دوشنبه ٣٠ ارديبهشت ١٣٩٨
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


قلب، سرمایه ایمان -2

قلب وعوامل بیماری آن

اين دلها همچون بدنها خسته، افسرده و ملول مى ‏شود، و همانا دلها را روى كردن و پشت كردنى است؛ هرگاه روى آورد، آن را به انجام كارهاى مستحب واداريد و هرگاه پشت كرد، فقط به انجام كارهاى واجب واداريد و به همان اكتفا كنيد.

قلب وعوامل بیماری آن

از آن جا که  قلب محل ادراک حقایق برای آدمی است و انسان ها به طور طبیعی خسته و افسرده و بیمار می گردند قلب هم همین طور است که امیرالمومنین علی (علیه السلام) با بیان این حقیقت راهکاری برای آن ارائه فرموده اند:

«إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ كَمَا تَمَلُّ الْأَبْدَانُ فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ الْحِكْمَةِ وَ إِنَّ لِلْقُلُوبِ إِقْبَالًا وَ إِدْبَاراً فَإِذَا أَقْبَلَتْ فَاحْمِلُوهَا عَلَى النَّوَافِلِ وَ إِذَا أَدْبَرَتْ فَلْيَقْتَصِرُوا بِهَا عَلَى الْفَرَائِض؛[1] اين دلها همچون بدنها خسته، افسرده و ملول مى ‏شود، و همانا دلها را روى كردن و پشت كردنى است؛ هرگاه روى آورد، آن را به انجام كارهاى مستحب واداريد و هرگاه پشت كرد، فقط به انجام كارهاى واجب واداريد و به همان اكتفا كنيد.»

عواملی که باعث بیماری قلب می شوند، عبارتند از:

1. حسادت

حسادت از خطرناک ترین رذیله های اخلاقیاست که باعث سستی و بیماری دل می گردد.

علی (علیه السلام) می فرمایند: «الْحَسَدُ لَا يَجْلِبُ إِلَّا مَضَرَّةً وَ غَيْظاً يُوهِنُ قَلْبَكَ وَ يُمْرِضُ جِسْمَكَ وَ شَرُّ مَا اسْتَشْعَرَ قَلْبُ الْمَرْءِ الْحَسَدُ؛[2] حسد جز زيان و دشمنى چيزى نمي‏آورد؛ دلت را سست و بدنت را بيمار مي‏کند. بدترين چيزى كه در قلب اثر مي‏گذارد، حسادت است.»

2. کینه

از عوامل دیگری که باعث بیماری قلب می شود کینه و کدورت می باشد.

امام سجاد (علیه السلام) در دعای 47 صحیفه سجادیه این چنین دعا می فرمایند: «وَ انْزِعِ الْغِلَّ مِنْ صَدْرِي لِلْمُؤْمِنِينَ، وَ اعْطِفْ بِقَلْبِي عَلَى الْخَاشِعِين؛[3] و كينه اهل ايمان را از سينه‏ام بر كن، و دلم را با فروتنان مهربان گردان!»

3. پیروی از غافلان

تبعیت از انسان هایی از یاد خدا غافل شده و دچار پیروی از هوای نفس شده باعث بیماری دل می گردد.

«وَ لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا وَ اتَّبَعَ هَواهُ وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً»[4]؛ «و پيروى مكن از كسى كه دلش را بي‏خبر گردانديم از ياد ما و پيروى هواى نفسش را كرده و كار او تباه شد.»

4. سوء ظنّ

بدگمانی بلای جان و دل انسان ها و باعث گرفتاری آن ها در دام شیطان می باشد؛ در این باره قرآن کریم می فرماید: «بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ إِلى‏ أَهْليهِمْ أَبَداً وَ زُيِّنَ ذلِكَ في‏ قُلُوبِكُمْ وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً» [5]؛ «شما گمان کردید که پیامبر(صلی الله علیه و آله) ومؤمنان هرگز به خانواده‏های خود باز نخواهندگشت و این (پندار غلط) در دلهای شما زینت یافته بود و گمان بد کردید و سرانجام (در دام شیطان افتادید و) هلاک شدید.»

5. پرخوری

یکی دیگر از عوامل بیماری قلب، زیاد خوردن و زیاد آشامیدن است، که باعث قساوت قلب و سستی در طاعت خدا و نشنیدن موعظه می شود.

«قَالَ رسول الله(صلی الله علیه و آله): لَا تُمِيتُوا الْقُلُوبَ بِكَثْرَةِ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ فَإِنَّ الْقُلُوبَ تَمُوتُ كَالزَّرْعِ إِذَا كَثُرَ عَلَيْهِ الْمَاء؛[6]دلهاى خود را با زياد خوردن غذاها و آشاميدنيها نميرانيد؛ زيرا دلها همانند زراعتى كه آب زياد به آن برسد، مى‏ميرد.»

«وَ قَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِیِّ(صلی الله علیه و آله): إِيَّاكُمْ وَ فُضُولَ الطَّعَامِ فَإِنَّهُ يَسُمُّ الْقَلْبَ بِالْقَسْوَةِ وَ يُبْطِئُ بِالْجَوَارِحِ عَنِ الطَّاعَةِ وَ يُصِمُّ الْهِمَمَ عَنْ سَمَاعِ الْمَوْعِظَةِ؛[7]شما را از پرخورى بر حذر مى‏دارم؛ زيرا بر قلب، داغ سختى و مهر قساوت مى‏زند و اعضا را در طاعت كُند و گوشها را از شنيدن موعظه گنگ مى‏كند.»

«قال عِيسَى(علیه السلام): يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تُكْثِرُوا الْأَكْلَ فَإِنَّهُ مَنْ أَكْثَرَ الْأَكْلَ أَكْثَرَ النَّوْمَ وَ مَنْ أَكْثَرَ النَّوْمَ أَقَلَّ الصَّلَاةَ وَ مَنْ أَقَلَّ الصَّلَاةَ كُتِبَ مِنَ الْغَافِلِين؛[8]ای بنى اسرائيل! پرخورى نكنيد؛ زيرا باعث پرخوابى شده، و هر كسی پرخواب باشد، نماز كم مى‏خواند و هر كه نماز كم بخواند، از غافلان به شمار مى‏رود.»

6. کثرت کلام

زیاد حرف زدن در غیر یاد خدا باعث بیماری قلب است.

«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله): لَا تُكْثِرُوا الْكَلَامَ بِغَيْرِ ذِكْرِ اللَّهِ فَإِنَّ كَثْرَةَ الْكَلَامِ بِغَيْرِ ذِكْرِ اللَّهِ تَقْسُو الْقَلْبَ‏ إِنَّ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنَ اللَّهِ الْقَلْبُ الْقَاسِي؛[9]سخن زياد نگویيد، مگر در ذكر خداوند؛ زيرا سخن زياد در غير ذكر خدا، دلها را سخت مى‏كند، و دورترين افراد از خداوند كسانى هستند كه دلهاى سخت دارند.»

«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله): مَنْ عَرَفَ اللَّهَ وَ عَظَّمَهُ مَنَعَ فَاهُ مِنَ الْكَلَامِ؛[10]هر كسی خدا را بشناسد و او را تعظيم كند، دهانش را از سخن گفتن (زیاد و بی‏جا) باز مى‏دارد.»

7. پرخوابی

پرخوابی که از عوامل بیماری قلب محسوب می شود. نتیجه خوردن و آشامیدن زیاد قساوت قلب است و مانع تفکر و خشوع انسان می باشد.

امام صادق(علیه السلام): «كَثْرَةُ النَّوْمِ يَتَوَلَّدُ مِنْ كَثْرَةِ الشُّرْبِ وَ كَثْرَةُ الشُّرْبِ يَتَوَلَّدُ مِنْ كَثْرَةِ الشِّبَعِ وَ هُمَا يُثَقِّلَانِ النَّفْسَ عَنِ الطَّاعَةِ وَ يُقْسِيَانِ الْقَلْبَ‏ عَنِ التَّفَكُّرِ وَ الْخُشُوعِ؛[11]خواب بسيار، از زیاد خوردن آب ناشى مى‏شود، و خوردن آب بسيار، از خوردن غذاى زياد و افراط در اكل و شرب است که آن موجب ثقل و گرانى نفس و قساوت و تيرگى دل می‏شود، و تيرگى دل، باعث كسالت و عدم اقدام به طاعت و باز ماندن از تفكّر و خضوع و خشوع می‏گردد.»

8. زیاد خندیدن

زیاد خندیدن باعث مرگ قلب می گردد. دراین باره امام صادق (علیه السلام) می فرماید:«كَثْرَةُ الضَّحِكِ تُمِيتُ الْقَلْبَ، وَ قَالَ: كَثْرَةُ الضَّحِكِ تَمِيثُ الدِّينَ كَمَا يَمِيثُ الْمَاءُ الْمِلْحَ؛[12] خنده زیاد قلب را می‏میراند، و فرمود: زیاد خندیدن دین را ذوب می‏کند، چنانکه آب، نمک را ذوب می‏کند.»

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «كَفَّارَةُ الضَّحِكِ أَنْ يَقُولَ: اللَّهُمَّ لَا تَمْقُتْنِي؛[13] كفّاره خنده با صداى بلند آن است كه بگوئى: خداوندا بر من خشم مگير».

9. آرزوهای طولانی

یکی از عواملی که باعث دوری انسان از خداوند می شود، داشتن آرزوهای طولانی است، که همین آرزوهای طولانی باعث سختی قلب می گردد.

موسى بن عمران(علیه السلام) خداوند را ستايش كرد. خداوند در وقت مناجات به او فرمود: «يَا مُوسَى لَا يَطُولُ فِي الدُّنْيَا أَمَلُكَ فَيَقْسُوَ لِذَلِكَ قَلْبُكَ وَ قَاسِي الْقَلْبِ‏ مِنِّي بَعِيد؛[14] اى موسى! آرزويت را در دنيا دراز مكن كه بدين جهت دل تو سخت و تاريك مى‏شود و هر كه دلش سخت و تاريك باشد، از من دور است.»

10. غفلت

از مهمترین عوامل بیماری قلب که در قرآن و روایات، هشدار بسیار سفارش شده است که انسان ها به آن بیماری دچار نشوند غفلت است که خود دارای عواملی است که از جملۀ آنها کثرت ثروت و کثرت گناه می باشد.

امیرالمومنین(علیه السلام) می فرمایند: «أَوْحَى اللَّهُ تَعَالَى إِلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ(علیه السلام) أَنْ يَا مُوسَى لَا تَفْرَحْ بِكَثْرَةِ الْمَالِ وَ لَا تَدَعْ ذِكْرِي عَلَى كُلِّ حَالٍ فَفِي كَثْرَةِ الْمَالِ نُسِيَ الذُّنُوبُ وَ أَنَّ تَرْكَ ذِكْرِي يُقْسِي الْقَلْبَ‏؛[15] خدای تعالی به حضرت موسی(علیه السلام) وحی کرد که: ای موسی! به زیادی مال دنیا خوشحال نباش و یاد مرا در هر حال فراموش نکن؛ زیرا در زیادی مال، فراموشی گناهان است و در ترک یاد من (غفلت از من) قساوت قلب.»

11. استعماع لهو

پیامبر رحمت(صلی الله علیه و آله) در بیانی عوامل مرگ و تباهی قلب را چهار خصلت می دانند: «أَرْبَعٌ يُفْسِدْنَ الْقَلْبَ وَ يُنْبِتْنَ النِّفَاقَ فِي الْقَلْبِ كَمَا يُنْبِتُ الْمَاءُ الشَّجَرَ اسْتِمَاعُ اللَّهْوِ وَ الْبَذَاءُ وَ إِتْيَانُ بَابِ السُّلْطَانِ وَ طَلَبُ الصَّيْدِ؛[16]چهار خصلت دل را تباه سازد و ريشه نفاق را در دل بروياند، آن چنان كه آب درخت را بروياند: به ساز و آواز گوش فرا دادن؛ ياوه‏سرایى؛ رفت و آمدن به دربار شاه و شكار كردن.»

12. مجالست با افراد ثروتمندان

پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) در روایتی سه عامل دیگر که باعث مرگ قلب می گردد را گوشزد می فرمایند: «ثَلَاثَةٌ مُجَالَسَتُهُمْ تُمِيتُ الْقَلْبَ‏: مُجَالِسَةُ الأنذَالِ وَ مُجَالِسَةُ الأغنِيَاءِ وَ الحَدِيثُ مَعَ النِّسَاءِ؛[17] مجالست با سه گروه قلب را می‏میراند: افراد پست و فرومایه؛ هم‏نشینی با ثروتمندان؛ هم‏صحبتی با زنان.»

13. گناه بر روی گناه

همچنین پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) در روایتی چهار عامل دیگر که باعث مرگ قلب می گردد را گوشزد می فرمایند: «أَرْبَعٌ‏ يُمِتْنَ‏ الْقَلْبَ الذَّنْبُ عَلَى الذَّنْبِ وَ كَثْرَةُ مُنَاقَشَةِ النِّسَاءِ يَعْنِي مُحَادَثَتَهُنَّ وَ مُمَارَاةُ الْأَحْمَقِ تَقُولُ وَ يَقُولُ وَ لَا يَرْجِعُ إِلَى خَيْرٍ أَبَداً وَ مُجَالَسَةُ الْمَوْتَى، فَقِيلَ لَهُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! وَ مَا الْمَوْتَى؟ قَالَ(صلی الله علیه و آله): كُلُّ غَنِیٍّ مُتْرَفٍ؛[18] چهار چيز قلب را مى‏ميراند: گناه بر روی گناه؛ و بسيارى گفتگو كردن با زنان؛ ستيزه و مجادله كردن با نادان- كه سخنى تو مى‏گويى و سخنى او مى‏گويد و هرگز به سوى خير بر نمى‏گردد- و همنشينى با مردگان. گفته شد: اى رسول خدا! مردگان چه كسانى هستند؟ فرمودند: هر توانگر خوشگذران.»[19]

14. پیمان شکنی

کسانی که پیمان بشکنند خداوند آن ها را به گرفتاری های زیادی دچار می کند که از جمله آن ها قساوت قلب است.

«فَبِما نَقْضِهِمْ ميثاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَ جَعَلْنا قُلُوبَهُمْ قاسِيَة» [20]؛ «پس آنان را به سبب پيمان شكنى‏شان لعنت كرديم و قلبهايشان را سخت گردانديم.»

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. همان، ص 483..

[2]. بحار الأنوار، ج 70، ص 256.

[3]. صحيفة سجادية، علی بن الحسین، دفتر نشر الهادی، قم، 1376ش، ص 231.

[4]. کهف/ 28.

[5]. فتح/ 12.

[6]. بحار الأنوار، ج 63، ص 325.

[7]. همان، ج 100، ص 27.

[8]. شرح نهج البلاغة، ابن أبي الحديد، ج 19، ص 184.

[9]. بحار الأنوار، ج 68، ص 281.

[10]. الكافي، ج 2، ص 226.

[11]. بحار الأنوار، ج 73، ص 186.

[12]. الكافي، ج 2، ص 663.

[13]. من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1413ق، ج‏3، ص377.

[14]. همان، ج 8، ص 42.

[15]. الجعفريات (الأشعثيات)، محمد بن اشعث، نینوا، تهران، بی تا، ص 231.

[16]. الخصال، شیخ صدوق، جامعه مدرسین، قم، 1362ش، ج1، ص 227.

[17]. الوافي، فیض کاشانی، کتابخانه امیرالمؤمنین(علیه السلام)، اصفهان، 1406ق، ج 26، ص 168.

[18]. الخصال، ج 1، ص 228.

[19]. بحار الانوار، ج 70، ص 349.

[20]. مائدة/ 13.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 224.





تاریخ ارسال مطلب : يکشنبه ١٩ اسفند ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٦٠٤٥ / تعداد بازدید : 79/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج