يکشنبه ٢٥ آذر ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


کم فروشی؛

نکاتی پیرامون کم فروشی

برای پی بردن به بزرگی گناه کم‌فروشی، کافی است به قرآن کریم توجه کنیم: وای بر کم فروشان! آنان که وقتی برای خود پیمانه می‌کنند، حق خود را به طور کامل می‌گیرند؛ اما هنگامی که می‌خواهند برای دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم می‌گذارند! آیا آنها گمان ندارند که برانگیخته می‌شوند، در روزی بزرگ؟ روزی که مردم در پیشگاه پروردگار جهانیان می‌ایستند.

نکاتی پیرامون کم فروشی

سید جعفر ربانی

از مباحث عمده در باب معاملات، مسئله «کم فروشی» است و در آن نکاتی وجود دارد که به خواست خداوند بیان می‌گردد:

1. کم فروشی از منظر قرآن

برای پی بردن به بزرگی گناه کم‌فروشی، کافی است به چند آیه از قرآن کریم توجه کنیم:

1. سوره «مطففین» (کم فروشان) به همین نام نازل شده و همگان را از این معصیت برحذر داشته است:

]بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم وَیلٌ لِلْمُطَفِّفینَ الَّذینَ إِذَا اکتالُوا عَلَی النَّاسِ یسْتَوْفُونَ وَ إِذا کالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ یخْسِرُونَ أَ لا یظُنُّ أُولئِک أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ لِیوْمٍ عَظیمٍ یوْمَ یقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمینَ[[1]؛ «وای بر کم فروشان! آنان که وقتی برای خود پیمانه می‌کنند، حق خود را به طور کامل می‌گیرند؛ اما هنگامی که می‌خواهند برای دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم می‌گذارند! آیا آنها گمان ندارند که برانگیخته می‌شوند، در روزی بزرگ؟ روزی که مردم در پیشگاه پروردگار جهانیان می‌ایستند.»[2]

امام باقر(علیه السلام) در تفسیر این آیات می‌فرماید: خداوند در مورد کیل، فرموده است: «وَیلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ» کلمه «ویل» در مورد کسی (در اصطلاح قرآن) به کار نمی‌رود؛ مگر اینکه او کافر به شمار رود؛[3] زیرا خدای عزّوجلّ می‌فرماید: ]فَوَیلٌ لِلَّذِینَ کفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ یوْمٍ عَظِیمٍ[.[4]

البته بدیهی است که مقصود امام(علیه السلام)، کفر حقیقی نیست؛ بلکه کنایه از عظمت این گناه می‌باشد.

2. ]وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمیزانَ أَلاَّ تَطْغَوْا فِی الْمیزانِ وَ أَقیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمیزانَ[[5]؛ «و خداوند آسمان را برافراشت و میزان (و قانون) گذاشت، تا در میزان (ترازو) طغیان نکنید (و از مسیر عدالت منحرف نشوید) و وزن را بر اساس عدل برپا دارید و میزان را کم نگذارید!»

3. ]وَ أَوْفُوا الْکیلَ إِذا کلْتُمْ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقیمِ ذلِک خَیرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْویلاً[[6]؛ «و هنگامی که پیمانه می‌کنید، حق پیمانه را ادا نمایید، و با ترازوی درست وزن کنید! این (برای شما) بهتر و عاقبتش نیکوتر است.»

2. کم فروشی در تاریخ

ذکر دو نمونه تاریخی از کم فروشان، می‌تواند پلید بودن این عمل را بیش‌تر آشکار کند:

الف) قوم حضرت شعیب(علیه السلام):

در قرآن و تاریخ می‌خوانیم که لبه تیز مبارزه حضرت شعیب(علیه السلام) بعد از شرک به خدا، متوجه کم فروشی بود. سرانجام آن قوم ستمگر اعتنایی نکردند و به عذاب شدید الهی گرفتار و نابود شدند. قرآن می‌فرماید:]وَ إِلی مَدْینَ أَخاهُمْ شُعَیباً قالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَکمْ مِنْ إِلهٍ غَیرُهُ قَدْ جاءَتْکمْ بَینَةٌ مِنْ رَبِّکمْ فَأَوْفُوا الْکیلَ وَ الْمیزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیاءَهُمْ وَ لا تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها ذلِکمْ خَیرٌ لَکمْ إِنْ کنْتُمْ مُؤْمِنینَ[[7]؛ «و به سوی مدین، برادرشان شعیب را (فرستادیم)، او گفت: ای قوم من! خدا را بپرستید که جز او معبودی ندارید! دلیل روشنی از طرف پروردگارتان برای شما آمده است. بنابراین، حق پیمانه و وزن را ادا کنید و از اموال مردم چیزی نکاهید و در روی زمین، بعد از آنکه (در پرتو ایمان و دعوت انبیا) اصلاح شده است، فساد نکنید. این برای شما بهتر است، اگر با ایمان هستید.» 

ب) مردم مدینه، قبل از هجرت:

مردم مدینه قبل از هجرت پیامبر(صلی الله علیه و آله) بسیار کم فروشی می‌کردند؛ ولی پس از نزول سوره «مطففین» از روش خود برگشتند. نقل شده است: شخصی در مدینه به نام «ابوجهینه» دو پیمانه داشت که یکی را هنگام خریدن و دیگری را وقت فروختن استفاده می‌کرد.[8]

3. مصادیق کم فروشی

نمی‌توان موارد کم فروشی را در مصادیق خاصی منحصر کرد؛ زیرا انواع خیانت‌ها در مقام معامله (به خصوص با ابزارهای پیشرفته‌ای که در زمان ما وجود دارد) به حدّی است که شاید نتوان فهرستی برای آنها ارائه نمود؛ اما آنچه فصل الخطاب این بحث به شمار می‌رود، آن است که قرآن مجید می‌فرماید:]بَلِ الْإِنْسانُ عَلی نَفْسِهِ بَصیرَةٌ وَ لَوْ أَلْقی مَعاذیرَهُ[[9]؛«انسان خود از وضع خویش آگاه است، هر چند (در ظاهر) برای خود عذرهایی بتراشد!»

بر این اساس، مشخص است که فروش چه چیزها و انجام چه کارهایی «کم فروشی» محسوب می‌گردد؛ ولی از باب نمونه مواردی را بیان می‌کنیم:

1. ریختن آب در شیر، آب لیمو، آب میوه و یا هر مایع دیگر؛

2. کم کردن وزن کالا، مثل اینکه به جای یک کیلوگرم، نهصد گرم بکشد؛

3. مخلوط کردن جنس خوب و بد و فروختن به عنوان جنس مرغوب؛ 

وای بر کم فروشان! آنان که وقتی برای خود پیمانه می‌کنند، حق خود را به طور کامل می‌گیرند؛ اما هنگامی که می‌خواهند برای دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم می‌گذارند!

4. کم‌تر بودن وزن کالا نسبت به مقداری که روی آن نوشته شده؛

5. قرار دادن مرغ ذبح شده در آب تا داخل آن آب برود و سنگین شود؛

6. دست کاری کردن ترازو و بر هم زدن نظم آن؛

7. خوراندن علف یا غذا به حیوانی که در صدد فروش آن است تا سنگین شود؛

8. قرار دادن ابریشم در مکان مرطوب یا سرد تا سنگین شود.

و... .

4. غِش در معامله

«غِشّ» در معامله، یکی از مصادیق کم‌فروشی است که در طول تاریخ وجود داشته و بر حسب اجناس مختلف دارای انواع گوناگون می‌باشد. بدیهی است غِشّ، دارای «تعریف شرعی» نبوده؛ بلکه از زاویه مفهوم «عُرفی» تفسیر می‌شود.

در عین حال غِشّ، عبارت است از هر نوع خیانت و فریبی که در مورد کالا یا عوض آن صورت گیرد. البته از آنجا که در زمان حاضر، معاملات به وسیله پول انجام می‌شود، اصطلاح «غِشّ» بیش‌تر در مورد جنس فروخته شده (مبیع) به کار می‌رود، نه بهای آن.

معصومین(علیهم السلام) در زمینه «غِشّ»، حساسیت نشان داده و مردم را از آن بر حذر داشته‌اند. پیامبر(صلی الله علیه و آله) غِشّ کننده را جزء مسلمانها به شمار نیاورده، می‌فرماید: «لَیسَ مِنَّا مَنْ غَشَّ مُسْلِماً.»[10]

امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: زینب حولاء[11] عطر فروش، نزد زنان پیامبر آمده بود. در این هنگام پیامبر(صلی الله علیه و آله) تشریف آورد و ملاحظه کرد زینب نزد زنان ایشان است. حضرت خطاب به زینب فرمود: هنگامی که به خانه ما می‌آیی، اتاقهای ما خوشبو می‌شود.

زینب گفت: اتاق‌های شما به بوی خودتان خوشبوتر است، ای پیامبر خدا!حضرت فرمود: هرگاه می‌فروشی، احسان کن و غِشّ نکن. این روش به تقوا نزدیک‌تر و برای ماندن مال (و برکت آن) بهتر است.[12]

5. ناخالصی

برخی از اجناس، ناگزیر همراه ناخالصی می‌باشند، مانند بسته‌های بزرگ یا کوچک پنیر که مقداری آب در آنها وجود دارد. اینک سؤال این است که آیا ناخالصی‌های مزبور «عیب» یا «غِشّ» محسوب می‌شوند یا نه؟

پاسخ این است که ناخالصی‌های موجود به دو دسته تقسیم می‌گردند:

الف) ناخالصی به مقدار متعارف؛ مثلاً در یک کیلو پنیر، فلان مقدار آب لازم است. در این صورت معامله به قوت خود باقی است و خدشه‌ای بر آن وارد نمی‌شود؛

ب) ناخالصی بیش از میزان متعارف؛ در این صورت مشتری می‌تواند معامله را بر هم زند یا تفاوت قیمت را بگیرد.[13]

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. مطففین/ 1- 6.

[2]. اقتباس از ترجمهآیت الله مکارم شیرازی.

[3]. کافی، کلینی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم، 1407ق، ج 2، ص 31: «وَ أَنزَلَ فِی الکیلِ «وَیلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ» وَ لَمْ یجْعَلِ الْوَیلُ لِأَحَدٍ حَتَّی یسَمِّیهِ کافِراً، قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: ]فَوَیلٌ لِلَّذِینَ کفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ یوْمٍ عَظِیمٍ[

[4]. مریم/ 37: «وای به حال کافران! از مشاهده روز بزرگ (قیامت).»

[5]. الرحمن/ 7 –9.

[6]. إسراء/ 35.

[7]. اعراف/ 85.

[8]. مجمع البیان، فضل بن حسن طبرسی، انتشارات ناصرخسرو، تهران، 1372، ج 10، ص 678.

[9]. قیامة/ 14.

[10]. من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1413ق، ج 3، ص 273.

[11]. لوچ چشم.

[12]. کافی، ج 5، ص 151: «عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ(علیه السلام)قَالَ: جَاءَتْ زَینَبُ الْعَطَّارَةُ الْحَوْلَاءُ إِلَی نِسَاءِ النَّبِی(صلی الله علیه و آله)فَجَاءَ النَّبِی(صلی الله علیه و آله)فَإِذَا هِی عِنْدَهُمْ فَقَالَ النَّبِی(صلی الله علیه و آله): إِذَا أَتَیتِنَا طَابَتْ بُیوتُنَا فَقَالَتْ: بُیوتُک بِرِیحِک أَطْیبُ یا رَسُولَ اللَّهِ! فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله): إِذَا بِعْتِ فَأَحْسِنِی وَ لَا تَغُشِّی فَإِنَّهُ أَتْقَی لِلَّهِ وَ أَبْقَی لِلْمَالِ.»

[13]. الحدائق الناضرة، بحرانی، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1405ق، ج 19، ص 102.
منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 209.





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ٢ دی ١٣٩٦ / شماره خبر : ٣٩٦٢٢٧ / تعداد بازدید : 1126/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج