پنج شنبه ٣٠ خرداد ١٣٩٨
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


نکته ‏ها و مناسبتها؛ نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم رمضان المبارک

شبهای قدر

امام صادق(علیه السلام) می ‏فرمایند: «تقدیر امور و سرنوشتها در شب قدر؛ یعنی شب نوزدهم است و تحكیم آن در شب بیست و یكم، و امضای آن در شب بیست و سوم.»

نکته ‏ها و مناسبتها؛ نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم رمضان المبارک؛ شبهای قدر

برخی مقالات منتشر شده

1. لیله القدر در نگاه علامه طباطبایی(ره) (مبلغان، ش 1)؛

2. جایگاه و اهمیت شب قدر (مبلغان، ش 47)؛

3. همراه با معصومان(علیهم السلام) در شب قدر (مبلغان، ش 59)؛

4. امتیازات و آداب شب قدر (مبلغان، ش 131)؛

5. نکاتی درباره شب قدر (مبلغان، ش 131)؛

6. برای شبهای قدر بهتر برنامه‏ریزی کنیم (مبلغان، ش 143).

به مناسبت شبهای قدر چند نکته را یادآوری می‌کنیم:

1. شانس یا تقدیر

كلمه فرانسوي «شانس» در فرهنگ ایرانی بسیار طرفدار دارد. مردم بسیاری از کارها را به بخت و شانس نسبت می‏دهند. از نظر توده مردم، بخت و شانس اتفاقاتی است که هیچ برنامه یا مقدماتی برای تحقق آن نبوده است. چنین تفکری موجب می‏شود که از بار مسئولیت حادثه خود را برهانند و آن را به گردن روزگار بیندازند، در حالی که بر اساس آموزه ‏های وحیانی و حتی احکام عقلی و مبانی و اصول فلسفه، هیچ رخداد و حادثه‏ای اتقاقی و بدون علت تامه و به اصطلاح شانسی تحقق نمی‏یابد و تا تک‌تک اسباب یک حادثه و رخداد فراهم نشوند، آن رخداد پیش نمی‏آید.

شهید مطهری(ره) می‏نویسد: «شانس در سنت پیامبر(صلی الله علیه و آله) و مکتب اسلام جایگاهی ندارد و درست نمی‏باشد؛ چراکه با اصل علیت منافات دارد.»[1]

شانس يك دروغ بين المللي است كه هيچ پايه عقلي، علمي و شرعي ندارد و قمار، جوايز بانكها، قرعه كشيها و... باور به آن را  تقويت نموده‏اند؛ اما آنچه در اسلام بر آن تأکید شده، تقدیر الهی و قضا و قدر است.

قرآن در شبى بابركت نازل شده است. شبي كه «فِیهَا یُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكیمٍ»[2]؛ «در این شب است که هر كاری طبق حكمت خداوند جدا (تعیین و تنظیم) می‏گردد.»

2. عوامل تغییر تقدیر

در شب باعظمت و بزرگ قدر، با فرود ملائكه آسمانی، مقدرات یك سال انسان بر اساس عملكرد او مشخص و بر قلب حجّت زمان(علیه السلام) عرضه می‏شود. همان گونه كه ساختن سرنوشت به دست انسان و با اعمال و عقايد اوست كه توسط خدا تقدير مي‏گردد، تغيير و تبديل سرنوشت نيز با همت وي ممكن و مقدور است.[3]

طبق روایات، عواملی در تغییر تقدیر و سرنوشت انسان موثرند؛ نظر و نفس اولياي الهي، ادب، دعا، اخلاص، تهذيب، صدقه، صله رحم و... سرنوشت انسان را به بهشت رقم مي‏زنند و عواملي مثل دلبستگي به دنيا، قطع رحم، ظلم، دروغ، اهانت به مؤمن، عُجب و خودشيفتگي، بي ادبي، حرص و طمع، آبرو بردن و... سرنوشت انسان را به دوري از رحمت الهي رقم مي‏زنند که در اين مختصر به سه نمونه اشاره می‏کنیم:

الف) نظر و نفس اولیای الهی

آنانکه خاک را به نظر کیمیا کنند
آیا بوَد که گوشه چشمی به ما کنند

عده ‏اى از اراذل و اوباش كه در صدد توهين به مرحوم شيخ محمدتقى مجلسى(ره) بودند، او را براي خواندن خطبه عقد به مجلسي دعوت کردند. وقتی ایشان وارد شد، فاحشه‏اي آرايش كرده از در وارد شد و شروع كرد به شعر و آواز خواندن و رقصيدن و اوباش هم شروع به زدن تار و شرب خمر نمودند. زن فاحشه مى‏رقصيد و این غزل حافظ را مى‏خواند كه:

در كوي نيكنامي ما را گذر ندادند
گر تو نمي‏پسندي تغيير ده قضا را

مرحوم مجلسى(ره) همان طور كه سر به زير انداخته بود، فرمود: تغيير داديم قضا را!

ناگهان حال اهل مجلس منقلب شد و زن فاحشه چادر بر سر انداخت و جلوی پاى مرحوم مجلسي افتاد و اوباش و جهال آلات لهو و لعب و جامهاى شراب را شكستند و در حضور آن بزرگوار تضرع و زارى نموده، توبه كردند.[4]

ب) ادب

یکی دیگر از عوامل تغییر سرنوشت، ادب می‏باشد که نمونه‏های این موضوع فراوان است. مثلاً «حر بن یزید ریاحی» به خاطر ادبش به حضرت زهرا(علیها السلام) به جمع شهدای کربلا پیوست و سحره فرعون به خاطر احترام و ادبى که در حق حضرت موسى(علیه السلام) رعایت کردند، به ایمان راستین راه یافتند.

آنجا که به حضرت فرمودند: «قَالُوا يَا مُوسَى إِمَّا أَنْ تُلْقِیَ وَإِمَّا أَنْ نَكُونَ نَحْنُ الْمُلْقِينَ»؛[5] «(ساحران) گفتند اي موسي يا تو بيفكن يا ما مي‏افكنيم!»

ساحران در عهد فرعون لعین
چون مرَي کردند با موسى به کین
لیک موسى را مقدم داشتند
ساحران او را مکرم داشتند
زان که گفتندش که فرمان آن توست
خواهى اول آن عصا افکن نخست
گفت: نى، اول شما، اى ساحران
افکنید آن مکرها را در میان
این قدر تعظیم دینشان را خرید
کز مرَي آن دست و پاهاشان برید[6]

ج) دعا

امام صادق(علیه السلام) می‏فرمایند: دعا قضای الهی را بر می‌گرداند، اگرچه محكم شده باشد. از این‏رو، زیاد دعا كن كه آن كلید هر رحمت و بر آوردن هر حاجت است.[7]

امام كاظم(علیه السلام) نیز می‏فرمایند: بر شما باد به دعا كردن؛ زیرا دعا و درخواست از خدا بلایی را كه از مرحله‌ قدر و قضا گذشته (تمامی اسباب آن فراهم شده؛ ولی هنور در خارج وجود پیدا نكرده) و جز امضای آن نمانده، بر می‏گرداند.[8]

3. شب قدر و ره صد ساله

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله) فرمودند: حضرت موسي(علیه السلام) به خداوند عرض کرد:« إِلَهِي! أُرِيدُ قُرْبَكَ‏ قَالَ: قُرْبِي لِمَنِ اسْتَيْقَظَ لَيْلَه الْقَدْرِ. قَالَ: إِلَهِي! أُرِيدُ رَحْمَتَكَ. قَالَ: رَحْمَتِي لِمَنْ رَحِمَ الْمَسَاكِينَ لَيْلَه الْقَدْر. قَالَ: إِلَهِي! أُرِيدُ الْجَوَازَ عَلَى الصِّرَاطِ. قَالَ: ذَلِكَ لِمَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَه لَيْلَه الْقَدْرِ. قَالَ: إِلَهِي! أُرِيدُ مِنْ أَشْجَارِ الْجَنَّه وَ ثِمَارِهَا. قَالَ: ذَلِكَ لِمَنْ سَبَّحَ تَسْبِيحَه فِي لَيْلَه الْقَدْر. قَالَ: إِلَهِي! أُرِيدُ النَّجَاه مِنَ النَّارِ. قَالَ: ذَلِكَ لِمَنِ اسْتَغْفَرَ فِي لَيْلَه الْقَدْرِ. قَالَ: إِلَهِي! أُرِيدُ رِضَاكَ. قَالَ: رِضَايَ لِمَنْ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ فِي لَيْلَه الْقَدْرِ؛[9]

خداوندا! می‏خواهم به تو نزدیك شوم، فرمود: قرب من از آن كسی است كه شب قدر بیدار باشد. گفت: خداوندا! رحمتت را می‏خواهم، فرمود: رحمتم از آن كسی است كه در شب قدر به مسكینان رحم كند. گفت: خداوندا! جواز گذشتن از صراط را از تو می‏خواهم، فرمود: جواز از آن كسی است كه در شب قدر صدقه‏ای بدهد. گفت: خداوندا! از درختان بهشت و میوه‏هایش می‏خواهم، فرمود: آنها از آن كسی است كه در شب قدر تسبیح گوید. گفت: خداوندا! رهایی از جهنم را می‏خواهم، فرمود: رهایی از آن كسی است كه در شب قدر استغفار كند. گفت: خداوندا! خشنودی تو را می‏خواهم، فرمود: خشنودی من از آن كسی است كه در شب قدر دو ركعت نماز گزارد.»

4. قدر و منزلت شب قدر

در قدر و منزلت شب قدر همین بس كه «از هزار ماه برتر است»؛ اما اموری بر قدر و منزلت این شب افزوده[10]، از جمله:

الف)  نازل شدن قرآن

نزول جامع‏ترین، كامل‏ترین و ماندگارترین كتاب الهی بر عظمت و منزلت شب قدر افزوده است. قرآن خود می‏گوید: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی اُنْزِلَ فیهِ الْقُرْانَ»[11]؛ «ماه مبارك رمضان ماهی است كه در آن قرآن نازل شده است.»؛ اما در چه شبی از شبهای ماه رمضان نازل شده است؟ آیه دیگر بیان می‏كند: «اِنّا اَنْزَلْناهُ فی لَیْلَه مُبارَكَه»[12]؛ «به راستی آن (قرآن) را در شبی پر بركت نازل كردیم.» و این شب مبارك را در سوره قدر مشخص فرموده كه: «اِنّا اَنْزَلْناهُ فی لَیْلَه الْقَدْرِ»؛ «به حقیقت ما قرآن را در شب قدر فرود آوردیم.»

این نكته را هم اضافه كنیم كه این نزول، نزول دفعی بر قلب رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) بوده است، نه نزول تدریجی كه آغاز آن با آغاز بعثت؛ یعنی بیست و هفتم رجب همراه بوده است.

ب) تعیین سرنوشت

قرآن كریم درباره شب قدر می‏فرماید: «فِیهَا یُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكیمٍ»[13]؛ «در آن شب هر كاری طبق حكمت خداوند جدا (تعیین و تنظیم) می‏گردد.» و امام صادق(علیه السلام) می‏فرمایند: «التَّقْدیرُ فی لَیْلَه الْقَدْرِ تِسْعَه عَشْرٍ، وَالاِبْرامُ فی لَیْلَه اِحْدی وَ عِشْرینَ وَالْاِمْضاءُ فی لَیْلَه ثَلاثَ وَ عِشْرینَ؛[14] تقدیر امور و سرنوشتها در شب قدر؛ یعنی شب نوزدهم است و تحكیم آن در شب بیست و یكم، و امضای آن در شب بیست و سوم.»

و طبق روایات فراوانی، سرنوشت افراد برای سال بعد، مانند: رزق و روزیها، مرگ و میرها، خوشی و ناخوشیها، حج رفتن و حوادث دیگر زندگی، بر اساس استعدادها و لیاقتها در همین شب رقم می‏خورد.

ج)دلیل تداوم امامت

شب قدر بزرگ‏ترین سند و دلیل امامت و تداوم آن در طول زمان است. در روایات فراوانی، وجود شب قدر را در هر زمان، دلیل لزوم امامت و بقای آن دانسته‏اند و سوره قدر را به منزله شناسنامه اهل‌بیت(علیهم السلام) شمرده‌اند. «اقْرَأْ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ‏ فَإِنَّهَا نِسْبَتُكَ وَ نِسْبَه أَهْلِ بَيْتِكَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَه؛[15] سوره قدر را بخوان که نسبت تو و اهل‌بیت تو است تا روز قیامت» نزول بزرگ‌ترین فرشته با فرشتگان مدبّر امور بر کرۀ خاکی، علّتی دارد برای رسیدن به محضر حجّت خدا و اگر حجت خدا که در عصر ما امامان هستند، وجود نداشته باشد، نزد چه کسی می‌آیند و برای چه به زمین می‌آیند؟

دراینجا به برخی روایات اشاره می‏شود:

اميرالمؤمنين(علیه السلام) می‏فرمایند: به حقیقت شب قدر در هر سال وجود دارد و امر سال بعد در آن شب نازل می‏شود و به راستی برای آن صاحبان امری است. عرضه شد: آنان چه كسانی هستند؟ فرمود: «اَنَا وَ اَحَدَ عَشَرَ مِنْ صُلْبی اَئِمَّه مُحَدَّثُونَ؛[16] من و یازده امام از نسل من كه همگی امامانی محدَّث می‏باشند.»

و در برخی روایات آمده است كه خود ولایت حضرت علی(علیه السلام) و دیگر ائمه(علیهم السلام) جزء تقدیرات آن شب است[17] و لذا دستور داده‌‏اند كه با مخالفان برای اثبات امامت و بقای آن و زنده بودن حضرت مهدی(علیه السلام) به سوره قدر استدلال كنید.[18] آری، بقای شب قدر دلیل محكمی است بر بقای امامت و بقای امامت اقتضا می‏كند حیات و زنده بودن حضرت مهدی(علیه السلام) را و حیات او نشانه حیات مذهب پیشتاز و همیشه در صحنه تشیّع است. به همین دلیل اسلام اصیل و قرآن تا ابد زنده است.

از اینجا روشن می‏شود كه شب قدر؛ یعنی شب ولایت و امامت، و روایاتی كه شب قدر را به حضرت فاطمه(علیها السلام) تفسیر کرده‏اند؛ معنا می‌شود.

د) آمرزش گناهان

یكی دیگر از ویژگی‌های شب قدر، بخشش گناهان عاصیان و مجرمان است و باید تلاش نمود تا این فیض عظمای الهی شامل حالمان شود. وای به حال انسانی كه در شب قدر مورد غفران الهی قرار نگیرد. پیامبر(صلی الله علیه و آله) به هنگام ورود به ماه مبارک رمضان فرمودند: «إنَّ هَذَا الشَّهرَ قَد حَضَرَكُم، وفيهِلَيلَه خَيرٌ مِن ألفِ شَهرٍ، مَن حُرِمَهَا فَقَد حُرِمَ الخَيرَ كُلَّهُ، ولا يُحرَمُ خَيرَها إلّا مَحرُومٌ؛[19] همانا این ماه، شما را فرا رسیده است و در آن شبی است بهتر از هزار ماه، هر كسی از فیض شب قدر محروم گردد، از تمام خیرات محروم شده است و محروم نمی‌‌ماند از خیرات شب قدر، مگر كسی كه (با اعمال خویش) خود را محروم نموده باشد.»

به امید اینکه شبهای قدر شبهای بیدار ماندن ما، تنها نباشد و این شبها شبهای بیدار شدن ما باشد.

5. رمضان؛ میدان مسابقه

شیخ صدوق(ره) نقل می‏کند: امام مجتبی(علیه السلام) در روزهای پایانی ماه مبارك رمضان از كنار جماعتی كه مشغول خنده و شوخی بودند، عبور كردند. حضرت با ناراحتی به آنها فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَ شَهْرَ رَمَضَانَ مِضْمَاراً لِخَلْقِهِ يَسْتَبِقُونَ فِيهِ بِطَاعَتِهِ إِلَى رِضْوَانِهِ فَسَبَقَ فِيهِ قَوْمٌ فَفَازُوا وَ تَخَلَّفَ آخَرُونَ فَخَابُوا فَالْعَجَبُ كُلُّ الْعَجَبِ مِنَ الضَّاحِكِ اللَّاعِبِ فِي الْيَوْمِ الَّذِي يُثَابُ فِيهِ الْمُحْسِنُونَ وَ يَخِيبُ فِيهِ الْمُقَصِّرُونَ وَ ايْمُ اللَّهِ لَوْ كُشِفَ الْغِطَاءُ لَشُغِلَ مُحْسِنٌ بِإِحْسَانِهِ وَ مُسِي‏ءٌ بِإِسَاءَتِه‏؛ ‌خدا ماه رمضان را میدان مسابقه بندگان قرار داده است. دستهای گوی سبقت میربایند و پیروز می‏شوند و تعدادی از دیگران عقب مانده، سرافكنده میشوند. عجیب است در روزی كه پیشی گیرندگان پیروز شدهاند و عقب ماندگان زیانكار گردیدهاند، جمعی به شوخی و خنده مشغولند! به خدا سوگند که اگر پرده در افتد، امروز نیكوكار مشغول پاداش خود و عقب افتاده، گرفتار بدیهای خود است و برای احدی فرصتی جهت شوخی و لهو و لعب باقی نمیماند.»[20]

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. انسان و سرنوشت، شهید مطهری، صدرا، تهران، 1372ش، ص ۵۵.

[2]. دخان/ 4.

[3]. المیزان فی تفسیر القرآن، سید محمدحسین طباطبایی، جامعه مدرسین، قم، 1417ق، ج 11، ص 38، بحث روايي، ذيل آيه 39 سوره رعد.

[4].خزينه الجواهر فی زینت المنابر، علی‌اکبر نهاوندی، اسلامیه، تهران، 1389ق، ص40.

[5]. اعراف / 115.

[6]. مثنوی معنوی، مولوی، نشر سخن، تهران، 1377ش، دفتر دوم.

[7]. الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، دار الکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، 1407ق، ج 4، ص 216.

[8]. ترجمه تفسیر المیزان، محمد حسین طباطبایی، ترجمه: محمدباقر موسوی همدانی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، قم، 1374ش، ج 2، ص 55.

[9]. وسائل الشيعه، ج 8، ص 20.

[10]. ر.ک: ماهنامه مبلغان، شماره 47، جایگاه و اهمیت شب قدر.

[11]. بقره/ 185.

[12]. دخان/ 3.

[13]. دخان/ 4.

[14]. تفسیر نور الثقلین، عبدالعلی العروسی الحویزی، اسماعیلیان، قم، چاپ چهارم، 1412ق، ج 5، ص 627.

[15]. الکافی، ج 3، ص 486.

[16]. بحار الانوار، ج 94، ص 15، ح 26.

[17]. همان، ج 94، ص 18.

[18]. الکافی، ج 1، ص 353.

[19]. کنز العمال، متقی هندی، مؤسسه الرسالۀ، بیروت، 1409ق، ج 8، ص 534.

[20]. من لایحضره الفقیه، ج 2، ص 174.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 227.





تاریخ ارسال مطلب : پنج شنبه ٢ خرداد ١٣٩٨ / شماره خبر : ٤٠٧٢٨٧ / تعداد بازدید : 90/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج