چهارشنبه ٢٩ اسفند ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


قلب، سرمایه ایمان -1

مفهوم قلب و درک حقايق

وقتی انسان از خویشتن بیگانه شد، تن را فدای جان و جان را هدیه جانان می‏کند و تمام وجودش جایگاه عشق الهی می‏شود و حاصل آن «قلب سلیم» است که در دنیا و آخرت توشه راهش می‏گردد؛ قلبی که غیر خدا در آن راه ندارد.

قلب، سرمایه ایمان

اسدالله خدامی

مقدمه

انسان برای سبک‏بالی از آسمان دل به بی‏کرانهای معرفت الهی آنگاه قدم می گذارد که چون غواص ماهری در دریای معرفت حق، گوهر عشق را طلب ‏نماید و مانند پروانه گرد آن شمع بچرخد و از سوختن پروا نکند. اینجاست که اغیار را از کوی جانان بیرون رانده و قلب عاشق اش حرم الهی می گردد:

جان به کف بنهاده را جز کوی جانان راه نیست
عاجز از ادراک آن گردیده ابجدخوان ما
وصل جانان گر به زعم ناکسان باشد جنون
پس بود عشق و جنون سرمایه ایمان ما
در ره معشوق اگر گامی نهد دلداده‏ای
می‏رود با پای سر تا محفل جانان ما

وقتی انسان از خویشتن بیگانه شد، تن را فدای جان و جان را هدیه جانان می‏کند و تمام وجودش جایگاه عشق الهی می‏شود و حاصل آن «قلب سلیم» است که در دنیا و آخرت توشه راهش می‏گردد؛ قلبی که غیر خدا در آن راه ندارد.

«يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ * إِلاَّ مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَليمٍ»[1]؛«در آن روزيكه مال و فرزندان سودي نمي‏بخشد * مگر كسي كه با قلب سليم به پيشگاه خدا آيد.»

در نوشته پیش رو سعی شده است، اهمیت، جایگاه و عوامل حیات و ممات قلب را به طور اجمال، از منظر  قرآن و عترت(علیهم السلام) بررسی و تبیین گردد.

مفهوم قلب

راغب كه بیشتر به معانی قرآنی واژه‏ها نظر دارد، با تنوع بیشتری به توضیح معنای قلب پرداخته است و قلب را در لغت به معنای «گرداندن و تحوّل دادن از وجهى به وجه دیگر» می داند؛ مثل گرداندن لباس، و گرداندن انسان از طریقه‏اش.[2]به نفس و روح انسان هم که بُعد خالص، شریف و حقیقت انسان است، می توان قلب گفت[3].

در اصطلاح قرآنی، به روح لطیف انسانی، که با تعلّق به قلب جسمانی، سلطه خود را در بدن انسان اجرا مى‏کند، قلب گویند؛ که از آن به نفس ناطقه نیز تعبیر می گردد. پس چون، این قسمت از بدن انسان، مرکز تحولات مختلف روحی است، آن را «قلب» نامیده اند.[4]

«قلب» در استعمال قرآنی، موجودي است که درک مي‏کند، مي‏انديشد، مرکز عواطف است، تصميم مي‏گيرد، پایگاه دوستي و دشمني است و... .

ممکن است بگوییم که منظور از قلب، همان روح و نفس انساني است که منشأ صفات عالي و ويژگيهاي انساني می‏باشد، چنانکه مي‏تواند منشأ سقوط و رذایل انساني نیز باشد و شايد بتوان اين حقيقت را ادعا کرد که هيچ بُعدي از ابعاد نفس انساني و صفتي از صفات يا کاري از کارهاي روح را نمي‏توان يافت که قابل استناد به قلب نباشد.[5]

يکی از بهترين راه های شناخت معناي «قلب» در قرآن اين است که با رجوع به آیات، آثاری که به قلب نسبت داده شده است، بررسی کنيم. در ادامه به برخی از اين آثار اشاره می‏کنیم:

درک حقايق

يکي از آثاري که به قلب نسبت داده شده، عبارت است از «ادراک»، اعم از ادراک حصولي یا حضوري که فهميدن و درک از شئون قلب و به تعبير ديگر «فؤاد» است؛ يعني شأن قلب اين است که ادراک کند، پس اگر ادراک نکند، مي‏توان نتيجه گرفت که به خاطر عدم سلامت آن است و در حقيقت، آن قلب دچار عارضه و آسيب شده است.

در اين زمينه می‏توان به آيات زیر اشاره کرد:

«وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها » [6]«به طور مسلم گروه بسياري از جن و انس را براي دوزخ آفريديم، آنها دلهائي دارند كه با آن (انديشه نمي‏كنند و) نمي‏فهمند.»

«وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَ جَعَلْنا عَلى‏ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوه»؛[7]«و بعضي از آنان به تو گوش فرا مي‏دهند، در حالي که بر دلهايشان پرده هايي قرار داديم تا آن را نفهمند.»

اين آيه بيانگر اين مطلب است که قلبهاي مشرکان، آيات خدا و سخن پيامبر(صلی الله علیه و آله) را به علّت وجود حجابها و موانعي نمي‏فهمد.

«أَفَلَمْ يَسيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتي‏ فِي الصُّدُور» [8]؛ «آيا آنها سير در زمين نكردند تا دلهایي داشته باشند كه با آن حقيقت را درك كنند يا گوشهاي شنوایي كه نداي حق را بشنوند چرا كه چشمهاي ظاهر نابينا نمي‏شود بلكه دلهایي كهدر سينه ها جاي دارد بينایي را از دست مي‏دهد!»

«أَفَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها»؛[9]«آيا درباره قرآن نمي‏انديشند يا بر دلهايشان قفل زده شده است؟»

اين آيه به طور ضمني تدبر را به دلها نسبت مي‏دهد و از اينکه منافقان قرآن را نمي‏فهمند، گلايه دارد که چرا دلها را به کار نمي‏اندازند و نمي‏انديشند.

«قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْريلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى‏ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ» [10]؛ «بگو: هر کسی دشمن جبرئيل است [پس بداند] او قرآن را با اذن خداوند بر قلب تو نازل کرد.»

از اين آيه مي‏توان به نوع ديگری از شناخت پی برد و آن اشرف علومی است که انسان می‏تواند با قلب خويش به دست آورد. اين شناخت، عبارت از «وحي» است و تنها قلوب انبياء(علیه السلام) شايستگي دريافت مراتب بالای آن را دارد.

از آن جا که قلب می تواند حقایق را درک کند در پیشگاه الهی مورد سوال قرار می گیرد. چنانکه امام صادق (علیه السلام) درمورد آیه شریفه «إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا»[11] «همانا گوش و چشم و قلب، همگی مورد سؤال واقع شوند.» می فرمایند: «يُسْئَلُ السَّمْعُ عَمَّا سَمِعَ وَ الْبَصَرُ عَمَّا نَظَرَ إِلَيْهِ وَ الْفُؤَادُ عَمَّا عَقَدَ عَلَيْهِ؛[12] از گوش در مورد آنچه شنيده و از چشم درباره آنچه ديده و از قلب راجع به تصميماتى كه گرفته است، سؤال مى‏شود.»

برای دريافت پيامهاى نهفته در دلتاريخ، نيازمند قلبى آگاه و حقپذيرهستیم

«إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى‏ لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ‏»[13]؛ «در اين (قدرت الهى) تذكرى است براى كسى كه قلب دارد.»

قلب مایه هدایت انسان ها از تاریکی ها به روشنایی  است اگر این هدایت تحقق پیدا کند، قلب به آرامش و اطمینان خواهد رسید. استناد ما در این مطلب به فرمایش امام صادق (علیه السلام) می باشد که می فرمایند:

«إِنَّ الْقَلْبَ يَتَلَجْلَجُ فِي الْجَوْفِ يَطْلُبُ الْحَقَّ فَإِذَا أَصَابَهُ اطْمَأَنَّ وَ قَرَّ ثُمَّ تَلَأ أَبُو عَبْدِاللَّهِ هَذِهِ الْآيَةَ:«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ» إِلَى قَوْلِهِ:«كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ»؛[14] قلب در باطن انسان جولان مى‏كند و دنبال حق مى‏گردد؛ چون به حق برسد، مطمئن گشته، استقرار پيدا مى‏كند، سپس امام اين آيه را تلاوت فرمود: پس هر كسی را خدا بخواهد، هدايت كند. تا اینجای آیه که: گويا مى‏خواهد به آسمان رود.»

قلب جایگاه و خزانه الهی عظیم تر از عرش، وسیع تر از کرسی و خوشبوتر از بهشت و زیباتر از ملکوت است.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمودند:«نَاجَى دَاوُدُ رَبَّهُ فَقَالَ إِلَهِي لِكُلِ‏ مَلِكٍ‏ خِزَانَةٌ فَأَيْنَ خِزَانَتُكَ فَقَالَ جَلَّ جَلَالُهُ لِي خِزَانَةٌ أَعْظَمُ مِنَ الْعَرْشِ وَ أَوْسَعُ مِنَ الْكُرْسِيِّ وَ أَطْيَبُ مِنَ الْجَنَّةِ وَ أَزْيَنُ مِنَ الْمَلَكُوتِ أَرْضُهَا الْمَعْرِفَةُ وَ سَمَاؤُهَا الْإِيمَانُ وَ شَمْسُهَا الشَّوْقُ وَ قَمَرُهَا الْمَحَبَّةُ وَ نُجُومُهَا الْخَوَاطِرُ وَ سَحَابُهَا الْعَقْلُ وَ مَطَرُهَا الرَّحْمَةُ وَ أَشْجَارُهَا الطَّاعَةُ وَ ثَمَرُهَا الْحِكْمَةُ وَ لَهَا أَرْبَعَةُ أَبْوَابٍ الْعِلْمُ وَ الْحِلْمُ وَ الصَّبْرُ وَ الرِّضَاءُ أَلَا وَ هِيَ الْقَلْبُ‏؛[15]: داود(علیه السلام) در مناجات خود با پروردگارش گفت: بار خدايا! هر پادشاهى خزانه‏اى دارد، پس خزانه تو كجاست؟ خداوند فرمود: من خزانه‏اى دارم كه از عرش بزرگ‏تر و از كرسى وسيع‏تر، از بهشت خوشبوتر و از ملكوت زيباتر است. زمين آن معرفت و آسمان آن ايمان و آفتابش شوق و ماهش محبت و ستارگانش انديشه‏ها و ابرش خرد و بارانش رحمت و ميوه‏هايش طاعت و حكمت مى‏باشد. آن خزينه چهار در دارد كه عبارتند از: علم، حلم، صبر و رضا؛ آگاه باش كه آن خزینه "قلب" است.»

بهترین ابزار درک حقایق قلب است و بهترین قلب ها، قلب سلیم است و راه رسیدن به آن، نیتی صادق و پاک می طلبد که از هرگونه پلیدی و رجس به دور باشد.

امام صادق  (علیه السلام) می فرمایند: «صاحِبُ النِّيّةِ الصادِقَةِ صاحِبُ القَلبِ السَّليمِ، لأنَّ سلامَةَ القَلبِ مِن هَواجِسِ المحذوراتِ، بتخليصِ النِّيّة للّهِ في الاُمورِ كُلِّها، قالَ اللّهُ عزَّوَجلَّ:«يَومَ لا يَنْفَعُ مالٌ و لا بَنُونَ إلاّ مَن أتَى اللّه َ بِقَلبٍ سَليمٍ»[16]؛ كسى كه صدق نيّت داشته باشد، قلب سليم دارد؛ زيرا پاك و سالم بودن دل از خطورات نفسانى، نيّت را در تمام كارها براى خدا خالص مى‏گرداند.

 خداوند متعال مى‏فرمايد: «یَوْمَ لَا یَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ»[17]روزى كه مال و فرزندان سودى نمى‏دهند، مگر كسى كه دلى سالم به سوى خدا بياورد.»

در روایتی از امام صادق(علیه السلام) درباره آیه «إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ» سؤال شد، حضرت در جواب فرمودند: «السَّلِيمُ‏ الَّذِي‏ يَلْقَى‏ رَبَّهُ‏ وَ لَيْسَ‏ فِيهِ‏ أَحَدٌ سِوَاهُ‏ قَالَ وَ كُلُّ قَلْبٍ فِيهِ شَكٌّ أَوْ شِرْكٌ فَهُوَ سَاقِطٌ وَ إِنَّمَا أَرَادُوا بِالزُّهْدِ فِي الدُّنْيَا لِتَفْرُغَ قُلُوبُهُمْ لِلْآخِرَةِ؛[18]قلب سليم قلبی است که در آن به غیر از خدا برای هیچ کس جایگاهی وجود ندارد و هر قلبی که در آن شک یا شرک باشد، از سلیم بودن ساقط است. آنها (صاحبان قلب سلیم) در دنيا زاهد شدند تا خود را براى آخرت مهيا كنند.»

به لحاظ درک حقایق و رسیدن به کمال قلب درجاتی پیدا می کند که این درجات در کلام پیامبر رحمت(صلی الله علیه و آله) تبیین شده است.

«اَلْقَلبُ ثَلاثَةُ اَنْوَاعٍ: قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالدُّنْیا وَ قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالْعُقْبَی وَ قَلْبٌ مَشْغولٌ بِالْمَوْلَی وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالدُّنْیا لَهُ الشِّدَّةُ وَ الْبَلاءُ وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالْعُقْبَی فَلَهُ الدَّرَجَاتُ الْعُلَی وَ اَمَّا الْقَلْبُ الْمَشْغولُ بِالْمَوْلَی فَلَهُ الدُّنْیا وَ الْعُقْبَی وَ الْمَوْلَی؛[19] قلبها سه نوع‏اند: اول، قلبی كه مشغول و وابسته به دنیا است؛ دوم، قلبی كه مشغول به تنعّمات اخروی است؛ و سوم، قلبی كه وابسته به مولاست؛ اما آن قلبی كه سرگرم و وابسته به دنیاست،  همیشه دچار سختی و گرفتاری است؛ و آن قلبی كه وابسته به تنعّمات اخروی است،  به درجات و مراتب بالایی می رسد؛ و قلبی كه دل‏بسته به مولا (خدا) است، هم دنیا را دارد،  هم آخرت و هم خدا را.»

در اهمیت و جایگاه قلب همین بس که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به جناب ابوذر(ره) فرمودند: «يَا أَبَا ذَرٍّ! إِنَّ اللَّهَ (تَبَارَكَ وَ تَعَالَى) لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ‏ وَ لَا إِلَى أَمْوَالِكُمْ‏ وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ‏ وَ أَعْمَالِكُمْ؛[20] توجه خداوند به انسانها به ظاهر اعمال آنها و به اموال‏شان نیست؛ بلکه خداوند به قلبها و اعمال انسانها  عنایت ویژه می‏کند.»

انسانها عیال خدا و میهمانان او هستند. لذا وقتی به حرم امن الهی مشرف می‏شوند، به آنها «ضیوف الرحمن» گفته می‏شود، و هنگام ورود به ماه مبارک رمضان، گویند که به «ضیافت الله» وارد شده‏اید، پس در هر زمان و مکانی میهمان خدایند؛ اما فقط یک جا خداوند مورد ضیافت قرار می‏گیرد، و آن هم قلب مؤمن است:«أَنَّ قَلْبَ‏ الْمُؤْمِنِ‏ عَرْشُ‏ الرَّحْمَنِ[21]

دلت را خانه ما کن، مصفّا کردنش با من
به  ما درد دل افشا کن، مداوا کردنش با من
اگر گم کرده ای ای  دل، کلید استجابت را
بیا یک لحظه با ما باش، پیدا کردنش با من
بیفشان قطره  اشکی که من  هستم خریدارش
بیاور قطره ای اخلاص، دریا کردنش با من
اگر درها به رویت بسته شـد، دل بر مکن، بازآ
درِ این خانه دقّ الباب کن، وا کردنش با من
به من گو حاجت خود را، اجابت می کنم آنی
طلب کن آنچه می خواهی، مهیّا کردنش با من
بیا قبل از وقـوع مرگ روشـن کن حسابت را
بیاور نیک و بد را، جمع و منها کردنش با من
چو خوردی روزی امروز ما را شـکر نعمت کن
غم فردا مخور، تأمین فردا کردنش با من
به  قرآن آیه  رحمت فـراوان است ای انسان
بخوان این آیه را، تفسیر و معنا کردنش با من
اگر عمری گنه کردی، مشو نومید از رحمت
تو نامه توبه را بنویس، امضا کردنش با من[22]

«وَ قَالَ الصَّادِقُ(علیه السلام): الْقَلْبُ‏ حَرَمُ‏ اللَّهِ‏ فَلَا تُسْكِنْ حَرَمَ اللَّهِ غَيْرَ اللَّهِ؛[23]قلب، حرم خداست، پس در حرم خدا غیر خدا را قرار نده.»

بيا بشنو حديث عالم دل
ز صاحبدل كه دل حق راست منزل
امام صادق آن بحر حقايق
چنين در وصف دل بوده است ناطق
كه دل يكتا حرم باشد خدا را
پس اندر وى مده جا ماسوا را
بود اين نكته تخم رستگارى
كه بايد در زمين دل بكارى
پس اندر حفظ او كن ديده‏بانى
كه تا گردد زمينت آسمانى

به بزرگی گفت: مرا نصیحت کن! فرمود: شغل تو چیست؟ گفت: نجارم. گفت: برو درِ دلت را درست کن. پرسید: اندازه‏اش چقدر باشد؟ فرمود: برو دری درست کن که به روی غیر خدا باز نکنی. هوا و هوس را از آن بیرون کن.

دارم دلی، دارد هر ذره‏اش هوایی
چون خرقه گدایان هر وصله‏اش ز جایی
سربلندی گر تو خواهی، با همه یکرنگ باش
قالی از صد رنگ بودن زیر پا افتاده است
آیینه شو وصال پری طلعتان طلب
اول بروب خانه، دگر میهمان طلب

«وَ قَالَ(علیه السلام): أَلَا وَ إِنَّ مِنَ الْبَلَاءِ الْفَاقَةَ وَ أَشَدُّمِنَ الْفَاقَةِ مَرَضُ الْبَدَنِ وَ أَشَدُّ مِنْ مَرَضِ الْبَدَنِ مَرَضُ الْقَلْبِ أَلَا وَ إِنَّ [مِنَ النِّعَمِ سَعَةَ الْمَالِ وَ أَفْضَلُ مِنْ سَعَةِ الْمَالِ صِحَّةُ الْبَدَنِ وَ أَفْضَلُ‏] مِنْ‏ صِحَّةِ الْبَدَنِ‏ تَقْوَى الْقَلْب؛[24] بدانيد از جمله بلاها تهيدستى است که سخت‏تر از آن، بيمارى جسم، و سخت‏تر از آن، بيمارى قلب است.و بدانيد از جمله نعمتها ثروت است، و برتر از آن، سلامت جسم، و برتر از سلامتی، تقواى قلب است.»

___________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. شعراء/ 88 –89.

[2]المفردات فی غریب القرآن، حسین بن محمد معروف به راغب اصفهانی، دفتر نشر الکتاب، تهران، چاپ دوم، 1404ق، ج۱، ص۶۸۱

[3]العین، خلیل بن احمد فراهیدی، دارالهجره، قم، 1409ق، ج۵، ص۱۷۰

[4]التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، حسن مصطفوی، مرکز نشر آثار علامه مصطفوی، تهران، 1385ش، ج۹، ص۳۰۲

[5]اخلاق در قرآن، مصباح يزدي، موسسه امام خميني(ره)، قم، 1383، ص244.

[6]. اعراف/ 179.

[7]. انعام/ 25.

[8]. حج/ 46.

[9]. محمد(صلی الله علیه و آله)/ 24.

[10]. بقره/ 97.

[11]. اسراء/36

[12]. مشكاة الأنوار في غرر الأخبار، علی بن حسن طبرسی، دارالثقلین، قم، 1379ش، النص 255، الفصل الثالث في ذكر القلب، ص 255.

[13]. ق/ 37.

[14]. مشكاة الأنوار في غرر الأخبار، ص 255.

[15]. بحار الانوار، محمدباقر مجلسی، المکتبة الاسلامیة، تهران، 1395ق، ج 67، ص 27.

[16]. همان، ص 185.

[17]شعراء/89.

[18]. الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، دار الکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، 1407ق، ج 2، ص 15.

[19]. تحریر المواعظ العددیة، علی مشکینی، نشر الهادی، قم، چاپ اول، بی تا، ص 245.

[20]. الامالی، محمد بن الحسن الطوسی، مؤسسة البعثة، قم، چاپ اول، 1414ق، ص 536.

[21]. بحار الأنوار، ج 55، ص 1.

[22]. شعر از مرحوم ژولیده نیشابوری.

[23]. بحار الأنوار، ج 67، ص 13.

[24]. نهج البلاغه، سید رضی، تصحیح: صبحی صالح، نشر هجرت، قم، چاپ اول، 1414ق، ص 545.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 224.





تاریخ ارسال مطلب : يکشنبه ١٩ اسفند ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٦٠٤٤ / تعداد بازدید : 23/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج