چهارشنبه ٢٩ اسفند ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


نکته‏ها و مناسبتها(5)؛ ماه جمادی الثانیه -1

شهادت حضرت زهرا(علیها السلام)

در شماره‌های قبلی ماهنامه مبلغان، مقاله‌هایی را با عنوان «نکته‌ها و مناسبتها» ارائه کردیم تا ضمن اشاره به برخی مقالات منتشر شده در شماره‌های پیشین این ماهنامه، در موضوع آن مناسبت، محتوایی برای فرصتهای کوتاه تبلیغی، مانند بین الصلاتین فراهم کنیم.

نکته‏ ها و مناسبتها(5)؛ ماه جمادی الثانیه

علیرضا زنگوئی

مقدمه

در شماره‌های قبلی ماهنامه مبلغان، مقاله‌هایی را با عنوان «نکته‌ها و مناسبتها» ارائه کردیم تا ضمن اشاره به برخی مقالات منتشر شده در شماره‌های پیشین این ماهنامه، در موضوع آن مناسبت، محتوایی برای فرصتهای کوتاه تبلیغی، مانند بین الصلاتین فراهم کنیم.

در این شماره به چهار مناسبت ویژه ماه جمادی الثانیه؛ یعنی: شهادت حضرت زهرا(علیها السلام)، وفات حضرت امّ البنین(علیها السلام)، ولادتحضرت زهرا(علیها السلام) و وفات حضرت امّ‌کلثوم(علیها السلام)پرداخته و در هر مناسبت ضمن اشاره به عنوان مقالات چاپ شده آن مناسبت در شماره‌های گذشته، نکاتی بیان می‌شود.

سوم جمادی الثانیه:

شهادت حضرت زهرا(علیها السلام)

برخی مقالات منتشر شده در شماره‏ های قبلی ماهنامه مبلغان:

1. شهادت حضرت زهرا(علیها السلام)در منابع اهل سنت(مبلغان، ش 188)؛

2. امام شناسی حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام) (مبلغان، ش 68)؛

3. بصیرت آفرینی در سخن و سیرۀ حضرت زهرا(علیها السلام) (مبلغان، ش 129)؛

4. تهاجم به خانه وحی در منابع اهل‌سنت (مبلغان، ش 127)؛

5. دورنمای فتنه‏های ناشی از سقیفه، از نگاه حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام) (مبلغان، ش7).

به مناسبت شهادت حضرت زهرا(علیها السلام) به معرفی کتاب «من فاطمه(علیها السلام) هستم»، اثر سید محمدتقی قادری می‏پردازیم و قسمت‌هایی از این کتاب را تقدیم می‏کنیم:

من فاطمه(علیها السلام) هستم

این کتاب بر مبنای پژوهشهای تاریخی، در قالب 9 گزارش و هر گزارشی با پرسشها و پاسخهای تحلیلی تدوین شده است که با یک مقدمه تحت عنوان «زمینه مطالعه کتاب» و 9 گزارش با موضوعات: همایش انصار، غصب خلافت، غصب فدک، خطبه فدکیه، شرح خطبه فدکیه، تهاجم به خانه وحی، وصیت‌نامهالهی - سیاسی، و خصوصیات ملکوتی و الگویی حضرت فاطمه(علیها السلام) گردآوری و توسط انتشارات نصایح به چاپ رسیده است.

نویسنده در قسمت «زمینه مطالعه کتاب» می‏نویسد: کم‏تر از ده روز پس از رحلت پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) شش واقعه تکان دهنده و بس شگفت و عبرت انگیز همایش انصار، غصب خلافت، غصب فدک، خطبه فدکیه، تهاجم به خانه وحی و وصیت‏نامه الهی –سیاسی حضرت فاطمه(علیها السلام) رخ داد؛ وقایع شش گانه‏ای که حکایت‏گر دو جنبش متقابل بود؛ از یک سو جنبش مهاجرینی چون ابوبکر و عمر که خواهان تجدید نظر در سنت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) از جمله نظام سیاسی اسلام بودند و از سوی دیگر، جنبش حضرت فاطمه(علیها السلام) قرار داشت که هرگونه تغییر و تجدید نظر در سنت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) و نظام سیاسی اسلام را بازگشت به دوران جاهلیت و بدعت در دین می‏دانست و در مقابله با آن از هزینه کردن جان تا رسیدن به شهادت، دریغ نمی‏کرد. استثنایی بودن وقایع شش‌گانه، به ویژه خطبه ماندگار حضرت زهرا(علیها السلام) موجب شده است که مورخان توجه ویژه‏ای به این وقایع داشته و در مقام ثبت و ضبط و تحلیل آن برآیند.

حجت الاسلام والمسلمین سید محمد تقی قادری در ادامه اشاره می‏کند که نویسندگان در این عرصه به دو گروه تقسیم می‏شوند: گروه اول، نویسندگانی که تنها به نقل واقعه و ثبت و ضبط دقیق آن اقدام نموده‏اند؛ این گروه، سنگینی تحلیل و برداشت از وقایع شش گانه را بر عهده خواننده گذاشته‏اند. از جمله این کتابها عبارتند از: «الاموال» ابوعبید (م 224ق)، «المصنف» عبدالله بن محمد بن ابی شیبه کوفی (م 235ق)، «انساب الاشراف»؛ احمد بن یحیی بن جابر البغدادی و «الامامة و السیاسة» ابن قتیبه دینوری (م 276ق) و...

گروه دوم، نویسندگانی که در پنجاه سال اخیر با حساسیت ویژه و اهتمام خاصی به تحلیل و ریشه یابی وقایع شش‌گانه و شرح و تفسیر خطبه فدکیه پرداخته‏اند. از جمله:علامه شهید سید محمدباقر صدر، نویسنده کتاب«فدک»، علامه مظفر، نویسنده کتاب «سقیفه»، علامه عسکری، نویسنده کتاب«عبدالله سبأ»، آیت الله جعفر سبحانی، نویسنده کتاب «الحجة الغراء» و آیت الله حسینی زنجانی، نویسنده شرح خطبه حضرتزهرا(علیها السلام).

وی در ادامه می‏گوید: با این همه تلاش و کار عظیم و گسترده‏ای که از ناحیه پژوهشگران درباره شش واقعه انجام گرفته است، جای کتابی که وقایع شش‌گانه را یک جا مورد تحلیل قرار دهد و به همه پرسشها پیرامون هر واقعه پاسخ داده باشد، کاملاً خالی بود و کتاب «من فاطمه(علیها السلام) هستم» به همین انگیزه سامان یافت تا وقایع شش‌گانه را همراه با شرح و تفسیر خطبه فدکیه در یک جا و با تحلیلی کاملاً متفاوت و به روز به خوانندگان و ارادتمندان حضرت فاطمه(علیها السلام) تقدیم کند.

گزارش واقعه یکم

ظهر روز دوشنبه، بیست و هشتم صفر سال یازدهم هجری، رسول خدا(صلی الله علیه و آله) از دنیا رفت. عباس بن عبدالمطلب، فضل و قثم (فرزندان عباس)، صالح و قیس (دو آزادکرده رسول خدا(صلی الله علیه و آله)) مشغول غسل دادن بدن مطهر حضرت شدند؛ ولی در همان حال جمعی از انصار، همچون سعد بن عباده، رئیس قبیله خزرج و بشیر بن سعد (پسر عموی سعد بن عباده)، اُسید بن خضیر، رئیس قبیله اوس، حباب بن منذر، عویم بن ساعده و معن بن عدی در شمال غربی مسجدالنبی(صلی الله علیه و آله) در فاصله کم‏تر از پانصدمتر از خانه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) زیر سقف سقیفه بنی ساعده، اقدام به نشست اضطراری کردند تا از بین دو قبیله اوس و خزرج، رهبر بعد از پیامبر(صلی الله علیه و آله) را تعیین کنند.

گزارش یکم –که در حقیقت سرآغاز فتنه‌ای دامنه‌دار است - پرسشهای تکان‌دهنده‌ای را در برابر ما قرار می‌دهد:

1. چرا انصار اقدام به نشست سیاسی انحرافی کردند؟

2. چرا ادعای رهبری بعد از پیامبر(صلی الله علیه و آله) را داشتند؟

3. چرا همایش سیاسی انصار نافرجام ماند و به شکست انجامید؟

4. نشست سیاسی انصار چه دستاوردی برای آنان داشت؟

سپس نویسنده به تفصیل، به پاسخ این پرسشها می‏پردازد.

گزارش واقعه دوم

در حالی که انصار درباره رهبری بعد از پیامبر(صلی الله علیه و آله) سرگرم گفتگو بودند، یکباره هیئت سه نفره ابوبکر، عمر و ابوعبیده جراح وارد همایش سرّی آنها شدند و ابوبکر پیش از آنکهعمر شروع به سخن کند، خود شروع به سخننمود و با استدلال به اینکه عرب نمی‏پذیرد که نبوت از قریش باشد؛ ولی امامت و رهبریاز غیر قریش، و ما از قریش هستیم و امامت بایستی از آن ما باشد، اداره همایش را بر عهدهگرفت و تمام محاسبات انصار را دگرگون کرد و توانست فضا را به نفع خود تغییر دهد.

گزارش دوم - که به مراتب تلخ‏تر و تکان دهنده‏تر از واقعه اول است - پرسشهای مهمی را در برابر ما قرار می‏دهد:

1. ابوبکر و عمر چگونه از همایش انصار آگاه شدند؟

2. چگونه همایش انصار به سرعت به نفع ابوبکر تغییر موضع داد؟

3. آیا غصب خلافت یک اتفاق بوده است یا توطئه؟

4. چرا شهروندان مدینه با غصب خلافت مخالفت نکردند؟

5. خلافت ابوبکر چگونه تثبیت شد و چرا امام علی(علیه السلام) از پیشنهاد عباس بن عبدالمطلب برای بیعت استقبال نکردند؟

سپس نویسنده به تفصیل به پاسخ این پرسشها می‏پردازد.

گزارش واقعه سوم

سران سقیفه در عرض چند روز پس از رحلت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) توانستند با به کارگیری سه اصل زر، زور و تزویر، بیش‏تر شهروندان مدینه (از مهاجر و انصار) را به بیعت وادارند؛ ولی خانه وحی که امام علی و حضرت فاطمه(علیهما السلام) در آن حضور داشتند، تنها خانه‏ای بود که حاضر به بیعت با ابوبکر نشد و مانعی برای حاکمیت بود.

ابوبکر و عمر برای اینکه بتوانند به این بحران پیچیده پایان دهند، محرومیت اقتصادی و فشار مالی بر خاندان وحی را در پیش گرفتند و به مأموران حکومت دستور دادند تا مزرعه فدک را که در مالکیت حضرت فاطمه(علیها السلام) قرار داشت، به تصرف درآورند. از همین رو، مأموران وارد فدک شده، کارگران را از آن اخراج و مزرعه را در تصرف حکومت ابوبکر درآوردند.

گزارش کوتاه؛ ولی تکان دهنده و غیر قابل باور غصب فدک، پرسشهای مهمی را در برابر ما قرار می‏دهد:

1. چرا ابوبکر فدک را غصب کرد؟

2. ابوبکر با چه توجیه شرعی فدک را غصب نمود؟

3. اشکالات حقوقی و شرعی غصب فدک چیست؟

4. فدک چگونه در اختیار حضرت فاطمه(علیها السلام) قرار داشت؟

5. راز اینکه پیامبر(صلی الله علیه و آله) فدک را در اختیار حضرت فاطمه(علیها السلام) قرار دادند، چه بود؟

6. اقدامات حضرت فاطمه(علیها السلام) در برابرغصب فدک چه بود؟

سپس نویسنده به تفصیل به پاسخ این پرسشها می‏پردازد.

گزارش واقعه چهارم

با وجود محاجه حضرت فاطمه(علیها السلام) با ابوبکر و به بن بست رسیدن ابوبکر، حضرت نتوانست فدک را پس بگیرد، لذا حضرت تصمیم گرفت خلیفه را در مسجدالنبی(صلی الله علیه و آله) و در حضور عموم شهروندان استیضاح کند. ایراد «خطبه فدکیه» چند پرسش مهم و کلیدی را در برابر ما قرار می‏دهد:

1. چرا حضرت فاطمه(علیها السلام) تصمیم بر ایراد خطبه فدکیه در مسجدالنبی(صلی الله علیه و آله) گرفتند؟

2. چرا انصار و مهاجر پس از آن همه ابراز احساسات و اشک ریختن هنگام شنیدن خطبه فدکیه، از حضرت فاطمه(علیها السلام) حمایت نکردند؟

3. آیا حضرت زهرا(علیها السلام) بعد از اتمام خطبه به امام علی(علیه السلام) اعتراض کردند؟

4. راز ماندگاری خطبه فدکیه چیست؟

5. چرا خطبه فدکیه مسجع است، نه نثر؟

6. چرا در خطبه فدکیه به واقعه غدیر استناد نشده است؟

7. سند خطبه فدکیه تا چه میزان اعتبار دارد؟

8. راویان خطبه فدکیه چه کسانی هستند؟

سپس نویسنده به این پرسشها به تفصیل پاسخ می‏دهد.

گزارش واقعه پنجم

خطبه فدکیه پیش از آنکه خطبه و سخنرانی باشد، کرامت و معجزه ماندگار حضرت فاطمه(علیها السلام) و مهم‏ترین سند حقانیت اهل‏بیت(علیهم السلام) و ترسیم کننده موضع رسمی خاندان پیامبر(صلی الله علیه و آله) در برابر غضب خلافت و فدک و بیانگر معارف بلند در توحید، نبوت، سیاست و اخلاق است.

سپس نویسنده خطبه را به بیست و دو محور تقسیم کرده، شرح و تفسیر هر محور را با پیامهای آن به پایان می‏برد.

گزارش واقعه ششم

غصب فدک و محرومیت مالی خاندان وحی توسط سران سقیفه، نه تنها آنها را وادار به بیعت با ابوبکر نکرد؛ بلکه ابوبکر و عمر را با بحران بسیار پیچیده دیگری روبرو کرد و آن، به بست نشستن بنی‏هاشم و جمعی از اصحاب در خانه حضرت فاطمه(علیها السلام) بود. به سران سقیفه گزارش رسید که: عباس بن عبدالمطلب، عتبة بن ابی لهب، سلمان فارسی، ابوذر غفاری، عمار یاسر، مقداد بن اسود، ابی بن کعب، سعد بن ابی وقاص، طلحة بن عبیدالله و زبیر بن عوام در خانه حضرت فاطمه(علیها السلام) در مخالفت با ابو‌بکر به بست و تحصن نشسته‏اند.[1]

ابوبکر برای شکستن تحصن مخالفین، به عمر مأموریت داد که به خانه حضرت فاطمه(علیها السلام) حمله کرده، آنان را از خانه بیرون کند و اگر مقاومت کردند، با آنان بجنگد. عمر، در حالی که فتیله‏ای از آتش در دست داشت، به خانه وحی حمله کرد و اصحاب امام علی(علیه السلام) برای اینکه حرمت و قداست خانه وحی بیش از این توسط سران سقیفه شکسته نشود، از خانه فاطمه(علیها السلام) خارج شدند.[2]

گزارش تلخ و تکان دهنده حمله به خانه وحی، پرسشهای بسیار مهم و کلیدی را در برابر هر مسلمانی قرار می‏دهد:

1. تهاجم به خانه وحی در چند مرحله انجام گرفته است؟

2. راز آتش‌افروزی سران سقیفه چه بود؟

3. راز حمایت حضرت فاطمه(علیها السلام) از ولایت چه بوده است؟

4. مجازات و کیفر مهاجمین به خانه وحی، چیست؟

5. آیا گزارش تهاجم در منابع تاریخی اهل سنت نیز نقل شده است؟

6. آیا در منابع رجالی اهل سنت، راویان تهاجم مورد تأیید می‌باشند؟

7. طرفداران سران سقیفه تهاجم را چگونه توجیه می‌کنند؟

8. چرا طرفداران سقیفه تهاجم را توجیه می‌کنند؟

9. گزارش تهاجم در منابع شیعه چگونه آمده است؟

سپس نویسنده به پاسخ تفصیلی این پرسشها می‏پردازد.

گزارش واقعه هفتم

مرگ پدر، غربت همسر، بی‌وفایی اصحاب و مجروح و مصدوم شدن حضرت فاطمه(علیها السلام)، ایشان را در آستانه شهادت قرار داده بود و می‌دانست که چند روزی بیش زنده نخواهد ماند. پس در این چند روز، باید تصمیمهای بزرگ و تعیین کننده‌ای می‏گرفت:ابوبکر و عمر را از عیادت خویش محروم کرد و اجازه حضور نداد، زنان مهاجر و انصار را به حضور پذیرفت و خطبه ماندگار دیگری را برای آنان ایراد کرد و برای اینکه ضربه نهایی را بر پیکر نفاق و دورویی وارد نماید، وصیتی الهی - سیاسی با این مضمون با امام علی(علیه السلام) در میان گذاشت: «أُوصِيكَ أَنْ لَا يَشْهَدَ أَحَدٌ جِنَازَتِي مِنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ ظَلَمُونِي وَ أَخَذُوا حَقِّي فَإِنَّهُمْ عَدُوِّي وَ عَدُوُّ رَسُولِ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) وَ لَا تَتْرُكُ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَيَّ أَحَدٌ مِنْهُمْ وَ لَا مِنْ أَتْبَاعِهِمْ؛[3] تو را وصیت می‌کنم هیچ کدام از کسانی که بر من ستم روا داشتند و حق مرا گرفتند، بر جنازه‌ام حاضر نشوند؛ چراکه آنها دشمن من و دشمن رسول خدا(صلی الله علیه و آله) هستند و به هیچ وجه نگذار احدی از آنها و طرفداران و اتباعشان بر من نماز بخوانند!»

گزارش هفتم چند پرسش کلیدی را در برابر ما قرار می‏دهد:

1. چرا حضرت فاطمه(علیها السلام) عذرخواهی ابوبکر و عمر را نپذیرفتند؟

2. چرا حضرت زنان انصار را به حضور پذیرفتند؟

3. امام علی(علیه السلام) به این وصیت‌ چگونه عمل نمود؟

4. واکنش مردم در برابر دفن شبانه حضرت فاطمه(علیها السلام) چه بوده است؟

5. واکنش ابوبکر و عمر چه بود؟

6. واکنش امام(علیه السلام) در برابر تصمیم ابوبکر و عمر چه بود؟

سپس نویسنده به تفصیل به این پرسشها پاسخ می‏دهد.

گزارش واقعه هشتم

هر چند با تحلیل همه جانبه‌ای که از «حماسه فاطمی» در گزارش پیشین ارائه شد، نقش بی‌بدیل حضرت فاطمه(علیها السلام) را در مقابل تجدید نظر خواهان در سنت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) شناختیم؛ ولی درک این مهم که حضرت(علیها السلام) چه جایگاه آسمانی و عظمت ملکوتی داشته‌اند که چنین «حماسه‌ای» را خلق کرده‌اند، هنگامی امکان پذیر است که ابعاد ساحت وجود ملکوتی آن حضرت به گونه‌ای شایسته تفسیر و تحلیل شود. از همینرو نویسنده در گزارش هشتم، بیست خصوصیتحضرت فاطمه(علیها السلام) را که جنبۀ ملکوتی دارند ـ نه اسوه‌ای ـ تفسیر و تحلیل می‌کند.

گزارش واقعه نهم

گرچه با تحلیلی که از «خصایص ملکوتی» حضرت فاطمه(علیها السلام) در گزارش هشتم انجام گرفته، با شخصیت آسمانی آن حضرت آشنا می‏شویم و خواهیم دانست که چه فاصله‌ای بین ما و آن حضرت در این جهت وجود دارد؛ ولی چون وجود حضرت فاطمه(علیها السلام) جنبۀ هدایتگری دارد و برای خدایی شدن و صبغه الهی گرفتن ما انسانها خصایص و ویژگی‌های دست یافتنی نیز دارد که می‌شود آن را الگو و اسوه عملی قرار داد، لذا نویسنده در گزارش نهم، بیست خصوصیت دیگر را مورد تحلیل قرار می‌دهد تا راه «فاطمی زیستن» و «فاطمی مردن» را ارائه کند.

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. مسند، احمد بن حنبل، مکتبة التراث الاسلامی، قاهره، 1410ق، ج 1، ص 55؛ تاریخ طبری، محمد بن جریر طبری، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، انتشارات اساطیر، تهران، 1375ش، ج 2، ص 466؛ الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، دار صادر، بیروت، 1965م، ج 2، ص 221.

[2]. المصنف فی الأحادیث و الآثار، ابوبكر عبدالله بن محمد بن أبی شیبة (متوفاى 235ق)، تحقیق: كمال یوسف الحوت، مكتبة الرشد، ریاض، چاپ اول، 1409ق، ج 7، ص 432؛ کنز العمال، متقی هندی، مؤسسه الرسالۀ، بیروت، 1401ق، ج 5، ص 259؛ الامامة و السیاسة، ابن قتیبه دینوری، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تهران، 1430ق، ج 1، ص 19.

[3]. بحار الانوار، محمدباقر مجلسی، مؤسسه الوفاء، بیروت، 1404ق، ج 43، ص 202.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 223.

 

 




تاریخ ارسال مطلب : شنبه ٢٠ بهمن ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٥٥٩٦ / تعداد بازدید : 75/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج