پنج شنبه ٣٠ فروردين ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


حسن عرفان

سیمای رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم در قرآن

در جاهلیّت پیوندهای خانوادگی کاملاً شبیه پیوندهای خانوادگی امروز آمریکا و اروپا بود، بدین شکل که ازدواج با وسواس شکل می گرفت و با بدبینی ادامه می یافت؛ لیکن ارتباطهای نامشروع جنسی گسترده و طلاق بسیار آسان بود.

زمینه سازیهای بعثت و رسالت
برای انقلابهای بزرگ و دگرگونیهای عظیم، باید زمینه سازی کرد و هرچه انقلاب، ژرف تر و گسترده تر باشد، پیش نیازهای فکری و اجتماعی عمیق تری را می طلبد. این زمینه سازیها و پیشگوییها، پذیرش آن انقلاب را آسان تر می کند.
خداوند متعال، برای بزرگ ترین تحوّل انسانی و انقلاب بشری؛ یعنی بعثت و رسالت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم صدها سال پیش از بعثت آماده سازیهایی ایجاد کرده و در کتابهای آسمانی از بعثت، ظهور و دیگر ابعاد وجودی ایشان، خبرها داده است؛ به گونه ای که بسیاری از دین آگاهان، سخت در انتظار ظهور حضرت بودند و برای بسیاری از آنان بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم پدیدۀ آشنایی بود.
قرآن کریم، این آماده سازیها را پی در پی گوشزد می کند که به نمونه هایی اشاره می شود:
الف) نیایش حضرت ابراهیم علیه السلام برای بعثت و رسالت حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم:
هر اندازه که شخصیّت کسی بزرگ باشد، خواستهای او نیز بزرگ و از چهارچوب خواهشهای حقیر و فردی فراتر است. حضرت ابراهیم علیه السلام هنگام ساختن خانۀ خدا بدین سان نیایش کرد: [رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً مِّنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنتَ العَزِيزُ الحَكِيمُ[؛1 «پروردگارا! در میان آنان پیامبری از خودشان برانگیز تا آیات تو را بر ایشان بخواند و به آنها کتاب و حکمت بیاموزد و آنها را از آلودگیها پیراسته سازد. بی شک تو توانا و حکیمی.»
بر این اساس بود که پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم می فرمودند: «أنَا دَعوۀ اِبراهیمَ وَ اِسماعیل؛2 من دعا کردة ابراهیم و اسماعیل هستم.»
ب) زمینه سازی بعثت و رسالت حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم در کتابهای آسمانی:
[الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءهُمْ وَإِنَّ فَرِيقاً مِّنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ[؛3 «کسانی که به کتابهای آسمانی گرویده اند، پیامبر را همچون پسرانشان می شناسند؛ لیکن گروهی از آنان حقیقت را آگاهانه، کتمان می کنند.»
محققاً شناختن فرزند، آن هم پسر ـ که حجاب ندارد4 ـ از روشن ترین و تردیدناپذیرترین شناختهاست. خداوند متعال، آن اندازه در کتابهای آسمانی حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم را وصف کرده و به رسالت ایشان بشارت داده که شناخت حضرت از بارزترین شناختها گشته است و اهل کتاب آن حضرت را بسان پسرانشان می شناسند.
ج) در جای دیگری آمده است: [وَإِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ أَوَلَمْ يَكُن لَّهُمْ آيَةً أَن يَعْلَمَهُ عُلَمَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ[؛5 «و توصيف آن در کتابهاى پيشينيان نيز آمده است! آيا همين نشانه براى آنها کافى نيست که علماى بنى اسرائيل بخوبى از آن آگاهند؟!»
نزول قرآن نیز در کتابهای پیشینیان مؤکداً آمده است.6 آیا این نشانۀ حقانیّت آن نیست که دانشمندان بنی اسرائیل از آن آگاه بوده اند؟
با توجّه به همین آشناییها بود که گروهی از دانشمندان یهود، در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم به دین اسلام گرویدند و گفتند: ما بشارت به آمدن حضرت را در کتب خویش یافته ایم.7
د) در سورۀ اعراف آمده است: [الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِندَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالإِنْجِيلِ[؛8 «آنان که از فرستادۀ (خدا) پیامبر اُمّی پیروی می کنند؛ پیامبری که وصفش در تورات و انجیل موجود در نزدشان، نگاشته شده است.»
خدا در قرآن کریم، پس از اینکه اخلاق پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم و جامعۀ محمّدی را بیان می کند، می فرماید: Gذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِF؛9 «وصف این گروه بدین گونه در تورات و انجیل آمده است.»
زمینه سازیهای کتب آسمانی آنقدر آشکار و توانمند بود که حتی یهودیان دین آشنا از مکان بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم نیز آگاهی داشتند و برای پیشتازی در دریافت پیام آن حضرت، در گرد مدینه جمع آمدند و در آن سرزمینهایی که می پنداشتند به محلّ بعثت نزدیک است، اقامت گزیدند. زندگی یهودیان در قلعه های خیبر و در فدک، نشانۀ این آماده سازیها بود.
این گروه در آرزوی پیروزی دینی بر کفّار عرب، چشم به انتظار ظهور پیامبر جدید بودند؛ لیکن با تمام آمادگیها، در زمان آزمون، با سعادت هم خانه نشدند. قرآن مجید در حکایت این قصّه می گوید: [وَلَمَّا جَاءهُمْ كِتَابٌ مِّنْ عِندِ اللّهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ وَكَانُواْ مِن قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُواْ فَلَمَّا جَاءهُم مَّا عَرَفُواْ كَفَرُواْ بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّه عَلَى الْكَافِرِينَ[؛10 «و هنگامی که از طرف خداوند، کتابی برای هدایت آنان آمد، با اینکه آنچه (تورات) در نزدشان بود تصدیق می کرد و پیش از بعثت در انتظار پیروزی بر کافران، به واسطۀ (ظهور) پیامبر جدید بودند (یا از خداوند، با نام آن حضرت، درخواست پیروزی بر کافران را می کردند) با این همه، وقتی کتاب و پیامبری که او را شناختند نزد آنان آمد، به او کفر ورزیدند، پس لعنت خداوند بر کافران باد!»11


بشارت حضرت عیسی علیه السلام
در قرآن آمده است که حضرت عیسی علیه السلام مژده داد پس از من پیامبری به نام «احمد» خواهد آمد: [وَإِذْ قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُم مُّصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ يَأْتِي مِن بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ فَلَمَّا جَاءهُم بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا هَذَا سِحْرٌ مُّبِينٌ[؛12 «و یادآور هنگامی که عیسی، پسر مریم، به دودمان یعقوب گفت: همانا من فرستادۀ خدا به سوی شما هستم. توراتی را که نزد من است، تصدیق می کنم و مژده می دهم که پس از من پیامبری به نام احمد خواهد آمد، پس هنگامی که او (احمد) با آیات و معجزات روشن نزد آنان آمد، گفتند: این سحری آشکار است.»


پنهان سازی اهل کتاب
اهل کتاب (پیروان پیامبران صاحب کتاب) بشارتها و وصفهایی را که در کتب آسمانی دربارۀ حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم وجود داشت، پنهان می کردند. قرآن کریم از این پنهان کاری ناشایست اینگونه خبر می دهد: «ای اهل کتاب! فرستادۀ ما به سوی شما آمد. او بسیاری از حقایق و احکامی را که در کتاب آسمانی آمده است و شما پنهان می کردید، بیان می کند و از افشا ساختن بسیاری در می گذرد. محققاً از جانب خداوند، نور و کتاب آشکاری به سوی شما آمده است.»13
مقصود از حقایقی که آنان پنهان می کردند و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم از آنها خبر داد، وصفهایی است که از رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم در کتب آسمانی موجود بوده و بشارتهایی که پیامبران گذشته نسبت به ظهور حضرت داده بودند.14


زمان پیش از بعثت
هنگامی بازتاب ژرف و ره آوردهای گستردۀ رسالت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم آشکار می شود که احوال پیش از بعثت، خاستگاه جغرافیایی بعثت و نمودهای زندگی مردم در آن دوران معلوم گردد. قرآن کریم تصویرهای زنده ای از آن زمان، پیش چشم انسانها نهاده است و می فرماید: [يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَى فَتْرَةٍ مِّنَ الرُّسُلِ[؛15 «ای گروندگان به کتابهای آسمانی! فرستادۀ ما هنگامی به سوی شما آمد که زمانه از وجود پیامبران تهی بود. او (حقایق و معارف را) برای شما بیان می کند.»16
این آیۀ شریفه مشخص می کند بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم هنگامی رخ داد که پیامبری در بین مردم نبود و طبیعی است که جامعۀ تهی از هدایت معنوی در فساد فرو می رود.17
قرآن کریم دربارۀ منش ستم بار آن مردم با فرزندان خویش می گوید: [وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالأُنثَى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ يَتَوَارَى مِنَ الْقَوْمِ مِن سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ أَيُمْسِكُهُ عَلَى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ أَلاَ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ[؛18 «اگر به کسی مژده داده شود که همسرت دختر زاییده است، چهره اش سیاه می گردد و خشمش را فرو می برد. او به جهت دختردار شدن، از جامعه دوری می گزیند و در این پندار فرو می رود که با خواری، دخترش را نگه دارد یا او را در خاک فرو برد. هشدارید که چه بد حکم می کنند.»
همچنین می فرماید: [وَلاَ تَقْتُلُواْ أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ[؛19 «فرزندانتان را از ترس فقر و نداری نکشید.» و در جای دیگر می فرماید: [وَلاَ تَقْتُلُواْ أَوْلاَدَكُم مِّنْ إمْلاَقٍ[؛20 «فرزندانتان را به انگیزۀ فقر نکشید.»
در این دو آیۀ کریمه، تعبیر «اولاد» به کار رفته است و این واژه هم دختران را فرا می گیرد و هم پسران را و به دست می آید که در آن روزگار، فرزندکشی یکی از منشهای ناهنجار و مرسوم بوده است.
قرآن کریم پیوندهای اجتماعی پیش از بعثت مردم را سست و جامعه ها را آشوب زده و آسیب پذیر دانسته و مردم آن سامان و آن دوران را جامعه ای نشسته بر ساحل ریزان حفره ای از آتش تصویر کرده است و می فرماید: [وَكُنتُمْ عَلَىَ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا[؛21 «شما در آستانۀ حفره ای از آتش بودید و خداوند شما را رهایی بخشید.»22
خطر سقوط جامعة جاهلی در ابعاد مختلفی مطرح بوده است که به نمونه هایی اشاره می شود:


1. اعتقادات و عبادات
اعتقادات، عبادتها و مراسم نیایش آنها آکنده از خرافه بود. قرآن، کیش اعتقادی و عبادتی آنان را بدین سان حکایت می کند: [وَيَجْعَلُونَ لِمَا لاَ يَعْلَمُونَ نَصِيبًا مِّمَّا رَزَقْنَاهُمْ تَاللّهِ لَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَفْتَرُونَ وَيَجْعَلُونَ لِلّهِ الْبَنَاتِ سُبْحَانَهُ وَلَهُم مَّا يَشْتَهُونَ[؛23 «مشرکان برای بتهایی که ناآگاهانه می پرستیدند، بهره ای از رزقی که به آنان داده ایم قرار می دهند. سوگند به خدا! ای مشرکان! از آنچه افترا می بندید، بازخواست می شوید. آنان، فرشتگان را دختران خدا قرار می دهند (خداوند از این نسبتها پیراسته است) و برای خویش هر فرزندی را که می خواهند.»
قرآن کریم، دربارۀ شیوۀ زیارتشان از خانۀ خدا می گوید: [وَمَا كَانَ صَلاَتُهُمْ عِندَ الْبَيْتِ إِلاَّ مُكَاء وَتَصْدِيَةً فَذُوقُواْ الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ[؛24 «نماز آنان پیرامون خانۀ خدا تنها سوت کشیدن و کف زدن بود.»
حضرت زهرا علیها السلام فرمود: «فَرَأَى الْأُمَمَ فِرَقاً فِي أَدْيَانِهَا عُكَّفاً عَلَى نِيرَانِهَا عَابِدَةً لِأَوْثَانِهَا مُنْكِرَةً لِلَّهِ مَعَ عِرْفَانِهَا؛25 پس پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم دید امتها متفرّق و متشتّت بوده و اصنام و اوثان را عبادت و پرستش می کنند و پروردگار جهانیان را منکرند با اینکه به او معرفت دارند.»
عنوان آشکار دوران پیش از بعثت، در فرهنگ اسلامی «جاهلیّت» نامیده شده است. خود این نام فراگیرندۀ بسیاری از تباهیهاست.
قرآن کریم به زنان پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم خطاب می کند که در خانه بمانید و همچونان دوران جاهلیّت نخستین، آرایش و خودنمایی نکنید: [وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى[.26
از ویژگیهای دوران جاهلیّت، تعصّبها و غیرت ورزیهای ناشایست بوده است که قرآن آن را این گونه حکایت می کند: [إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَنزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ[؛27 «هنگامی که کافران در دلهای خویش خشم و نخوت جاهلیّت داشتند، خداوند آرامش خویش را بر رسولش و بر مؤمنان فرو فرستاد.»
از نهیهای قرآن کریم، می توان به بسیاری از آداب و رسوم ناشایست جاهلیّت پی برد و به ناهنجاریهای بسیاری که در آن زمان وجود داشته، دست یافت؛ لیکن ما به همین اندازه بسنده می کنیم و نگاه شما را به تصویرهایی از جاهلیّت در «نهج البلاغه»، می سپاریم:
«أَرْسَلَهُ عَلَى حِينِ فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ وَ طُولِ هَجْعَةٍ مِنَ الْأُمَمِ وَ اعْتِزَامٍ مِنَ الْفِتَنِ وَ انْتِشَارٍ مِنَ الْأُمُورِ وَ تَلَظٍّ مِنَ الْحُرُوبِ وَ الدُّنْيَا كَاسِفَةُ النُّورِ ظَاهِرَةُ الْغُرُورِ عَلَى حِينِ اصْفِرَارٍ مِنْ وَرَقِهَا وَ إِيَاسٍ مِنْ ثَمَرِهَا وَ [إِعْوَارٍ] اغْوِرَارٍ مِنْ مَائِهَا قَدْ دَرَسَتْ مَنَارُ الْهُدَى وَ ظَهَرَتْ أَعْلَامُ الرَّدَى فَهِيَ مُتَجَهِّمَةٌ لِأَهْلِهَا عَابِسَةٌ فِي وَجْهِ طَالِبِهَا ثَمَرُهَا الْفِتْنَةُ وَ طَعَامُهَا الْجِيفَةُ وَ شِعَارُهَا الْخَوْفُ وَ دِثَارُهَا السَّيْفُ؛28
او (پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم) را هنگامی فرستاد که پیامبران نبودند و مردمان در خوابی دراز می غنودند، اسب فتنه در جولان، کارها پریشان، آتش جنگها فروزان، جهان تیره، فریب دنیا بر همه چیره، باغ آن افسرده، برگِ آن زرد و پژمرده، از میوه اش نومید، آبش در دل زمین ناپدید، نشانه های رستگاری ناپیدا، علامتهای گمراهی هویدا، دنیا با مردم خود ناخوشروی و با خواهندۀ خویش تُرش ابروی، بارَش محنت و آزار، خوردنی آن مردار، درونش بیم، برونش تیغ مرگبار.»29
و در جای دیگر فرمود: «إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّداً صلی الله علیه وآله وسلم نَذِيراً لِلْعَالَمِينَ وَ أَمِيناً عَلَى التَّنْزِيلِ وَ أَنْتُمْ مَعْشَرَ الْعَرَبِ عَلَى شَرِّ دِينٍ وَ فِي شَرِّ دَارٍ مُنِيخُونَ بَيْنَ حِجَارَةٍ خُشْنٍ وَ حَيَّاتٍ صُمٍّ تَشْرَبُونَ الْكَدِرَ وَ تَأْكُلُونَ الْجَشِبَ وَ تَسْفِكُونَ دِمَاءَكُمْ وَ تَقْطَعُونَ أَرْحَامَكُمْ الْأَصْنَامُ فِيكُمْ مَنْصُوبَةٌ وَ الْآثَامُ بِكُمْ مَعْصُوبَة؛30
گروهی از مردم، جنّ و شیاطین را می پرستیدند. دختر یا پسری که دندانش را می کشید یا می افتاد، آن دندان را به سوی خورشید، می افکند و وردهایی دربارۀ خورشید و دندان می گفت. آنان، عطسه زدن را مقدمة بروز خطر حتمی فرض می کردند. اگر باران نمی بارید، برای نزول باران آتش روشن می ساختند.
«وقتی بیم جنون به کسی می رفت، برای دفع ارواح خبیثه و شیاطین که می پنداشتند در مغز و جانش جا کرده اند، بر این شخص پارچه های آلوده به کثافات و مدفوع و آغشته به خون حیض و یا استخوانهای مردگان می آویختند، و آن را «تنجیس» و «تَعلیقُ الاقذار» و «عِظامُ الموتی» که به ترتیب به معنای: آلوده و نجس ساختن و ناپاکیها آویختن و استخوانهای مردگان می باشد، می نامیدند.»31
«از جمله خرافه های عرب جاهلی آن بود که وقتی مردی به سفری می رفت یا برای کاری از منزل خارج می شد، برای آنکه بداند در غیاب او زنش به او خیانت می کند یا نه، به شاخۀ درختی که از آن می گذشت، نخی می بست و یا به گفتۀ ابن ابی الحدید، سر دو شاخه (و شاید شاخه های درخت «رَتَم») یا دو گیاه را به هم گره می زد و به هنگام مراجعت، آن گره را ملاحظه می کرد، اگر از هم باز شده بود، بر خیانت همسرش دلیل قانع کننده ای به دست می آورد. در حقیقت باز بودن گره، علامت قطعی بود که بند عفاف همسرش نیز به روی بیگانه باز شده و اگر همچنان بسته یا گره خورده بود، دلیل روشنی بر عفاف و تقوای زن به شمار می رفت.»32
گفتنی است: اگر این گره با یک حادثۀ کوچک باز می شد، چه آشوبی پدید می آمد؟
عرب، در جاهلیّت، ماه ها را پس و پیش می کرد، مثلاً ماه ربیع را دو ماه جلوتر می آورد. قرآن، این کار را افزودن بر کفر می داند.33
آنان کنیزکان خویش را به زنا مجبور می کردند و از این راه درآمدهایی به دست می آوردند. قرآن با این منش آنان نیز، ستیز کرد.34
رباخواری از پیشه های رایج بود و اسلام ادامۀ آن را جنگ با خدا و رسولش دانست.35
در جاهلیّت پیوندهای خانوادگی کاملاً شبیه پیوندهای خانوادگی امروز آمریکا و اروپا بود، بدین شکل که ازدواج با وسواس شکل می گرفت و با بدبینی ادامه می یافت؛ لیکن ارتباطهای نامشروع جنسی گسترده و طلاق بسیار آسان بود.
به خود بالیدن فردی و قومی، فخرفروشی، دست یازیدن به افتخارات پوچ خیلی عادی بود و شمارش افراد قبیله کار را به جایی کشانده بود که حتّی قبرهای مردگانشان را نیز می شمردند.36
ادبیات آنان شدیداً پوچ و بی محتوا بود. ارزشهای اخلاقی و درون مایه های علمی، فکری و تربیتی بر آن حاکم نبود. دست مایه های شعرشان مملو از هجو و بدگویی، و خودستاییهای دروغ بود؛ تصویرهایی از شکار، پختن و خوردن آن و ترسیمهای شهوت آلوده ای از ارتباطات ناشایست.
شعر و شمشیر، منطق زیستن آنان بود و خون، شیری بود که از مادر روزگار می خوردند و بسیاری از وقت خویش را با برد و باخت سپری می کردند.


زمان بعثت
بعثت و رسالت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم از شگرف ترین رخدادهای تاریخی بود و کارسازترین، پرسودترین و عظیم ترین پیامدهای مادّی و معنوی را در پی داشت. و بزرگ ترین دگرگونی بنیادی را در تمام قلمروهای زندگی بشر ایجاد کرد. خداوند متعال رو بر مؤمنین منّت نهاده و فرموده است: [لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَى الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُّبِينٍ[؛37 «خداوند بر مؤمنان منّت نهاد که فرستاده ای را از خودشان برانگیخت تا آیاتش را بر آنها بخواند و آلودگیهای اخلاقیشان را بزداید و به آنها کتاب و حکمت بیاموزد، با اینکه آنان در گمراهی آشکار بودند.»
و در سورۀ جمعه آمده است: [هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَ إِن كَانُوا مِن قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ[؛38 «اوست خدایی که در میان مردمی که خواندن و نوشتن نمی دانستند، پیامبری از خودشان برانگیخت. آیاتش را تلاوت می کند و آنان را از آلودگیها پیراسته می سازد و به آنها کتاب و حکمت می آموزد، با آنکه پیش از این، در گمراهی آشکار بودند.»
گزارش تاریخی رُخداد بعثت
«در تاریخ بعثت رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم، قول مشهور شیعۀ امامیه بیست و هفتم ماه رجب و قول مشهور فِرَق دیگر مسلمین ماه رمضان است. «یعقوبی» می نویسد: هنگامی رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم مبعوث شد که چهل سال تمام از عمر او سپری گشت و بعثت وی در ماه ربیع الاوّل و به قولی: در رمضان، و از ماه های عجم در شُباط بود.»39
«مسعودی» می نویسد: چون رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم به چهل سالگی رسید، در روز دوشنبه، دهم ماه ربیع الاوّل، مطابق با بیست و سوم آبان 1357 از پادشاهی «بخت نَصَّر» و روز هشتم شُباط سال 921 از پادشاهی اسکندر، خدای (عزّ و جلّ) او را بر تمام مردم مبعوث کرد.40 و نیز می گوید: بعثت رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم در سال بیستم پادشاهی خسروپرویز بوده است.41 این قسمتی از گزارش آقای «آیتی» دربارۀ تاریخ بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم بود.42
بر اساس روایات بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم در روز بیست و هفتم ماه رجب بوده است.43 در آن روز، همچون روزهای گذشته، پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم در غار حراء به نیایش با خداوند، مشغول بود و این رسم دیرین حضرت بود که در هر سال، مدّتی برای عبادت به آن غار،44 می رفت. امام علی علیه السلام فرمود: «وَ لَقَدْ كَانَ يُجَاوِرُ فِي كُلِّ سَنَةٍ بِحِرَاءَ فَأَرَاهُ وَ لَا يَرَاهُ غَيْرِي ؛45 او [حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم] هر ساله در حراء اقامت می گزید و کسی غیر از من او را نمی دید.» در روز مبعث، جبرئیل نخستین آیات وحی را بر او فرود آورد: [اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ[؛46 «بخوان به نام پروردگارت! آنکه (پدیده ها را) خلقت کرد. انسان را از خون بسته شده آفرید. بخوان و پروردگار تو بزرگوارتر از همه است.»


پی نوشت:

1) بقره/ 129.
2) نگاه کنید به: المیزان، علامه طباطبایی، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1382ش، ج 1، ص 286؛ کافی، شیخ کلینی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1365 ش، ج 5، ص 13؛ بحار الانوار، علامه مجلسی، ج 12، ص 89 و 396.
3) بقره/ 146. و نگاه کنید به: المیزان، علامه طباطبایی، ج 1، ص 326 و 327.
4) دقّت کنید که خداوند می‌فرماید: «او را همچون پسرانشان می‌شناسند» و نمی‌گوید: «همچون فرزندانشان»؛ چون ممکن است فرزند دختر باشد و چون دختر در حجاب است، ممکن است و پدر و مادر او را درست نشناسند. متأسفانه در بسیاری از ترجمه‌های قرآن مجید، این دقّت به کار نرفته است.
5) شعراء/ 196 و 197.
6) «زُبُر» جمع «زبور» به معنی کتاب است.
7) نگاه کنید به تفسیر المیزان، ج 15، ص 320.
8) اعراف/ 157. و در آیه 14 سورة انعام آمده است: Gوَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِّن رَّبِّكَ بِالْحَقِّF؛ « و کسانى که به آنها کتاب آسمانى داده ايم مى دانند اين کتاب، بحق از طرف پروردگارت نازل شده.»
9) فتح/ 29، و المیزان، علامه طباطبایی، ج 18، ص 300.
10) بقره/ 89.
11) برای دریافت تفسیر این آیه نگاه کنید به: المیزان، علامه طباطبایی، ج 1، ص 222.
12) صفّ/ 6.
13) مائده/ 15. و نگاه کنید به آیه 159 سورۀ بقره.
14) المیزان، علامه طباطبایی، ج 1، ص 388 و ج 5، ص 262.
15) مائده/ 19.
16) برای تفسیر این آیه نگاه کنید به: المیزان، علامه طباطبایی، ج 5، ص 272.
17) برای کاوش در شیوه‌های زندگی مردم جاهلی نگاه کنید به: اسلام و عقاید و آرای بشری، نوشتۀ علاّمه، یحیی نوری؛ و الاصنام، کلبی.
18) نحل/ 58 و 59.
19) إسراء/ 31.
20) انعام/ 151.
21) آل عمران/ 103.
22) امام علی7 فرمود: «وَ اَهْلُ الْاَرْضِ یَوْمَئِذٍ مِلَلٌ مُتَفَرِّقَةٌ» نهج البلاغه، سید رضی، نشر هجرت، قم، چاپ اول، 1414ق، خطبه 1.
23) نحل/ 55 و 56.
24) انفال/ 35.
25) الاحتجاج، علی اهل اللجاج، احمد بن علی طبرسی، نشر مرتضی، مشهد، 1403ق، چاپ اول، ج1، ص99، از خطبه آن حضرت است و در قسمت دیگری از آن خطبه فرمود: «وَ کُنتُم عَلی شَفا حُفرَۀٍ مِنَ النّار مُذقَۀَ الشّارب وَ نُهزۀَ الطامِع وَ قَبسَۀَ العَجلانِ وَ مَوطَأ الأقدام تَشرَبُونَ الطَّرقَ وَ تَقتاتُونَ الوَرَق أذِلَّۀً خاسِئین. تَخافُونَ أن یَتَخَطَفکُم النّاس مِن حَولِکُم؛ شما بر کنار پرتگاه دوزخ بودید (در آتش بودید) شما رااز آن خلاصی داد و کفر و فجره شما را زهراب هلاکت چشانید و دشمنان را ذلیل و عاجز کرد؛]در آن ایام [زیر دست و پاها له می شدید، آب نوشیدنی شما متعفّن بود، خوراکتان برگ درخت بود، ذلیل و خوار بودید و می ترسیدید که دشمنان زورمند شما را بربایند و ببلعند..»
26) احزاب،/ 33. برخی از این آیه برداشت کرده‌اند که جاهلیت دیگری در پیش است.
27) فتح/ 26.
28) نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، خطبه 88. وترجمه دکتر سید جعفر شهیدی، خطبه 89.
29) این ترجمه از آقای دکتر سید جعفر شهیدی است.
30) نهج البلاغه،ترجمه فیض الاسلام، خطبه 26. برای دستیابی بیشتر به تصویرهایی از جاهلیّت در نهج البلاغه، نگاه کنید به خطبه‌های: 1، 2، 33، 95، 151، 191، 195.
31) اسلام و عقاید و آرای بشری یا جاهلیت و اسلام، ص 573.
32) همان، ص 546.
33) توبه/ 37.
34) نور/ 33.
35) بقره/ 279.
36) تکاثر/ 1 و 2.
37) آل عمران/ 164.
38) جمعه/ 2.
39)ترجمه تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 376.
40) التنبیه و الاشراف، ص 198.
41) مروج الذهب، مسعودی، ج 2، ص 282.
42) تاریخ پیامبر اسلام، محمّد ابراهیم آیتی، تحقیق دکتر ابوالقاسم گرجی، ص 83 و 84.
43) بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 18، ص 189، ح 21، 22، 23 و 24.
44) حراء کوهی در سه میلی مکّه است و غار مشهوری به همین نام دارد.
45) نهج البلاغه، خطبه 192.
46) علق/ 1 تا 3.

منبع: ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره160.





تاریخ ارسال مطلب : شنبه ٣٠ دی ١٣٩١ / شماره خبر : ٣١٠٧٧٢ / تعداد بازدید : 2761/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج