جمعه ٣٠ تير ١٣٩٦
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلي > خبر خوان 


عبدالکریم تبریزی

قدس شریف، پاره تن اسلام

بیت المقدس یكی از شهرهای تاریخی ومذهبی جهان به شمار می رود. این شهر با قدمتی كه به 35 قرن پیش می رسد حائز اهمیت خاص بوده است و از دیرباز كانون توجه بزرگترین ادیان ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) قرار داشته است...

طلیعه 
بیت المقدس یكی از شهرهای تاریخی ومذهبی جهان به شمار می رود. این شهر با قدمتی كه به 35 قرن پیش می رسد حائز اهمیت خاص بوده است و از دیرباز كانون توجه بزرگترین ادیان ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) قرار داشته است. به همین جهت آثار و بناهای زیادی از این ادیان در مناطق مختلف این شهر به چشم می خورد. طبق برخی روایات این شهر توسط حضرت سلیمان بن داود ساخته شده است. (1) در این سرزمین مقدس پیامبران الهی زندگی كرده و در آنجا دفن شده اند. امام باقر علیه السلام به محمد بن مسلم فرمودند: «هنگامی كه حضرت یعقوب از دنیا رفت، یوسف علیه السلام او را در تابوتی به سوی ناحیه شام حمل كرده و در بیت المقدس دفن نمود. (2)»
این شهر تاریخی، مذهبی و معنوی از آغاز ظهور دین اسلام مورد توجه قرار گرفته و به خاطر امتیازها و ویژگیهایی كه داشته، از همان صدر اسلام به عنوان سومین شهر مقدس مسلمانان بعد از مكه و مدینه به حساب می آمده است. به همین جهت در این نوشتار به جایگاه و اهمیت این سرزمین الهی و مامن پیامبران آسمانی از منظر اسلام به نظاره می نشینیم. 


قبله نخستین 
از روزهای نخستین ظهور اسلام، مسلمانان موظف شدند تا آنجا را به عنوان قبله نخستین خود قرار داده و نمازهایشان را به سمت مسجدالاقصی و قدس شریف بخوانند. پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله تا هفده ماه بعد از هجرت به مدینه، به سوی قدس نماز می خواند. روزی معاویة بن عمار از امام صادق علیه السلام پرسید: از چه زمانی رسول الله صلی الله علیه و آله كعبه را قبله خود قرار داد؟ حضرت پاسخ دادند: «بعد رجوعه من بدر و كان یصلی فی المدینة الی بیت المقدس سبعة عشر شهرا ثم اعید الی الكعبة (3) ؛ بعد از اینكه آن حضرت از جنگ بدر برگشت. و آن حضرت در مدینه 17 ماه به سوی بیت المقدس نماز می خواند تا اینكه [از سوی خداوند] به كعبه برگردانده شد.»
با توجه به این نكته، پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله گذشته از 13 سالی كه در مكه به سوی مسجد الاقصی نماز می خواند، بعد از هجرت نیز تا سال دوم هجری (حداكثر حدود 17 ماه) در موقع نماز و نیایشهای مذهبی بیت المقدس را قبله خود قرار می داده است؛ از این رو این شهر شریف قبله نخستین مسلمانان شناخته می شود. 


محل عروج و فرود پیامبر صلی الله علیه و آله در معراج 
همچنین معراج رسول خدا صلی الله علیه و آله از مسجد الاقصی در شهر قدس آغاز شد. خداوند متعال در این مورد می فرماید: «سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی الذی باركنا حوله لنریه من آیاتنا» (4) ؛ «پاك و منزه ست خدایی كه در شب معراج بنده خود (محمد صلی الله علیه و آله) را از مسجد الحرام به مسجد الاقصی كه پیرامونش را مبارك ساخته ایم سیر داد تا آیات خود را [در معراج] به او نشان دهیم.»
علامه طباطبائی رحمه الله در تفسیر این آیه می فرماید: جمله «باركنا حوله» حاكی از این است كه: مسجد الاقصی علاوه بر اینكه خود سرزمین مقدسی است، اطراف آن نیز سرزمین مباركی می باشد و این ممكن است به بركات ظاهری آن اشاره كند؛ زیرا بیت المقدس ناحیه ای سرسبز، خرم و مملو از درختان پربار و آبهای جاری و آبادانیها و زیباییها است، و نیز امكان دارد اشاره به بركات معنوی آن باشد؛ زیرا این سرزمین مقدس در طول تاریخ كانون پیامبران بزرگ الهی و خاستگاه نور توحید و خداپرستی بوده است. (5)
نكته دیگری كه در این سفر معنوی و الهی وجود دارد سیر پیامبر صلی الله علیه و آله از مكه، مركز اسلام به سوی بیت المقدس، مركز ادیان توحیدی است. سید قطب می گوید: «اسراء»، تمام ادیان توحیدی بزرگ از ابراهیم و اسماعیل تا خاتم النبیین صلی الله علیه و آله را به یكدیگر پیوند داد و اماكن مقدس ادیان توحیدی را در یك جا متمركز نمود؛ چنان كه گویی حضرت محمد صلی الله علیه و آله - خاتم النبیین - با این سفر شبانه خود اعلام می دارد كه پیام و رسالت او حاوی رسالت پیامبران قبلی و ادامه راه آنان است. (6)


پیامبر اسلام در بیت المقدس 
امام صادق علیه السلام فرمود: وقتی رسول خدا صلی الله علیه و آله را هنگام معراج به بیت المقدس می بردند، جبرئیل علیه السلام او را بر براق (مركب آسمانی) سوار كرد و با هم به بیت المقدس آمدند. جبرئیل محرابهای پیامبران بزرگ را به آن حضرت نشان داد و رسول الله صلی الله علیه و آله در آن محرابها نماز گزارد. (7)
رسول خدا صلی الله علیه و آله خود نیز این سفر سرنوشت ساز را چنین گزارش می كند: من هنگام ورود به بیت المقدس براق را به حلقه ای كه قبلا انبیای گذشته مركب خود را به آن می بستند، بستم و وارد مسجد الاقصی شدم. جبرئیل هم در كنارم بود. در آنجا ابراهیم خلیل، موسی و عیسی و عده بسیاری از انبیای بزرگ الهی به خاطر من اجتماع كرده و آماده اقامه نماز بودند. من هیچ تردیدی نداشتم كه جبرئیل بر همه ما امامت خواهد كرد؛ اما هنگامی كه صفها مرتب شد جبرئیل بازوی مرا گرفته و جلو برد و من بر آنان امامت كرده و نماز خواندم. (8) طبق این روایت رسول گرامی اسلام درشب معراج در بیت المقدس حضور یافته و با ارواح انبیای بزرگ الهی ملاقات كرده و در نماز جماعت، امامت آنان را نیز عهده دار شده است.
با توجه به اهمیت این شهر مذهبی و جایگاهی كه از منظر دین مبین اسلام دارد، پیوسته مسلمانان با احترام به این ناحیه نگریسته و آنجا را بعد از مكه و مدینه سومین شهر مقدس اسلام به حساب می آوردند. 


اولین مسلمانان در بیت المقدس 
در سال 15 هجری (636 م) نیروهای مسلمان، پس از فتح شام به سوی شهر بیت المقدس روی آوردند، آنان مدت 4 ماه آن شهر را محاصره كردند و سختیهای زیادی را متحمل شدند تا شهر را بدون خونریزی و جنگ و كشتار تحویل بگیرند.
حاكمان شهر، كه از یاری رومیها ناامید شدندو مردم شهر كه از دست حكمرانان بی كفایت خسته شده بودند، پیشنهاد كردند كه ما شهر را به خلیفه وقت تحویل می دهیم. مسلمانان نیز شرط آنان را پذیرفته و به خلیفه دوم اطلاع دادند كه برای تحویل گرفتن بیت المقدس به آنجا بیاید. او نیز با صلاحدید امیر مؤمنان علی علیه السلام و برخی از بزرگان مدینه، به بیت المقدس آمد و ضمن ملاقات با اسقفها و رهبران مذهبی، امان نامه ای را نوشته و رسما بیت المقدس را تحویل گرفت.
بخشی از متن امان نامه عمر به ساكنین بیت المقدس چنین است:
این امان نامه ایست كه عمر رئیس مسلمانان به مردم ایلیاء (بیت المقدس) داده است، به جان و مال و كلیسا و صلیب و مریض و سالم و همه افراد آن امان می دهد و اجازه نمی دهد كه كلیساهای آنان را اشغال كنند و آنها را ویران سازند و چیزی از آنها را كم كنند. آنان در مسائل مذهبی آزادند و ایشان هم نباید احدی از یهودیان را در ایلیاء سكونت دهند. مردم ایلیاء نیز لازم است مانند جاهای دیگر به مسلمانان «جزیه» بپردازند و دزدها و رومیها را از آنجا بیرون كنند. (9)
پس از امضای این قرارداد، مسلمانان بدون خونریزی و درگیری و در آرامش كامل وارد شهر شدند.
پس از فتح مسالمت آمیز شهر «ایلیاء» توسط لشكر اسلام، با توجه به قداستی كه قرآن كریم برای آن سرزمین قائل شده است و همچنین به خاطر قبله اول بودن، نام ایلیاء را به «بیت المقدس» تغییر دادند و این شهر را كه در طول زمانهای قبل از اسلام به ویرانه تبدیل شده بود، آباد كردند.
اصحابی كه در فتح بیت المقدس حضور داشتند عبارتند از: ابو عبیده جراح، معاذ بن جبل انصاری، بلال (موذن پیامبر صلی الله علیه و آله) ، ابوذر غفاری، ابو درداء، عبادة بن صامت انصاری، سلمان فارسی، ابو مسعود انصاری، عبدالله بن سلام، سعد بن ابی وقاص، شداد بن اوس و... (10) .

جلوه ای از معماری اسلامی 
از مهمترین بناهای مذهبی در شهر بیت المقدس، مسجد الاقصی است كه در زاویه شرقی شهر و رو ب ه قبله می باشد. این مسجد قبل از اسلام به شكل امروزی نبود؛ بكله تمام حرم شریف را كه شامل قبة الصخره و جاهای دیگر نیز می شد مسجد الاقصی می نامیدند.
اما امروزه این نام بر مسجد بزرگی واقع در جنوب صحن حرم شریف اطلاق می شود. بنای جدید مسجدالاقصی در سال 74 ق توسط عبدالملك بن مروان شروع و در سال اول حكومت ولید بن عبدالملك (86 ق) به پایان رسید. طول مسجد 80 متر و عرض آن 55 متر است و مساحتی به اندازه 4400 متر مربع را شامل می شود. دكتر گوستاولوبون در كتاب اسلام و تمدن عرب می نویسد: «مسجدالاقصی از مهمترین و شگفت انگیزترین بناهایی است كه انسان ساخته و زیبایی آن تصورناپذیر است.»
قبة الصخره یكی دیگر از آثار اسلامی در قدس شریف است. معراج پیامبر صلی الله علیه و آله از روی همین صخره - كه مكانی به طول 70/17 متر و عرض 50/13 و ارتفاع 50/1 متر می باشد - انجام پذیرفت. این بنا در سالهای 72 و 78 ق توسط عبدالملك بن مروان دوبار تعمیر و تكمیل شد. قبة الصخره در فاصله 500 متری مسجدالاقصی واقع شده است. یكی از دانشمندان اروپایی می گوید: من آثار و بناهای بسیاری را در هند و اروپا دیده ام؛ اما تا آنجایی كه به یاد دارم بنایی زیباتر از قبة الصخره ندیده ام. تناسب حجمها و رنگهای این اثر بی نظیر است.
افزون بر این دو بنا، ساختمانهای فرهنگی و مذهبی همچون مساجد، مدارس و آثار دینی زیادی از مسلمانان در این شهر وجود دارد كه عظمت، پیشرفت و تمدن مسلمانان را در قرنهای گذشته به نمایش می گذارد. وجود 36 مسجد و آرامگاه گروهی از یاران پیامبر صلی الله علیه و آله از جمله قبر عبادة بن صامت انصاری اولین قاضی مسلمان در بیت المقدس، قبة السلسله، بیمارستان فاطمی، بیمارستان صلاحی، قبة المعراج، مدرسه نحویه، قلعه بیت المقدس، سقاخانه شعلان، دارالحدیث، محراب داوود، مدرسه سلامیه، دارالقرآن سلامیه، حمام شفا و دهها اثر دیگر تاریخی، فرهنگی، علمی و بهداشتی از مسلمانان در بیت المقدس شاهد گویایی بر درایت و تدبیر و فرهنگ دوستی مسلمانان در طول حكومت بر آن شهر مقدس می باشد. (11)


بیگانگان در بیت المقدس 
این شهر شریف تا اواخر قرن پنجم هجری در دست مسلمانان بود؛ اما در آن موقع بی تدبیری و سوء سیاست حاكمان مسلمان و ضعف و انحطاط و تفرقه های داخلی در میان مسلمانان، موجب شد كه دشمنان اسلام كمر همت به تضعیف مسلمانان بسته و تسلط بر آنان را در سرلوحه برنامه هایشان قرار دهند؛ به همین جهت در سال 490 ق صلیبیها با نیرویی كم نظیر كه از سراسر اروپا جمع كرده بودند به تهاجمی وسیع دست زده و با توسل به بی رحمانه ترین روشها، بیت المقدس را به تصرف خود درآوردند. آنان فقط در حرم شریف، صدهزار مسلمان رابه قتل رساندند. (12)
در طول 91 سالی كه بیت المقدس و مسجد الاقصی در تصرف صلیبیهای اشغالگر وخونخوار بود، این مسجد رو به ویرانی گذاشته بود تا اینكه صلاح الدین ایوبی در سال 583 ق پس از فتح عكا به سوی قدس حركت كرد و پس از 91 سال اشغال قدس به دست صلیبیها، آنجا را در 17 رجب 583 ق آزاد كرد و در جنگ تاریخی حطین كشتار عظیمی از صلیبیهای خونخوار به راه انداخت. او بعد از فتح شهر در مسجد الاقصی خطبه خواند و آنجا را بعد از تعمیر و نظافت و پاكسازی باگلاب شستشو داد و منبر زیبایی نیز از شام به آنجا آورد. (13)


فضائل بیت المقدس از منظر اهل بیت علیهم السلام 
فضائل و قداست شهر بیت المقدس از منظر اسلام آنچنان اهمیت دارد كه دانشمندان مسلمان در این موضوع كتابهای ویژه ای تالیف كرده اند. فضائل بیت المقدس، الفتح القسی فی الفتح القدسی، الانس فی فضائل القدس، روضة الاولیاء فی مسجد الایلیاء، تحصیل الانس لزائر القدس، الانس الجلیل بتاریخ القدس و الخلیل، نام برخی از این كتابهاست كه در مورد اهمیت، فضائل و بركات مسجد الاقصی وحرم شریف قدس از منظر اسلام سخن می گویند.
در اینجا به چند حدیث از اهل بیت علیهم السلام درمورد قدس شریف اشاره می كنیم:
1. امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمودند: «اربعة من قصور الجنة فی الدنیا: المسجد الحرام و مسجد الرسول صلی الله علیه و آله و مسجد بیت المقدس و مسجد الكوفة؛ (14) چهار بنا در روی زمین از كاخهای بهشتی است: مسجدالحرام، مسجد رسول الله صلی الله علیه و آله، مسجد بیت المقدس و مسجد كوفه.» 


2. همچنین آن حضرت در روایت دیگری نماز در مسجد بیت المقدس را با هزار نماز معادل می داند و می فرماید: «صلاة فی بیت المقدس الف صلاة؛ (15) یك نماز در بیت المقدس [معادل] هزار نماز است.» 


3. ابوحمزه ثمالی از امام باقر علیه السلام روایت می كند كه آن حضرت فرمود: «المساجد الاربعة: المسجد الحرام و مسجد رسول الله صلی الله علیه و آله و مسجد بیت المقدس و مسجد الكوفة، یا ابا حمزة! الفریضة فیها تعدل حجة والنافلة تعدل عمرة (16)؛ چهار مسجد در روی زمین [دارای فضیلت ویژه ای] است: مسجد الحرام، مسجد پیامبر صلی الله علیه و آله، مسجد الاقصی و مسجد كوفه. ای ابوحمزه! انجام نمازهای واجب در این مساجد معادل حج ثواب دارد. و بجای آوردن نماز مستحبی [در آنها] معادل عمره خواهد بود.» 


4. پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام فرمود: یا علی! در شب معراج سه جا نام تو را در كنار نام خود دیدم و با نگاه به آن آرامش یافتم.
الف. هنگامی كه در شب معراج به بیت المقدس رسیدم، در روی صخره آن نوشته بود: «لااله الا الله محمد رسول الله ایدته بوزیره و نصرته بوزیره، فقلت لجبرئیل علیه السلام من وزیری؟ فقال علی بن ابی طالب؛ (17) خدایی جز خدای یگانه نیست، و محمد صلی الله علیه و آله فرستاده اوست. من او را توسط وزیرش تایید كردم و نصرت بخشیدم. به جبرئیل گفتم: وزیر من كیست؟ گفت علی بن ابی طالب.»
ب. در سدرة المنتهی
ج. در عرش رب العالمین. 


قدس و علمای اسلام

با توجه به جایگاه ویژه و قداست خاصی كه سرزمین شریف بیت المقدس در اسلام دارد، در هر زمان علمای اسلام به ویژه مراجع شیعه نسبت به این شهر حساسیت فوق العاده ای داشته اند. به همین جهت از هنگامی كه بیت المقدس توسط رژیم صهیونیستی اسرائیل به اشغال درآمد، تا كنون، علمای اسلام برای دفاع از حریم سرزمینهای اسلامی و اولین قبله مسلمانان از خود واكنش نشان داده و ضمن اعلام مراتب انزجار خود، مسلمانان را به دفاع از آن دعوت نموده اند.
در این خصوص فتواها و پیامهای زیادی از سوی مراجع عالیقدر شیعه همچون آیات عظام: سید محسن حكیم، سید محمد هادی میلانی، سید ابوالقاسم خوئی، امام خمینی رحمه الله و دیگر مراجع و بزرگان صادر شده است.
در این میان سخنان و پیامهای امام خمینی رحمه الله از آغازین سالهای مبارزه تا پایان عمر از درخشش ویژه ای برخوردار است.
نقل سخنان و اعلامیه ها و عملكرد علمای بزرگ اسلام درباره قدس شریف نیازمند مقاله مفصلی است كه از حوصله این مقال خارج است. در اینجا فقط به مناسبت روز جهانی قدس، پیام امام خمینی رحمه الله نقل می شود. 


اعلام روز جهانی قدس 
با پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری حكیم فرزانه حضرت امام خمینی قدس سره جرقه های امید در دلهای مردم مبارز فلسطین زده شد؛ چراكه انقلاب ایران یك حركت اسلامی و ضد اسرائیلی محسوب می شد و رهبر آن در 17 خرداد سال 1346 ش به مناسبت جنگ 6 روزه اعراب و اسرائیل، فتوای انقلابی خویش را مبنی بر حرمت هرگونه ارتباط تجاری و سیاسی دولتهای اسلامی با اسرائیل و حرمت مصرف كالاهای اسرائیلی در جوامع اسلامی صادر كرده و موضع خود را به طور شفاف بیان نموده بود. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز افزون بر حمایتهای همه جانبه جمهوری اسلامی ایران از مردم فلسطین برای آزادی بیت المقدس، با اعلام روز جهانی قدس دفاع خود را به اوج رسانید. امام خمینی قدس سره این پیام تاریخی خود را در دفاع از قدس شریف در 16 مرداد 1358 ش صادر نموده و آخرین جمعه ماه مبارك رمضان را به عنوان روز قدس معین كرد. متن پیام چنین بود:
«بسم الله الرحمن الرحیم. من در طی سالیان دراز، خطر اسرائیل غاصب را گوشزد مسلمین نمودم، كه اكنون این روزها به حملات وحشیانه خود به برادران و خواهران فلسطینی شدت بخشیده است و به ویژه در جنوب لبنان به قصد نابودی مبارزان فلسطینی، پیاپی خانه و كاشانه ایشان را بمباران می كند. من از عموم مسلمانان جهان و دولتهای اسلامی می خواهم كه برای كوتاه كردن دست این غاصب و پشتیبانان آن به هم پیوندند و جمیع مسلمانان جهان را دعوت می كنم آخرین جمعه ماه مبارك رمضان را كه از ایام قدر است و می تواند تعیین كننده سرنوشت مردم فلسطین نیز باشد، به عنوان «روز قدس» انتخاب و طی مراسمی همبستگی بین المللی مسلمانان را در حمایت از حقوق قانونی مردم مسلمان اعلام نمایند. از خداوند متعال پیروزی مسلمانان را بر اهل كفر خواستارم.» (18)
این مقال را با سخنی از رهبر انقلاب حضرت آیة الله خامنه ای به پایان می بریم:
«تحقیقا امروز در زندگی مسلمین و در آفاق اسلامی هیچ مسئله ای به اهمیت مسئله فلسطین نیست... فقط غصب خانه مسلمین نیست، بلكه قضیه بالاتر از این است. مسئله این است كه دشمنان جهانی اسلام، بخشی از خانه مسلمین را برای حمله به صفوف مسلمین و برای مبارزه با خواسته ها و حركات آنها، سنگر قرار داده اند.» (19)


پی نوشت :

1) التهذیب، ج 6، ص 22.
2) وسائل الشیعه، ج 3، ص 164.
3) همان، ج 4، ص 298.
4) اسراء/1.
5) المیزان، ذیل آیه.
6) فی ضلال القرآن، ج 15، ص 12، به نقل از بیت المقدس، ص 62.
7) المیزان، ج 13، ص 17.
8) همان، ص 8.
9) تاریخ طبری، ج 3، ص 104.
10) همان؛ بیت المقدس شهر پیامبران، ص 27.
11) بیت المقدس شهر پیامبران، ص 118؛ تاریخ قبة الصخرة المشرفة، ص 75؛ تاریخ بیت المقدس و مسئله فلسطین، ص 43.
12) بیت المقدس شهر پیامبران، ص 51.
13) همان.
14) وسائل الشیعه، ج 5، ص 283.
15) النهایه، شیخ طوسی، ص 108.
16) وسائل الشیعه، ج 5، ص 289.
17) من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 371.
18) صحیفه امام، ج 9، ص 267.
19) ماهنامه كوثر، ش 45، ص 34.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره47 .





تاریخ ارسال مطلب : چهارشنبه ٣١ خرداد ١٣٩٦ / شماره خبر : ٣٦٣٥٣٦ / تعداد بازدید : 1158/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج