يکشنبه ٢٨ مرداد ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


شیوه‌های پاسداشت ادب (1)؛ «نسبت به خداوند متعال» -4

ادب در ذکر

ادب در ذکر؛ یعنی در یاد نام و اسماء و صفات الهی مراعات ادب لازم انجام شود. این نوع ادب ابعاد گوناگونی دارد: الف) تکریم لفظی و کتبی اسامی خداوند متعال ب) بالیدن ج) عدم تقارن د) گفتنان شاء الله (استثناء) ه) بسم الله گفتن (تسمیه) و) سوگند بی‌جا نخوردن ز) ادب سپاس ح) ادب در تنزیه

4. ادب در  ذکر

ادب در ذکر؛ یعنی در یاد نام و اسماء و صفات الهی مراعات ادب لازم انجام شود. این نوع ادب ابعاد گوناگونی دارد:

الف) تکریم لفظی و کتبی اسامی خداوند متعال

در عرف متداول مردم، صاحبان مقام و منزلت با تکریم یاد می‌شوند، می‌گویند: جناب مهندس، آقای دکتر، سرکار خانم، حضرت آیت الله، و وقتی به نام کانون کامل تمام عظمتها و منزلتها می‌رسند، می‌گویند: خدا گفته، خدا نخواسته و مانند اینها. این یکی از بزرگ‌ترین بی‌ادبی‌ها نسبت به حضرت حق جلّ جلاله است.

باید نام شریف خداوند متعال را با پیشوند یا پسوند آورد. مثلاً گفته شود: حضرت حق، ذات اقدس اله، خدای سبحان، الله عزوجل، الله أعزّ من قائل، الله جلّ جلاله، الله تبارک و تعالی، خدای متعال، باری تعالی و... .

خداوند متعال می‌فرماید: «وَ رَبَّک فَکبِّر»[1]؛ «و پروردگارت را بزرگ بدار.»

«وَ کبِّرْهُ تَکبیرا»[2]؛ «و بزرگ بدان او را، بزرگ داشتنی سترگ.»

ب) بالیدن

در فرهنگ اسلامی همه تفاخرات، خودگرایی‌ها و بالیدنها نکوهش شده و تنها یک افتخار و یک بالیدن ادب بندگی است و آن، فخر فروختن به داشتن چنین پروردگاری است. امیرالمؤمنین(علیه السلام) می‌گوید: «وَ کفَی بِی فَخْراً أَنْ تَکونَ لِی رَبّاً أَنْتَ کمَا أُحِبُّ فَاجْعَلْنِی کمَا تُحِبُّ؛[3]همین افتخار مرا بس که تو پروردگار منی. تو آن گونه‌ای که من دوست می‌دارم، پس مرا چنان کن که تو دوست می‌داری.»

ج) عدم تقارن

در جامعه ما متداول شده است که می‌گویند: اول خدا، دوم شما. خداوند متعال هستی بخش، جهان آفرین و جهان گردان را کنار بنده ناتوان قرار می‌دهند و این اوج بی‌ادبی است. شنیده‌ایم که روزی هنگام ورود آیت الله بروجردی(ره) به حیاط بیرونی خانه و ملاقات با مردم، شخصی فریاد برآورد: برای سلامتی آقا امام زمان(علیه السلام) و حضرت آیت الله بروجردی(ره) صلوات بفرستید! آقا به شدت ناراحت شد که چرا اسم مرا کنار اسم حضرت بقیه الله(علیه السلام) آوردید؟!

نمونه این رفتار در سیره مقام معظم رهبری(حفظه الله) نیز مشاهده شده و ایشان از اینکه در بنرهای تسلیت و تبریک اسمشان در کنار اسم امام زمان(علیه السلام) بیاید گلایه داشته و به شدت ناراحت می‌شوند.

د) گفتنان شاء الله (استثناء)

در اخلاقیات اسلامی بسی تأکید شده که چون مسلمان به کاری تصمیم می‌گیرد، تنها امکانات و اسباب ظاهری آن کار را در نظر نگیرد؛ بلکه مشیت خدا را بیش از هر چیز در آن مؤثر بداند و بگوید: «اگر خدا بخواهد، چنین می‌کنم.»

خدای متعال می‌فرماید: «وَ لا تَقُولَنَّ لِشَی‌ءٍ إِنِّی فاعِلٌ ذلِک غَداً إِلاَّ أَنْ یشاءَ اللَّهُ»[4]؛ «هرگز مگو: فردا چنین کنم، جز اینکه (بگویی اگر) خدا بخواهد.» بدین جهتان شاء الله را «استثناء» گویند که چون کسی بگوید: این کار را می‌کنمان شاء الله، مرادش آن است که همه موجبات کار، از تصمیم من تا ذکر اسباب ظاهری مهیّا است، جز مشیت خدا که بر من مجهول است.[5]

قرآن کریم می‌فرماید: «إِنَّا بَلَوْناهُمْ کما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَیصْرِمُنَّها مُصْبِحین وَ لا یسْتَثْنُونَ»[6]؛ «ما کافران را آزمودیم، چنان که صاحبان آن باغ را آزمایش کرد که سوگند خوردند: ما حتماً صبح گاهان میوه باغ را می‌چینیم (تا فقیران آگاه نشوند) و استثناء نکردند.»؛ یعنی «ان شاء الله» نگفتند. نتیجه این کارشان این شد که: «فَطافَ عَلَیها طائِفٌ مِنْ رَبِّک وَ هُمْ نائِمُونَ فَأَصْبَحَتْ کالصَّریمِ»[7]؛ «پس عذابی فراگیر از سوی پروردگار تو آن باغ را فرا گرفت (در نتیجه) بامدادان آن باغ چون خاکستر شد.»

«مرازم بن حکیم» می‌گوید: روزی امام صادق(علیه السلام) به یکی از یاران خود دستور داد راجع به کاری نامه‌ای بنویسد. وی چون نامه را نوشت و آن را به نظر حضرت رساند، حضرت دید «ان شاء الله» در نامه نوشته نشده. فرمود: چگونه امیدواری چنین کاری صورت پذیرد، در حالی که «ان شاء الله» در کنارش نیامده است؟! آنگاه حضرت به کاتب خود فرمود: در کنار هر موضوع مندرج در نامه یک «ان شاء الله» بنویس![8]

خداوند متعال سیره اسوه‌های تربیتی را نقل می‌فرماید که چگونه از تعبیر «ان شاء الله» بهره می‌بردند:

حضرت یوسف(علیه السلام): «ادْخُلُوا مِصْرَ إِنْ شاءَ اللَّهُ آمِنین»[9]؛ «به مصر درآیید اگر خداوند بخواهد، در حالی که امنیّت دارید.»

حضرت موسی(علیه السلام): «سَتَجِدُنی إِنْ شاءَ اللَّهُ صابِراً وَ لا أَعْصی لَک أَمْراً»[10]؛ «اگر خداوند بخواهد، مرا شکیبا خواهی یافت و من نافرمانی تو را نمی‌کنم.»

حضرت اسماعیل(علیه السلام) به پدرش گفت: «یا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنی إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرین»[11]؛ «پدرم! هرچه فرمان می‌یابی، انجام ده! اگر خداوند بخواهد، مرا بردبار می‌یابی.»

حضرت شعیب(علیه السلام): «وَ ما أُریدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَیک سَتَجِدُنی إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحین»[12]؛ «نمی‌خواهم تو را به زحمت اندازم. اگر خداوند بخواهد، مرا از شایسته کاران خواهی یافت.»

این ادب به ما می‌آموزد که:

اگر تیغ عالم بجنبد ز جای
نبرّد رگی تا نخواهد خدای[13]

ه) بسم الله گفتن (تسمیه)

یکی از نشانه‌های ادب نسبت به خداوند متعال، آغاز کردن با نام اوست:

ای نام تو بهترین سرآغاز
بی‌نام تو نامه کی کنم باز[14]

خداوند متعال نامه کوتاه حضرت سلیمان(علیه السلام) را نقل می‌کند که با «بسم الله» آغاز شده است.[15]

و سخن حضرت نوح(علیه السلام) را گزارش می‌کند که گفت: «ارْکبُوا فی‌ها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها»[16]؛ «با بسم الله در کشتی درآیید تا جریان یابد و لنگر اندازد.»

قرآن کریم می‌فرماید: «وَ لا تَأْکلُوا مِمَّا لَمْ یذْکرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَیهِ وَ إِنَّهُ لَفِسْقٌ»[17]؛ «از آنچه نام خداوند متعال بر آن برده نشده، نخورید! حتماً (خوردن) آن (مذبوح) فسق است.»؛ چون از نظر فقهی سر بریدن حیوانات حلال گوشت و نحر شتر، حتماً باید با نام خداوند متعال باشد؛ وگرنه خوردن آن گوشت حرام است.

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: «کلُّ أَمْرٍ ذِی بَالٍ لَمْ یذْکرْ «بِسْمِ اللَّهِ» فِیهِ فَهُوَ أَبْتَرُ؛[18]هر کار اهمیت داری که بدون بسم الله آغاز گردد، عقیم و بدون نتیجه می‌ماند.»

امیرالمؤمنین(علیه السلام) می‌فرماید: «فَقُولُوا عِنْدَ افْتِتَاحِ کلِّ أَمْرٍ صَغِیرٍ أَوْ عَظِیمٍ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ؛[19]در آغاز هر کار کوچک یا بزرگ بسم الله الرحمن الرحیم بگویید!»

و) سوگند بی‌جا نخوردن

یکی دیگر از مصداقهای ادب نسبت به پروردگار متعال، سوگند بی جا نخوردن به نام شریف آن حضرت است. خداوند متعال می‌فرماید: «وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَیمانِکمْ»[20]؛ «و خدای متعال را هدف تیرهای سوگندهای خویش قرار ندهید!»

ز) ادب سپاس

در تعاملات انسانی همه ملتها، اگر کسی از نعمت‌گذار تشکر نکند و سپاس نگوید، او را بی‌ادب می‌خوانند. در عرصه ارتباط با خداوند متعال که منشأ همه نعمتها و رحمتهاست، اگر کسی سپاس نگوید، حرمت منعم را نگه نداشته است و این بی‌ادبی بزرگ، کیفر دارد.

خدای متعال می‌فرماید: «وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّکمْ لَئِنْ شَکرْتُمْ لَأَزیدَنَّکمْ وَ لَئِنْ کفَرْتُمْ إِنَّ عَذابی لَشَدید»[21]؛ «هنگامی را به یاد آرید که پروردگار اعلان فرمود: اگر سپاسگزارید، بر شما می‌افزایم و اگر کفر پیشه کنید، بی‌شک عذاب من شدید است.»

ح) ادب در تنزیه

پیراستن خداوند متعال از ظلم، کاستی و نقص و هرگونه کم داشتی از کمال، نمونه دیگر ادب نسبت به ساحت با عظمت خداوند متعال است. گفتن «سبحان الله» و «تعالی الله» گویای این پیراستن است.

حرفی به غلط رها نکردی
یک نکته در او خطا نکردی[22]

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. مدثر/ 3.

[2]. اسراء/ 111.

[3]. بحار الانوار، ج 77، ص 400.

[4]. کهف/ 24.

[5]. معارف و معاریف، ج 1، ص 624.

[6]. قلم/ 17 - 18.

[7]. همان/ 19 - 20.

[8]. بحار الانوار، ج 16، ص 289.

[9]. یوسف/ 99.

[10]. کهف/ 69.

[11]. صافات/ 102.

[12]. قصص/ 27.

[13]. نظامی.

[14]. نظامی.

[15]. نمل/ 29 - 31.

[16]. هود/ 41.

[17]. انعام/ 121.

[18]. بحار الانوار، ج 76، ص 305.

[19]. التوحید، شیخ صدوق، جامعه مدرسین، قم، 1398ق، ص 232.

[20]. بقره/ 224.

[21]. ابراهیم/ 7.

[22]. نظامی.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 215.





تاریخ ارسال مطلب : سه شنبه ٩ مرداد ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠١٨٧٠ / تعداد بازدید : 79/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج