يکشنبه ٢٨ مرداد ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


شاخصه‌های دولت انقلابی از دیدگاه آیات و روایات (1) -3

عقلانیت

یکی از شاخصه‌های دولت انقلابی، «عقلانیت» است؛ یعنی به کارگیری قوّه «عقل» در اداره امور کشور که با «علم» و «دانایی» متفاوت است؛ زیرا چه بسا فردی از علم بالایی برخوردار باشد؛ اما در عین حال در عرصه عمل و اجرا از عقلانیّت لازم برخوردار نباشد.

3. عقلانیت

یکی از شاخصه‌های دولت انقلابی، «عقلانیت» است؛ یعنی به کارگیری قوّه «عقل» در اداره امور کشور که با «علم» و «دانایی» متفاوت است؛ زیرا چه بسا فردی از علم بالایی برخوردار باشد؛ اما در عین حال در عرصه عمل و اجرا از عقلانیّت لازم برخوردار نباشد. امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) می‌فرماید: «رُبَّ عَالِمٍ قَد قَتَلَهُ جَهلُهُ، وَ عِلمُهُ مَعَهُ لَا ینفَعُهُ؛[1]بسا عالمی که جهل وی او را کشته است، و دانشی که سودی به او نرسانده است.»

بروز عقلانیت در اداره کشور

الف) عقلانیت و زیرکی در سیاست خارجی

یکی از عرصه‌های مهم بروز عقلانیت، عرصه سیاست خارجی و مواجهه با دشمن است. برخلاف کسانی که سازش با دشمن و کوتاه آمدن در برابر او را «عقلانیت» و ایستادگی در برابر دشمن را «بی عقلی» و عملی «احساسی» می‌نامند، اتفاقاً باید گفت که فارغ از انبوه آیات و روایاتی که مسلمانان را به ایستادگی در برابر دشمن ترغیب می‌نمایند، عقل می‌گوید که ایستادگی در برابر دشمن تا زمانی که مأیوس شود، تنها راه ایجاد امنیت و دستیابی به پیشرفت همه جانبه است.

به عبارت دیگر، حتی اگر حکومتی غیر اسلامی باشد و بخواهد با محاسبات کاملاً عقلانی درباره نوع مواجهه‌اش با دشمن تصمیم بگیرد، قطعاً راه «مقاومت» را برخواهد گزید تا به امنیت و پیشرفت برسد. این همان مضمون روایت امیرالمؤمنین(علیه السلام) است که به صورتهای گوناگون بیان شده است: «مَن طَلَبَ السَّلامَة لَزِمَ الإِستِقامَة؛ هر کسی می‌خواهد سالم بماند (و امنیت داشته باشد)، باید استقامت بورزد.»

«السَّلامَةُ مَعَ الإستِقَامَة؛[2]سالم ماندن (و امنیت)، همراه با ایستادگی است.»

رهبر حکیم انقلاب(حفظه الله) در این باره می‌فرماید: «آن کسانی که خیال کردند و خیال می‌کنند عقل اقتضا می‌کند که انسان گاهی در مقابل دشمن کوتاه بیاید، امام درست نقطه مقابل این تصور حرکت کرد. عقلانیت امام و آن خرد پخته قوام‌یافته این مرد الهی، او را به این نتیجه رساند که در مقابل دشمن، کم‌ترین انعطاف و کم‌ترین عقب‌نشینی و کم‌ترین نرمش، به پیشروی دشمن می‌انجامد.»[3]

پس «عقلانیت» اقتضا می‌کند به دشمن فریبکاری که بارها فریبکاری خویش را ثابت کرده است، اعتماد نکنیم و فریب لبخندهایش را نخوریم. امیرالمؤمنین(علیه السلام) به مالک اشتر نسبت به لبخند زدن و نزدیک شدن دشمن به قصد فریب، هشدار می‌دهد و می‌فرماید: «فَإِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِیتَغَفَّلَ فَخُذْ بِالْحَزْمِ وَ اتَّهِمْ فِی ذَلِک حُسْنَ الظَّنِّ؛[4]گاهی دشمن نزدیک می‌شود تا غافلگیر کند، پس دوراندیش باش و خوش‌بینی خود را متهم کن.»

رهبر انقلاب(حفظه الله) پذیرش ولایت دشمنان را یکی از مصادیق بی‌خردی دانسته، می‌فرماید: «چالش وجود دارد، مشکلات وجود دارد. بر سر راه زندگی، این مشکلات هست. اگر زندگی بخواهد عزتمندانه باشد، انسان‌های دارای خِرَد و تدبیر، مشکلات را به خاطر رسیدن به عزت و شرف انسانی و کرامت انسانی و تقرب الی‌الله تحمل می‌کنند. انسان‌هایی که بی‌خِرَدند، همین مشکلات در زندگی آنها هست، آن‌ها را با ذلت تحمل می‌کنند (؛ اما) به جای اینکه ولایت الهی را قبول کنند، ولایت شیاطین را قبول می‌کنند: «وَ اتَخَذُوا مِن دُونِ اللَهِ ءَالِهَةً لِیَکونوا لَهُم عِزّاً کَلاّ سَیَکفُرونَ بِعِبادَتِهِم وَ یَکونونَ عَلَیهِم ضِدّاً»[5]؛ «و آنان غیر از خدا، معبودانی را برای خود برگزیدند تا مایه عزّتشان باشد. (چه پندار خامی!) هرگز چنین نیست. به زودی (معبودها) منکر عبادت آنان خواهند شد (؛ بلکه) بر ضدّشان قیام می‌کنند.» فرمولی که انسانهای بی‌خرد، دستگاه‌های بی‌خرد، انسان‌های غافل در دنیا انتخاب می‌کنند و اتخاذ می‌کنند، این‌جور در قرآن کریم رسوا شده است. به جای اینکه به خدا پناه ببرند، به جای اینکه ولایت الهی را قبول بکنند، به جای اینکه به هدایت الهی چنگ بزنند، به ولایت شیاطین، به ولایت دشمنان اسلام و دشمنان بشریت متمسک می‌شوند، برای اینکه برای خودشان عزت درست کنند، و این عزت به دست آنها نمی‌آید. آن عبادت شوندگان نابکار هم از آنها سپاسگزاری نخواهند کرد: «کلاً سَیَکفُرونَ بِعِبادَتِهِم وَ یَکونونَ عَلَیهِم ضِدّاً» این بیان قرآن، بیان روشنی است. باید از این بیان درس گرفت. باید راه را درست شناخت. خط هدایت قرآنی، انسان‌ها را به سعادت می‌رساند. بایستی از خدای متعال کمک خواست.»[6]

ب) عقلانیت در عرصه اقتصاد

یکی از عرصه‌های تأثیرگذار در جامعه، اقتصاد است و عقلانیت در این عرصه به قدری اهمیت دارد که خداوند متعال در قرآن کریم به مردم توصیه می‌کند اموال خود را به دست افراد سفیه و بی عقل نسپارند: «وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَکمُ الَّتِی جَعَلَ اللَّهُ لَکمْ قِیاماً»[7]؛ «و اموال خود را - که خداوند آن را وسیله قوام [زندگی] شما قرار داده است- به دست سفیهان و ابلهان نسپارید.»

مفهوم مخالف این سخن قرآن کریم آن است که اگر مردم اموال خود و اقتصاد کشورشان را به دست مسئولین سفیه بسپارند، قوام زندگی‌شان به هم خواهد خورد.

آسیب‌های محاسبات عقلانی

الف) محافظه کاری

یکی از آسیبهای محاسبات عقلانی، محافظه کاری و دوری از روحیه انقلابی، جهادی و آرمانگرایی است. «عقلانیت» نباید موجب شود انسان از اتخاذ تصمیمات مبتکرانه برای ایجاد تحول بترسد و همواره به وضع موجود راضی باشد. رهبر فرزانه انقلاب(حفظه الله) درباره این برداشت انحرافی از عقلانیت می‌فرماید: «عقلانیت و محاسبه که می‌گوییم، فوراً به ذهن نیاید که عقلانیت و محاسبه به معنای محافظه‌کاری است، عقل‌گرایی و تابع عقل بودن است. عاقل بودن و خرد را به کار گرفتن با محافظه‌کاری فرق دارد. محافظه‌کار، طرفدار وضع موجود است؛ از هر تحولی بیمناک است؛ هرگونه تغییر و تحولی را برنمی‌تابد و از تحول و دگرگونی می‌ترسد؛ اما عقلانیت این‌طور نیست. محاسبه عقلانی گاهی اوقات خودش منشأ تحولات عظیمی می‌شود. انقلاب عظیم اسلامی ما ناشی از یک عقلانیت بود. این‌طور نبود که مردم همین‌طور بی‌حساب و کتاب به خیابان بیایند و بتوانند یک رژیمِ آن‌چنانی را ساقط کنند. محاسبات عقلانی و کار عقلانی و کار فکری شده بود.»[8]

ب) غفلت از محاسبات غیرمادّی

آسیب دیگر محاسبات عقلانی، بی‌توجهی به قوانین غیرمادی و غیرمحسوسی است که خداوند در این عالم قرار داده است. یکی از این واقعیات که غفلت از آن موجب خطای محاسباتی می‌شود، امدادهای غیبی مکرری است که خداوند بر هر ملت مؤمن و انقلابی نازل می‌فرماید. شاید به دلیل همین غفلت است که خداوند متعال در آیات متعددی از قرآن کریم، به یادآوری نعمتها و امدادهایی می‌پردازد که در مقاطع مختلف به جامعه اسلامی اعطا کرده است.[9]

رهبر معظم انقلاب(حفظه الله) می‌فرماید: «من همین‌جا تأکید کنم؛ یکی از خطاهای محاسباتی این است که انسان در چارچوب عوامل محسوس و صرفاً مادی محدود بماند؛ یعنی عوامل معنوی را، سنّت‌های الهی را، سنّت‌هایی که خدا از آنها خبر داده است، آن چیزهایی را که با چشم دیده نمی‌شود، ندیده بگیرد. این یکی از خطاهای بزرگ محاسباتی است. خداوند فرموده است: «اِن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم وَ یُثَبِّت اَقدامَکُم» دیگر از این واضح‌تر؟ اگر شما در راه خدا حرکت کنید، دین خدا را نصرت کنید، خدا شما را نصرت خواهد داد. این سنّت الهی است؛ این غیرقابل تغییر است: «وَ لَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللهِ تَبدیلاً»اگر در راه احیای دین الهی حرکت کردید و این جهت را رعایت کردید، خدا شما را نصرت خواهد داد. این را قرآن گفته است. با این صراحت که وعده الهی است؛ ما هم در عمل آن را تجربه کرده‌ایم.»[10]

آری، کسانی که از واقعیات و قوانین غیرمحسوس عالم غفلت می‌کنند، قطعاً دچار خطای محاسباتی می‌شوند.

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. نهج البلاغه، حکمت 107.

[2]. بحار الانوار، ج 68، ص 293.

[3]. پایگاه اطلاع رسانی دفتر رهبر معظم انقلاب(حفظه الله): Khamenei.irwww.؛ 14/3/90.

[4]. نهج البلاغه، نامه 53.

[5]. مریم/82-81.

[6]. پایگاه اطلاع رسانی دفتر رهبر معظم انقلاب(حفظه الله): www.khamenei.ir؛06/03/1393؛ برای مشاهده سخنان دیگر معظم له در این باره رجوع کنید به سخنرانیهای ایشان درباره بی عقلی و مظاهر آن در عرصهمواجهه با دشمن: 14/3/90 (بیانات رهبری(حفظه الله) در بیست و دومین سالگرد امام خمینی(ره))؛ 08/06/1384 (بیانات رهبری(حفظه الله) در دیدار اعضای هیئت دولت)؛ 14/11/1373 (بیانات رهبری(حفظه الله) در خطبه‌های نماز جمعه سوم رمضان 1415)؛ 22/09/1388 (بیانات رهبری(حفظه الله) در دیدار با جمعی از طلاب و روحانیون).

[7]. نساء/5.

[8]. پایگاه اطلاع رسانی دفتر رهبر معظم انقلاب(حفظه الله): Khamenei.irwww.؛ 08/06/1384.

[9]. برای نمونه رجوع کنید به: بقره/93- 49؛ انفال/26 و 14- 9.

[10]. بیانات رهبری(حفظه الله)، 16/04/1393.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 214.





تاریخ ارسال مطلب : پنج شنبه ١٣ ارديبهشت ١٣٩٧ / شماره خبر : ٣٩٩٧٦٨ / تعداد بازدید : 160/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج