شنبه ٢٤ آذر ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


جریان شناسی سلفی گری (3) -2

سلفیه تبلیغی

یکی دیگر از گرایشهای سلفیه، مکتب دیوبندیه در شبه قاره هند است که پیرو افکار «شاه ولی الله دهلوی» است. از آنجا که جماعت تبلیغ - که معرفی آن خواهد آمد - برگرفته از مکتب دیوبند است. بنابراین، این مکتب را پایه گذار سلفی تبلیغی می نامیم.

سلفیه تبلیغی

دیوبندیه

یکی دیگر از گرایشهای سلفیه، مکتب دیوبندیه در شبه قاره هند است که پیرو افکار «شاه ولی الله دهلوی» است. از آنجا که جماعت تبلیغ - که معرفی آن خواهد آمد - برگرفته از مکتب دیوبند است. بنابراین، این مکتب را پایه گذار سلفی تبلیغی می نامیم.

دهلوی در سال 1114ق در هند به دنیا آمد. وی نزد پدرش «شاه عبدالرحیم دهلوی» تلمذ کرد و در سال 1143ق به حجاز رفت و چهارده ماه نزد اساتید مکه و مدینه با افکار ابن تیمیه آشنا گردید. در سال 1145ق به هند بازگشت و تا هنگام مرگش (سال 1176ق) به تدریس و تألیف پرداخت.

وی که مؤسس این مکتب است، علی رغم پذیرش تصوف، به بعضی اعمال صوفیان ایراد می گرفت و در مسئله توسل و شفاعت تفکرات ابن‌تیمیه و محمد بن عبدالوهاب را داشت، و استغاثه به ارواح اولیا و پیامبران را جایز نمی دانست و نسبت به شیعیان سختگیر بود.[1]

پس از او، فرزندش «شاه عبدالعزیز دهلوی» ملقب به «سراج الهند» و شاگردش «سید احمد بارلی» یا «بریلوی» راه استادشان را پیموده و قائل به پیروی از سنت محض و طریقت سلف بودند.[2]

دیوبندیان در فقه پیرو مذهب حنفی و در کلام از افکار ملا محمد قاسم نانوتوی (مؤسس دارالعلوم دیوبند) تأثیر گرفته اند.[3] می گویند: به تبع ایشان، بین عقاید مؤسسان دو مکتب اشعری و ماتریدی (از مکاتب کلامی اهل‌سنت) اختلافات تنها صوری است و اختلاف قابل ملاحظه ای وجود ندارد.[4]

نزدیک شدن به عقاید وهابیان یا دوری از آنها، باعث شد که در میان دیوبندیان دو گرایش اعتقادی به وجود آید و این اختلاف به حدی است که موجب تکفیر یکدیگر شده است. آنان بر اساس این گرایشات، با عنوان «حیاتی» و «مماتی» شناخته می شوند.

گرایش حیاتی

بیش تر علمای دیوبند به این مسئله اعتقاد دارند که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) در قبر شریفشان زنده اند و حیاتشان مثل حیات دنیوی است؛ اما در آنجا تکلیفی وجود ندارد. آنها می گویند: این حیات مختص نبی مکرم اسلام(صلی الله علیه و آله) و سایر انبیا است، به خلاف سایر انسانها که حیات آنها پس از مرگ به صورت حیات برزخی است. شاهد آنها بر این ادعا این است که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) در معراج، حضرت موسی(علیه السلام) را دیدند که در قبر مشغول نماز خواندن بود و این نماز خواندن از لوازم حیات جسمانی و دنیایی است، پس حیات انبیا پس از مرگ نیز حیات دنیایی است.[5]

در نتیجه این اعتقاد، مسائلی مثل اینکه آیا پیامبر(صلی الله علیه و آله) در قبر صدای ما را می شنود یا نه، دیگر مطرح نیست و قائل به شنیدن خواهند شد. به تبع آن، مسائلی مثل توسل به پیامبر(صلی الله علیه و آله) بعد از وفات ایشان از سوی این اشخاص پذیرفته می شود.[6]

گرایش مماتی

در میان نسل دوم دانش آموختگان مدرسه دارالعلوم دیوبند، شخصی به نام «حسین علی میانوالی» بر دیوبندیان تأثیر بالایی داشت. عقایدی که وی در میان دیوبندیان ترویج کرد به قدری شبیه عقاید وهابیت در مسئله توسل، استغاثه و... بود که برخی او را وهابی می خواندند. او به مدت 40 سال عقاید خود را تبلیغ و ترویج کرد و حاصل آن این شد که عده ای از دیوبندیان در هند، پاکستان، افغانستان و ایران از وی تأثیر پذیرفتند.[7] البته غلبه در دیوبندیان با گرایش حیاتی است و اکثریت به این گرایش اعتقاد دارند؛ ولی نمی توان پیروان گرایش مماتی را نادیده گرفت.

مدرسه دارالعلوم دیوبند

در سال 1857م از سوی مسلمانان هند علیه انگلستان استعمارگر قیامی صورت گرفت که به شدت سرکوب شد. در واکنش به شکست قیام مردم هند، در این سال سه گرایش بین مسلمانان به وجود آمد که یکی از آنها تأسیس مدرسه سلفی، صوفی و ماتریدی به پیروی از شاه ولی الله و سید احمد بریلوی در دیوبند به دست «مولانا محمد قاسم نانوتوی» در سال 1867م بود. در ظرف 30 سال بعد از تأسیس مدرسه، نزدیک به 40 مدرسه وابسته به آن نیز بنیان نهاده شد که تمام آنها برنامه آموزشی و اساتید خود را از مدرسه دارالعلوم دیوبند اخذ می کردند. بنابراین، دیوبند مرکز جدیدی برای نشر اسلام سلفی صوفی در هند گردید.[8]

بنیانگذاران دیوبند عمیقاً تحت تأثیر شاه ولی الله دهلوی بودند و بیش تر به کلام با رویکردی حدیث گرایانه نظر داشتند.[9] زبان تدریس در این مدارس «اردو» است. در دوران «محمود الحسن» که از نسل دوم اساتیددیوبند بود، دیوبند اعتباری بین المللی یافت و بعد از الازهر، در مرتبه دوم قرار گرفت و افرادی از جنوب آفریقا، کشوهای جنوب شرق آسیا، آسیای مرکزی، جنوب شرق ایران و به خصوص افغانستان، به دیوبند آمدند.[10]

در همین دوران گرایش سلفی هند به وهابیان نزدیک و باعث شد این افراد به خیلی از اعمال رایج در میان مسلمانان با نگاه بدعت و شرک بنگرند.

تفکر سلفی صوفی دیوبندیه که پیش از این در سراسر هند و کشورهای جنوب آسیا مدارسی را جهت تربیت طلاب دینی تأسیس کرده بود، در پاکستان با سیاستهای ضیاء الحق و حمایتهای بی دریغ عربستان به شدت گسترش یافت و از 900 مدرسه در 1391ق به 8000 مدرسه رسمی و 25000 مدرسه غیر رسمی در سال 1420ق ارتقا یافت، و نیم میلیون طلبه در آن مشغول به تحصیل شدند[11] که این محصلان طلاب علوم دینی بعدها مؤسسان جماعت التبلیغ، سپاه صحابه و طالبان شدند.

جماعت التبلیغ

یکی از سازمانهایی که مؤسسان آن پرورش یافته مدارس دیوبند هستند، سازمان تبلیغی جماعت یا «جماعت التبلیغ» هندوستاناست که در حال حاضر فعال ترین سازمان دینی مسلمانان هند است و هزاران نفر عضو و میلیونها نفر هوادار دارد که روزانه هزاران گروه سیار تبلیغی به سراسر جهان اسلام اعزام می کند و حتی حوزه فعالیت خود را به اروپا و آمریکا نیز گسترش داده است.

بنیانگذار این سازمان «مولانا محمد الیاس» است که به دیوبند رفت و تحت تأثیر تفکرات این مکتب، سازمانی تأسیس کرد که اکنون بزرگ ترین سازمان تبلیغی دینی هند است. او از معتقدان دینی خواست که چند روز در ماه را به خدمت دین در آمده و به خاطر خدا به تبلیغ اسلام بپردازند.

هسته های اولیه مبلغان با بودجه شخصی و بدون دریافت مزد از مردم یا سازمانی به تبلیغ در روستاها و شهرهای مختلف رفته و آداب و اعمال عمومی اسلامی، همچون نماز، روزه و حجاب را به مردم یاد می دادند. آنان غذای خود را به همراه برده و در مساجد اقامت می کردند. این کار به وسیله جانشینان مولانا الیاس، مثل «مولانا یوسف» و «مولانا انعام حسن» با شدت بیش تری ادامه یافت و اکنون در سراسر هند به عنوان پرچمداران اهل حدیث و سلفی گری شناخته می شوند. از معروف ترین مبلغان این سازمان، شیخ الحدیث «مولانا زکریا» صاحب کتاب «فضائل الاعمال» است که نزد جماعت‌التبلیغ هند کتاب مهمی است و مبلغان این کتاب را همیشه با خود همراه دارند.

از مهم ترین تبلیغات جماعت التبلیغ در ایران، مخالفت با استغاثه به ارواح اولیای الهی، احترام به قبور، احترام به مرشد صوفیان و نیز تأکید بر نماز و ریش گذاشتن است. آنها با مراسم سوگواری و جشنهای میلاد امام زمان(علیه السلام) مخالفند.[12]

امروزه حدود سی درصد از مسلمانان اهل سنت هند و پاکستان دیوبندی بوده و حدود هشتاد درصد اهل سنت استان سیستان و بلوچستان ایران نیز تفکر دیوبندی دارند.[13]

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. مسلمانان هند بریتانیا، هاوی پی، ترجمه: حسن لاهوتی، آستان قدس رضوی، مشهد، 1369ش، ص76.

[2]. تاریخ فلسفه در اسلام، میان محمد شریف، ترجمه: نصرالله پورجوادی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 1370ش، ج4، صص149 - 151.

[3]. علماء دیوبند، عقیدةً و منهجاً، قاری محمد طیب، نشر دانشگاه اسلامی دارالعلوم، چاپ دوم، ص205.

[4]. همان، ص211.

[5]. المهند علی المفند، خلیل احمد سهارنپوری، تحقیق: السید طاب الرحمن، جامعه محمد بن سعود، ریاض، چاپ اول، 1427ق، ص44.

[6]. دیوبندیه، علی ملا موسی میبدی، مؤسسه دارالاعلام لمدرسه اهل البیت، قم، 1394ش، ص33.

[7]. همان، صص34 - 35.

[8]. تاریخ جوامع اسلامی، لاپیدوس ایرا، ترجمه: محسن مدیر شانه چی، آستان قدس رضوی، مشهد، 1376ش، ج2، صص220-222.

[9]. مسلمانان هند بریتانیا، صص137 - 147.

[10]. همان، صص83 - 86.

[11]. طالبان زنان تجارت مافیا و پروژه عظیم نفت در آسیای مرکزی، رشید احمد، ترجمه: نجله خندق، نشر بقعه، تهران، 1382ش، ص185 - 195.

[12]. الموسوعة المیسرة فی الادیان و المذاهب و الاحزاب المعاصرة، مانع بن حماد جهنی، دارالندوة، عربستان، 1418ق، ج1، صص321 - 325.

[13]. پراکندگی سلفی گری و وهابیت در جهان، ص48.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 221.





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ١٠ آذر ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٤٠٣٢ / تعداد بازدید : 51/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج