومت رسید، می فرمود: «آن گاه حجاج سررسید و شیعه را با بدترین وضع می كشت و با كمترین سوء ظن و تهمت، آنان را دستگیر می كرد. حتی اگر به حجاج می گفتند فلانی زندیق یا كافر است «از نظر او بهتر از آن بود كه بگویند شیعه علی علیه السلام است..» (21)
امام سجاد علیه السلام در حدیثی اوضاع آن دوره را این گونه ترسیم می كند:
«الناس فی زماننا علی ست طبقات، اسد و ذئب و ثعلب و كلب و خنزیر و شاة، فاما الاسد فملوك الدنیا یحب كل واحد منهم ان یغلب ولا یغلب.
و اما الذئب فتجاركم یذمون ان اشتروا و یمدحون اذا باعوا و اما الثعلب فهؤلاء الذین یاكلون بادیانهم و لا یكون فی قلوبهم ما یصفون بالسنتهم و اما الكلب یهر علی الناس بلسانه و یكرمه الناس من شر لسانه و اما الخنزیر فهؤلاء المخنثون و اشباههم لا یدعون الی فاحشة الا اجابوا و اما الشاة بین الاسد و ذئب و ثعلب و كلب و خنزیر؛ (22)
مردم در زمان ما شش طبقه اند: شیر، گرگ، روباه، سگ، خوك و گوسفند.
شیر، شاهان دنیا هستند كه هر یك از آنان دوست دارد برنده باشد نه بازنده، اما گرگ تاجران شما هستند كه بد می گویند وقتی می خرند و تعریف می كنند وقتی می فروشند. روباه آن كسانی هستند كه از دین خود ارتزاق می كنند و در باطن خود، آنچه به زبان می گویند، ندارند. سگ با زبانش بر مردم حمله می برد و مردم از ترس زبانش به او احترام می كنند. خوك آن خنثی ها و شبیه آن ها هستند كه به فسادی فراخوانده نمی شوند مگر آن كه می پذیرند [مانند خنثی های آواز خوان و فاجر] و اما گوسفند [مردم] بین شیر و گرگ و روباه و سگ و خوك است..»
در كنار ترسیم این وضعیت، امام سجاد علیه السلام اوضاع شیعیان را به خصوص این گونه شرح می دهد:
«وضع ما در میان قوم خود، مانند وضعیت بنی اسرائیل در میان فرعونیان است كه پسرانشان را می كشتند و دخترانشان را زنده می گذاشتند. امروز وضع ما به اندازه ای سخت شده كه مردم با ناسزاگویی به بزرگ ما (امام علی علیه السلام) بر فراز منبرها به دشمنان ما نزدیك می شوند..» (23)
در هر صورت اوج خفقان را آن گاه می توان درك كرد كه به اسامی شهیدان بیگناه و فرهیخته شیعی در این دوره توجه كنیم مانند: حجر بن عدی، رشید هجری، عمر بن حمق خزاعی و...


امام در مصاف با دین ستیزان (شیوه مبارزات سیاسی و حكومتی)

از آن چه گفتیم به خوبی روشن می شود كه امام امكان مخالفت با نظام حكومتی را نداشت، زیرا آنان هر مانعی را كه بر سر راه حكومت می دیدند قلع و قمع می كردند و در این میان روی شیعیان و زعمای آنان حساسیتی مضاعف داشتند. لذا تنها راه مبارزه برای امام، به كار بردن شیوه های غیر مستقیم بود. ما تنها به نمونه هایی از این شیوه ها اشاره می كنیم:
 

1- مبارزه منفی

محمد بن مسلم زهری از دانشمندان و فقهای معروف (از تابعین) است كه محضر ده نفر از صحابه رسول اكرم صلی الله علیه و آله را درك و بسیاری از روایات آنان را نقل كرده است. وی با طاغوت های زمان خود مماشات می كرد و مصداق علمای درباری بود. (24) امام از راه مبارزه منفی می كوشید وی را از همكاری با دستگاه خلافت باز دارد. لذا به طرق مختلف (غیر مستقیم، كنایه، دعا و...) او را به دوری از دربار دعوت كرد ولی چون هیچ یك در او اثر نكرد، نامه ای به این صورت برایش نوشت:
«خداوند ما و تو را از فتنه ها نگه دارد و به تو از عذاب جهنم رحم كند. تو در وضعیتی هستی كه سزاوار است هر كس تو را دید، درخواست ترحم كند. واقعا كه نعمت های خدا كه به تو تن سالم و عمر دراز داده، بر دوش تو سنگینی می كند. حجت های خدا كه علم قرآن داری و تو را از دین خود آگاه و فقیه گردانیده و به سنت پیامبرش محمد صلی الله علیه و آله آشنا ساخته بر تو استوار گشته است و در برابر هر نعمت و هر حجتی كه به تو داده، وظیفه ای بر دوشت نهاده است. توجه كن فردای قیامت نزد خدا چه وضعی خواهی داشت. وقتی از تو پیرامون نعمت هایش سؤال كند كه چگونه رعایت كردی و حجت هایش كه چگونه آن ها را ادا كردی! گمان مبر كه خدا عذرهای تو را می پذیرد و بر تقصیر تو راضی می شود. هرگز این چنین نیست و خدا از علما عهد گرفته كه «حجت ها را برای مردم آشكارا بیان كنند و آن ها را كتمان نكنند..» بدان كمترین چیزی كه كتمان كرده و سبك ترین باری كه برداشته ای، این است كه وحشت ستمگران را به انس تبدیل كرده ای و با نزدیك شدن به آنان و پذیرش دعوتشان هرگاه خواستند، راه ستمگری را برایشان هموار كرده ای، چقدر می ترسم كه فردا قرین گناهت شوی و هم نشین خائنان شوی و از آنچه به خاطر كمك به ظلم ظالمان گرفته ای و اموالی كه به ناحق از عطایای آنان كسب كرده ای سؤال شوی.
چیزهایی كه حق تو نبود، وقتی به تو دادند گرفتی، به كسی نزدیك شدی كه نه حقی را به صاحبش باز گرداند و نه باطلی را رد كند. تو دوست دار دشمن خدا شدی! آیا این گونه نبود كه آن جا با نزدیك كردن تو به خود، تو را قطب آسیای ظلم، پلی برای عبور به سوی كارهای خلاف و وسیله ای برای رسیدن به گمراهی شان قرار داده اند؟ تو به سوی گمراهی آنان دعوت می كردی و رونده راه آنان بودی، به وسیله تو علما را در نظر مردم مورد شك قرار دادند و دل های جاهلان را با وجهه تو به سوی خود جذب كردند. نزدیك ترین وزرای آنان و قوی ترین یارانشان به قدری كه تو فساد آنان را در چشم مردم اصلاح جلوه دادی، نتوانستند مفید باشند. تو روی فساد كاری های آن ها سرپوش می گذاری و پای عوام و خواص را به دربارشان می گشایی.
چه ناچیز است آن چه به تو می دهند در برابر آن چه از تو می گیرند و چه بی ارزش است آن چه برای تو آباد می كنند در برابر آن چه ویران می كنند. پس به حال خود بیندیش كه دیگری به حال تو نیاندیشد و به حساب خود برس كه تو انسان مسؤول هستی.
اینك از هر چه داری روی گردان تا به شایستگان بپیوندی...
بسیار می ترسم از گروهی باشی كه خدای متعال فرموده است: نماز را ضایع كردند، به دنبال شهوت ها رفتند و به زودی به گمراهی خود می رسند.
خدا قرآن را به دوش تو نهاده و علم آن را به تو سپرده اما تو تباهش كرده ای، شكر خدایی را كه ما را از آن بلاهایی كه تو را بدان گرفتار كرده است در امان داشت. والسلام..» (25)


2 - دفاع علمی

با وجود اختناق شدید، امام در حد امكان در برابر انحرافات و تحریفات به طور علمی دفاع می كرد. از عمده ترین این انحرافات می توان تلاش برای سلب مشروعیت از حكومت علوی، مشروعیت بخشی به حكومت خلفا از طریق شیوع دادن افكار جبرگرایانه و... را نام برد كه در این بخش به نمونه هایی از دفاع امام از كیان دین در ه ر یك از موارد فوق می پردازیم.


تخریب شخصیت امام علی علیه السلام و امامت معصومان

امام زین العابدین علیه السلام برای خنثی كردن فعالیت های فقیهان و راویان درباری پیرامون تخریب چهره امام علی علیه السلام تلاش زیادی به خرج می داد كه حجم وسیع روایات وی پیرامون امام علی علیه السلام گویای این حقیقت است از جمله:
به نقل از رسول خدا می فرمود: «قال الله عز و جل: علی بن ابی طالب حجتی علی خلقی و نوری فی بلادی و امینی علی علمی؛ (26)
خداوند فرمود: علی بن ابی طالب حجت من بر مخلوق و نور هدایت من در زمین و امین علم من است..»
به نقل از امام حسین علیه السلام از پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمود:
«خلقت انا و علی من نور واحد؛ (27) من و علی از یك نور آفریده شدیم..»

به نقل از رسول خدا صلی الله علیه و آله می فرمود:
«یا علی اول ما یسال عنه العبد بعد موته شهادة ان لا اله الا الله و ان محمدا رسول الله و انك ولی المؤمنین بما جعله الله و جعلته لك فمن اقر بذلك و كان یعتقده صار الی النعیم؛ (28)
ای علی! اول چیزی كه بنده بعد از مرگش از آن سؤال می شود شهادت لا اله الا الله و محمد رسول الله و اینكه تو ولی مؤمنین هستی - به واسطه اینكه خداوند آن را برای تو قرار داده است - می باشد. پس هر كس به آن اقرار كند و بدان اعتقاد داشته باشد به سوی نعمت های اخروی خواهد رفت..»
«ان افضل البقاع ما یكون بین الركن و المقام و لو ان رجلا عمر ما عمر نوح فی قومه الف سنة الا خمسین عاما یصوم النهار و یقوم اللیل فی ذلك الموضع ثم لقی الله بغیر ولایتنا لم ینفعه ذلك شیئا؛ (29)
بالاترین سرزمین ها ما بین ركن و مقام است. اگر مردی به اندازه عمر نوح در میان قومش یعنی نهصد و پنجاه سال عمر كند و تمام این مدت روزها روزه بگیرد و شب ها را در آن محل به نماز و قیام بگذراند سپس بدون ولایت ما خدا را ملاقات كند، هیچ سودی به حال او نخواهد داشت..»
امام پیرامون آیه «و لایزالون مختلفین الا من رحم ربك.» ؛ «پیوسته در حال اختلافند مگر آن ها كه مشمول رحمت پروردگار باشند» فرمود: مقصود از مردم مورد رحمت، دوستان ما از اهل ایمان هستند كه خداوند ایشان را از طینت پاك آفریده است. آیا قول ابراهیم را نشنیدی كه گفت: «پروردگارا این شهر (مكه) را مركز امن قرار ده و اهل آن را كه ایمان به خداوند دارند از ثمرات، روزی عنایت كن..» مراد ابراهیم از این اشخاص، ما و دوستان و پیروان وصی او هستند..» (30)

شیوع جبرگرایی (مشروعیت بخش حكومت خلفا)
آن گاه كه از معاویه پرسیدند چرا یزید را به جانشینی خود انتخاب كرده ای؟ گفت: خلافت یزید قضای الهی بود و مردم در این موضوع حقی ندارند. (31) همین مبنا را ابن زیاد پیرامون وقایع كربلا به كار برد كه امام به دفاع از حق پرداخت و فرمود: «برادری داشتم به نام علی كه مردم او را كشتند» (32) و فرمود: «پدرم را مردم كشتند (نه خدا) ..» (33)
امام در روایتی دیگر پیرامون این مبنا فرمود: «قدر و عمل به منزله روح و جسم هستند..» سپس فرمود: «آگاه باشید كه ظالم ترین مردم كسی است كه ظلم ظالم را عدل تلقی كند و عدل هدایت یافته را ظلم بداند..» (34)


3 - دعا (بسترسازی اخلاقی - اعتقادی)

سومین شكل و قالبی كه امام برای مبارزه با انحراف های سیاسی و حكومتی برگزید، استفاده از دعا به عنوان ابزاری ابتكاری جهت روشن كردن قلوب مردم و روشنگری علیه انحرافات معمول بود. دعاهای صحیفه سجادیه آكنده از این نوع مبارزه است. نمونه هایی را می خوانیم:
دعای چهل و هشتم
«اللهم ان هذا المقام لخلفائك و اصفیائك و مواضع امنائك فی الدرجة الرفیعة التی اختصصتهم بها قدابتزوها و انت المقدر لذلك لا یغالب امرك و لا یجاور المحتوم من تدبیرك... اللهم العن اعداءهم من الاولین و الاخرین و من رضی بفعالهم و اشیاعهم و اتباعهم..»
در این دعا روی حقایق زیر تاكید شده است:
- مقام خلافت مخصوص برگزیدگان الهی است.
- مقام خلافت غصب شده است.
- امامان شاهد بدعت ها، غفلت ها، تحریف ها از دین هستند.
- سنت پیامبر ترك شده است.
غاصبان شایسته لعن هستند و عنوان دشمن دارند.
- افراد راضی، پیرو و تابعین غاصبان نیز در جرم غاصبان شریك هستند.
- باید انتظار گشایش و سپرده شدن امور به دست امامان بر حق را كشید.

دعای چهل و هفتم (عرفه)
«رب صل علی اطائب اهل بیته الذین اخترتهم لامرك و جعلتهم خزنة علمك و حفظة دینك و خلفائك فی ارضك و حججك علی عبادك و طهرتهم من الرجس و الدنس تطهیرا بارادتك و جعلتهم الوسیلة الیك و المسلك الی جنتك... اللهم انك ایدت دینك فی كل اوان بامام اقمته علما لعبادك و منارا فی بلادك بعد ان وصلت حبله بحبلك و جعلته الذریعة الی رضوانك و افترضت طاعته و حذرت معصیته و امرت بامتثال اوامره....» (35)
تاكیدات این دعا چنین است:
- امامان پاكیزگان اهل بیت اند.
- امامان برای امر خدا (هدایت مردم) برگزیده شده اند.
- شاخصه های برتری امامان عبارتند از: علم خدادای، حافظ دین بودن، جانشینی خدا، حجت خدا بر مردم بودن، طهارت الهی از پلیدی ها، وسیله الهی برای رسیدن به خدا و بهشت بودن و...
- اطاعت از فرامین امامان واجب و معصیت آنان حرام است؛ نه اطاعت طاغوت ها. 

 

4 - استفاده از ظرفیت های امامت (معجزه)

امام هنگام وقوف در عرفات از زهری پرسید: تعداد مردم در عرفات را چه اندازه تخمین می زنی؟ زهری گفت: چهار هزار نفر كه به قصد حج آمده اند و اموال خود را در راه او نثار می كنند و با ناله او را می خوانند. امام فرمود: ای زهری! ما اكثر الضجیج و ما اقل الحجیج؛ چه بسیار است ناله كننده و چه اندك است حج كننده..»
زهری شگفت زده شد و پرسید: این همه جمعیت كم است!
امام او را به خود نزدیك ساخت و دست مبارك به صورت زهری كشید و فرمود نگاه كن!
زهری همه را به جز اندكی به شكل میمون ها دید. حضرت بار دیگر دست به صورت او كشید و این بار آن ها را به شكل خوك دید. بار سوم به صورت چهارپایان. او به امام گفت: پدر و مادرم فدایت! معجزاتت مرا مدهوش كرد و كارهای شگفت انگیزت حیرانم ساخت.
امام فرمود: ای زهری! از تمام این گروه فراوان، تنها چند نفر حاجی هستند. هر كسی دوستان ما را دوست بدارد و از دشمنان ما دوری كند و خود را وادار به پیروی ما نماید، سپس در موقف حج حاضر شود، و امانت های ما را كه خداوند به او سپرده است به حجرالاسود تسلیم كند و به پیمان های ما كه بر او لازم شده و فادار باشد، حج كننده واقعی است.... ای زهری! پدرم از جدم رسول خدا نقل كرد: منافقان كه نسبت به آل محمد و علی و دوستانشان دشمنی دارند اهل حج نیستند بلكه حاجی واقعی، دشمن مخالفان این خاندان است.
آنان كه مومن و دوستدار ما هستند و با بدخواهان ما دشمن اند، مسافت سیرنورشان در صحرای محشر بستگی به اندازه دوستی شان باما دارد... اهل مشحر از كافر و مسلمان می فهمند كه آن ها اهل ولایتند و ما و دوستانمان را دوست دارند و از دشمنان ما بیزارند. آن گاه ندا می رسد و به هر یك از دوستان ما گفته می شود: ای ولی خدا در این صحرای محشر نگاه كن و هر كسی را كه در دنیا به تو احسان كرده یا اندوهی را از تو برطرف ساخته یا هنگام بیچارگی به یاریت شتافته و دشمنت را از تو باز داشته و در داد و ستدی به تو نیكی كرده، از او شفاعت كن...
هم اكنون گویی شیعیانمان را می بینم كه در قیامت مانند بازهای شكاری كسانی را كه در دنیا به آنان نیكی كرده اند مانند دانه برمی چینند و از سختی های صحرای رستاخیز نجات می دهند. (36)


5 - استفاده از واسطه های ابلاغ

شرایط حساس سیاسی و امنیتی و خفقان حاكم اجازه فعالیت سیاسی و مبارزاتی مستقیم را به امام نمی داد. لذا امام علاوه بر روش های فوق از شیوه ای دیگر هم سود می برد و آن به كار بردن واسطه ها برای رساندن پیام دین و بازداشتن جامعه از انحراف ها بود. اولین نمونه این گروه زینب كبری علیها السلام است كه این وظیفه را از كربلا به دوش گرفت (37) و نمونه های دیگر شاگردان آن حضرت مانند سعید بن مسیب و... هستند.


6 - نامه نگاری ها

از دیگر شیوه های امام متناسب با موقعیت آن عصر، استفاده از مكتوبات و نامه نگاری ها بود. از آن جمله است نامه ای به یارانش كه آنان را در این نامه از انحراف ها و لغزش به سوی حكومت طاغوت باز می دارد. نامه چنین است:
«بسم الله الرحمن الرحیم. خداوند ما و شما را از كید ستمكاران و ظلم حسودان و جباران حفظ فرماید. ای مومنان! طاغوت ها و پیروانشان شما را نفریبند. آنان كه نسبت به دنیا و زخارف پست و علف خشك و نابود شونده آن فریفته شده اند و... این همه پیش آمدها كه روزانه بر شما وارد می شود از تیرگی های فتنه ها و بدعت های تازه و روش های خلاف حق و ناگواری های زمان و ترس از حاكمان و وسوسه شیطان، دل ها را از توجه باز می دارد و از هدایت و شناخت اهل حق غافل می سازد مگر اندكی از آنان را كه خداوند آن ها را حفظ كند.... تا می توانید برای نعمت های آخرت بكوشید و مرگ را در نظر بگیرید و زندگی با ظالمان را دشمن بدارید و به دنیا با دیده تیزبین نگاه كنید و نسبت به فتنه های نورس و بدعت های گمراهی و ستم پادشاهان ستمكار بینا باشید...
فرمان خدا و اطاعت از كسی كه خدا اطاعتش را واجب كرده است بر همه امور مقدم دارید و كارهایی كه به شما پیشنهاد می شود، همچون فرمانبری سركشان و فریفته شدن به شكوفایی دنیا را بر فرمان و عبادت خدا و اطاعت اولوالامر خود مقدم ندارید... از همنشینی گنهكاران و یاری ستمگران و گفت وگو با فاسقان بپرهیزید و از فتنه آن ها بر حذر باشید و از محیط آن ها دور شوید و بدانید هر كس با اولیای خدا مخالفت كند و دینی غیر دین خدا بگیرد و دركار خود در برابر فرمان ولی خدا خودسری كند، در آتشی قرار می گیرد كه شعله می كشد و جسدهایی را می خورد. روح از چنین افراد رخت بربسته و بدبختی بر آنان چیره شده است..» (38)


پی نوشت :

1)- مروج الذهب، مسعودی، ج 5، ص 74، 76 تا 78.
2)- البیان و التبیین، ج 2، ص 216.
3)- تاریخ الرسل و الملوك، طبری، ج 2، ص 207.
4)- مقدمه ابن خلدون، ص 177.
5)- طبقات ابن سعد، ج 5، ص 2؛ تاریخ رسل و ملوك، ج 2، ص 204.
6)-العقد الفرید، ج 3، ص 237.
7)-همان، ج 7، ص 238.
8)- التاج فی اخلاق الملوك، ص 154.
9)- اغانی، ج 13، ص 160، 165.
10)- اغانی، ج 13، ص 160، 165.
11)- التاج فی اخلاق الملوك، ص 151.
12)- تاریخ ابن اثیر، ج 3، ص 327؛ تاریخ یعقوبی، ج 3، ص 3.
13)- تحلیلی از... ج 2، ص 614.
14)- تاریخ خلفا، سیوطی، ص 219.
15)- توهین به پیامبر صلی الله علیه و آله، قتل و خونریزی، دشمنی با اهل بیت، خراب كردن كعبه و... بخشی از جنایات اوست.
16)- تاریخ الرسل و الملوك، طبری، ج 2، ص 228.
17)- مروج الذهب، ج 3، ص 96.
18)- التاج فی اخلاق الملوك، ص 151.
19)- الشعر و الغنا فی المدینة و المكة، ص 250.
20)- تاریخ شیعه، دكتر محمد باقر حجتی، ص 86.
21)- شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج 3، ص 15.
22)- الخصال، صدوق، ج 1، ص 339.
23)-سیره پیشوایان، ص 260.
24)- الكنی و الالقاب، ج 2، ص 301.
25)- تحف العقول، ص 274 تا 277.
26)- تحلیلی از زندگانی امام سجاد، باقر شریف قرشی، ج 2، ص 23 به نقل از السلسلات.
27)- خصال صدوق، ص 31.
28)- تحلیلی از زندگانی امام سجاد، ص 24 به نقل از امام زین العابدین، مقدم، ص 283.
29)- همان، ص 189.
30)- تفسیر برهان، ج 1، ص 493.
31)- الامامة و السیاسة، ج 1، ص 205.
32)- اللهوف، ص 94.
33)- احتجاج، طبرسی، ص 311.
34)- التوحید، صدوق، صص 366 و 367.
35)- دعای بیستم و چهل و نهم و چهاردهم نیز دارای چنین هدفی هستند.
36)- تفسیر امام عسكری، ص 256، در حاشیه كنز العرفان.
37)- كمال الدین، صدوق، ص 275؛ غیبت، طوسی، ص 148.
38)- مرآة العقول، ج 4، ص 235؛ تحف العقول، ص 67.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره 22 .




تاریخ ارسال مطلب : يکشنبه ١٦ مرداد ١٣٩٠ / شماره خبر : ٩٠٥٦٩ / تعداد بازدید : 3140/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج