چهارشنبه ٣٠ آبان ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


عبدالکریم پاک نیا تبریزی‌

امام حسین علیه السلام و عشق به شهادت‌

نظام ارزشی اسلام، شهادت در راه خدا، معیاری اصیل و معنوی است که سایر امتیازات انسانی و اعمال صالح افراد مسلمان را تحت الشعاع خود قرار می دهد و در طبقه بندی ارزشها و اصول اسلامی، جایگاهی بس رفیع دارد.

جز تو اى كشته بى سر كه سراپا همه جانى
كيست كز دادن جانى بخرد جان جهانى
ما تو را كشته نخوانيم كه در صورت و معنى
زنده اندر تن عشاق چو ماهيت جانى
سخن آن به كه نگوييم در اوصاف كمالت
زانكه ما را نبود در خور مدح تو لسانى 1

در نظام ارزشی اسلام، شهادت در راه خدا، معیاری اصیل و معنوی است که سایر امتیازات انسانی و اعمال صالح افراد مسلمان را تحت الشعاع خود قرار می دهد و در طبقه بندی ارزشها و اصول اسلامی، جایگاهی بس رفیع دارد. رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در این مورد می فرماید: «فَوْقَ كُلِّ ذِي بِرٍّ بِرٌّ حَتَّى يُقْتَلَ الرَّجُلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَيْسَ فَوْقَهُ بِرٌّ؛ بالاتر از هر نیکی، نیکی دیگری است تا اینکه شخص در راه خدا به شهادت برسد، پس (هنگامی که در راه خدا به شهادت رسید) دیگر بالاتر از آن نیکی وجود ندارد.» 2
اساساً اگر روحیة شهادت طلبی و جهاد در راه خدا در جامعه ای نباشد و افراد آن جامعه به تن پروری و تعلّقات مادی مشغول شوند، سرنوشتی ذلّت بار و آینده ای حقارت آمیز خواهند داشت.‌
امیرمؤمنان علی علیه السلام می فرماید: «فَإِنَّ الْجِهَادَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ فَتَحَهُ اللَّهُ لِخَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ وَ هُوَ لِبَاسُ التَّقْوَى وَ دِرْعُ اللَّهِ الْحَصِينَةُ وَ جُنَّتُهُ الْوَثِيقَةُ فَمَنْ تَرَكَهُ رَغْبَةً عَنْهُ أَلْبَسَهُ اللَّهُ ثَوْبَ الذُّلِّ وَ شَمِلَهُ الْبَلَاءُ وَ دُيِّثَ بِالصَّغَارِ وَ الْقَمَاءَةِ وَ ضُرِبَ عَلَى قَلْبِهِ بِالْإِسْهَابِ وَ أُدِيلَ الْحَقُّ مِنْهُ بِتَضْيِيعِ الْجِهَادِ وَ سِيمَ الْخَسْفَ وَ مُنِعَ النَّصَف؛3 جهاد در راه خدا، دری از درهای بهشت است که خداوند آن را به روی دوستان مخصوص خود گشوده است. جهاد، لباس تقوا و زرة محکم و سپر مطمئن خداوند است و کسی که جهاد را ناخوشایند داند و ترک کند، خداوند لباس ذلّت و خواری بر او پوشاند و دچار بلا و مصیبت گرداند و کوچک و ذلیل گردد، بر دل او پردة گمراهی زده می شود و حق از او روی می گرداند و به جهت ترک جهاد به خواری محکوم و از عدالت محروم است.»‌
طبق این بینش الهی، مردمانی که روحیة جهاد و شهادت را در وجود خود تقویت کنند و در راه اهداف والایشان استقامت ورزند و برای تحقّق آرمانهای مقدّس الهی با تمام وجود به استقبال شهادت بروند، ملتی عزیز، مورد توجه دیگران، مقتدر و مستقل خواهند بود. انسانهای شهادت طلب که شایستگی خویش را برای رسیدن به اهداف مقدس اثبات می کنند و با ایستادگی آگاهانه و مقاومت هوشمندانه، هستیِ خود را به اهل جهان عرضه می دارند، هرگز روی ذلّت و خواری نخواهند دید و با شهادت در راه خدا به درجات والای معنوی نائل خواهند شد.‌

زندگي جاويدان‌
شهادت براى انسانهاى وارسته و خودساخته كه از دنيا و وابستگیهاى آن رها شده و به خدا پيوسته اند، كوتاه ترين راه است كه پويندگانش را سريع تر به مقصد نهايى و هدف والاى الهى مى رساند. از ديدگاه آيات وحيانى قرآن، شهادت نه تنها خسارت نيست؛ بلكه حياتى جاودانى و هميشگى است. خداوند مى فرمايد: (( وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ))؛ 4 «هرگز گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته مى شوند مردگانند؛ بلكه آنان زنده اند و نزد پروردگارشان روزى داده مى شوند.»‌
آرى، به حقيقت شهدا زنده اند و ما از آن زندگى جاودانه خبر نداريم. آنان در كنار اوليا و انبياى الهى در بهشت برين جاى دارند و انسانهاى با فضيلت و كاملى هستند. مولوى در اين رابطه مى گويد: ‌
مرگ اگر مرد است گو نزد من آى
تا در آغوشش بگيرم تنگ تنگ
من از او جانى ستانم جاودان
او ز من دلقى ستاند رنگ رنگ

پل سعادت‌
امام حسين علیه السلام در حديثي شهادت را پلي به سوي سعادت ترسيم كرده و روز عاشورا به ياران با وفايش فرمود: «صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ! فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ تَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِعَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله: أَنَّ الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَنَّاتِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ؛5 صبر و پايدارى كنيد! اى گرامى زادگان! مرگ چيزى نيست، جز پلى كه شما را از سختى و آسيب مى گذراند، و به بهشت عظيم و نعمتهاى جاودان مى رساند، كدام يك از شما دوست ندارد كه از زندانى به قصر منتقل گردد؟ در حالى كه آن براى دشمنانتان همانند پلى است كه آنها را از كاخ به زندان و شكنجه گاه مى رساند؛ زيرا پدرم از پيامبر خدا صلی الله علیه و آله برايم بازگو كرد: دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است و مرگ پل مؤمنان به بهشت ايشان، و پل كافران به آتش سوزان دوزخ. نه اين را به من دروغ گفته اند و نه من دروغ مى گويم.»‌

زينت مردان الهي ‌
حضرت ابا عبداللَّه علیه السلام اشتياق خود را براى شهادت چنين بيان مى دارد: «خُطَّ الْمَوْتُ عَلى وُلْدِ آدَمَ مَخَطَّ الْقَلادَةِ عَلى جَيْدِ الْفَتاةِ وَما اَوْلَهَنى اِلى اَسْلافى اِشْتياقَ يَعَقُوبَ اِلى يُوسُفَ؛6 مرگ بر انسانها همچون گردنبند بر گردن دختران جوان، زينت بخش و لازم است و من به ديدار نياكانم آنچنان اشتياق دارم كه يعقوب به ديدار يوسف مشتاق بود.»‌
امام حسين علیه السلام با اين تمثيل، مرگ را بسيار زيبا تصوير كرده است و آن را زينت فرزند آدم مى داند، به ويژه مرگى كه در راه حق و براى خدا باشد، كه مردان خدا از كشته شدن در راه حق مسرور و شادمانند و شهادت در راه خدا را بهترين زينت روح و بالاترين افتخار خود به شمار مى آورند.‌
"حافظ" در مورد مردان الهى، گذشتن از هستى و جمال ظاهرى و رسيدن به جمال معنوى و آرايش حقيقى چه زيبا سروده است:‌
دست از مس وجود چو مردان ره بشوى
تا كيمياى عشق بيابى و زر شوى
خواب و خورت زمرتبه خويش دور كرد
آنگه رسى به خويش كه بى خواب و خور شوى
گر نور عشق حق به دل و جانت اوفتد
باللَّه كز آفتاب فلك خوب تر شوى
يك دم غريق بحر خدا شو گمان مبر
كز آب هفت بحر به يك موى تر شوى
از پاى تا سرت همه نور خدا شود
در راه ذوالجلال چو بى پا و سر شوى
وجه خدا اگر شودت منظر نظر
زين پس شكى نماند كه صاحب نظر شوى

نزديك ترين راه به خدا‌
شهادت، کوتاه ترین راهی است که مردان خدا را به مقصد نهایی و هدف والای الهی می رساند. شهادت از دیدگاه آیات وحیانی قرآن نه تنها خسارت نیست؛ بلکه حیاتی جاودانی و همیشگی است و ندای قرآن همواره در گوش آنان طنین انداز است که: «هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شده اند، مردگانند؛ بلکه آنان زنده اند و نزد پروردگارشان روزی داده می شوند.» 7
"سعدی" چه زیبا می گوید:‌
زنده کدام است بَرِ هوشیار
آنکه بمیرد به سر کوی یار

آری، به حقیقت شهدای راه حق زنده اند و ما از آن زندگی جاودانة آنان خبر نداریم. آنان در کنار اولیا و انبیای الهی مقامی بس عظیم کسب نموده اند: (( فَرِحينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُون ))؛ 8 «آنها به خاطر نعمتهای فراوانی که خداوند از فضل خود به ایشان بخشیده است، خوشحالند و به کسانی که هنوز به آنها ملحق نشده اند، بشارت می دهند که نه ترسی بر آنهاست و نه اندوهی.»‌
شهادت و پيروزي‌
شهادت در حقیقت پیروزی و فتح است؛ پیروزی بر شیطان و فتح قلّه های رفیع کمالات و فضایل؛ قرآن کریم مي فرمايد: (( قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْن )) 9 ؛ «بگو: آیا دربارة ما جز یکی از دو نیکی (پیروزی یا شهادت) را انتظار دارید؟»‌
برای یک مسلمانِ دین باور و خدا محور، هم شهادت و هم کشتن دشمن، هر دو پیروزی است؛ چراکه هدف او از جهاد مقدسش، احقاق حق و اعتلای پرچم عدالت و روشن نمودن شاه راه انسانیت است. جهاد او پرتو افشاندن در ظلمات استبداد و تاریکی ستم و فساد است، به همین جهت در هر دو صورت به این هدف والایش رسیده و موجب استحکام ارزشهای الهی و انسانی گردیده است.‌

دعوت از شايستگان ‌
امام حسين علیه السلام براى انسانهاى با نفوذ و كسانى كه ممكن بود در اين مبارزة خداپسندانه شركت جويند، دعوتنامه هايى فرستاد و از آنان براى شركت در قيام جاودانة خويش يارى طلبيد و آنان را در نيل به فوز عظيم شهادت تشويق كرد. آن حضرت در نامة خود به «حبيب بن مظاهر اسدى» چنين نوشت:‌
«از حسين بن على براى آن مرد فقيه، حبيب بن مظاهر! اما بعد، حبيب! تو خويشاوندى ما را با پيامبر صلی الله علیه و آله مى دانى و از همه مهم تر مرا مى شناسى. تو كه آزادمرد و داراى غيرتى، جان خود را از ما دريغ مدار! و مطمئن باش كه پاداش تو را پيامبر خدا صلی الله علیه و آله در روز قيامت عطا خواهد كرد.» 10
آن حضرت علاوه بر دعوتهاى خصوصى، در مجمع عمومى نیز از كسانى كه در قبال اسلام احساس مسئوليت مى كردند، دعوت به عمل آورد و فرمود: «مَنْ كانَ باذِلاً فينا مُهْجَتَهُ وَمُوَطِّناً عَلى لِقاءِاللَّهِ نَفْسَهُ فَلْيَرْحَلْ فَاِنّى راحِلٌ مُصْبحِاً اِنْ شاءَ اللَّهُ تَعالى؛11 هر كس حاضر است تا در راه ما از خون خويش بگذرد و جان خود را در راه شهادت و لقاى پروردگار نثار كند، آمادة حركت با ما باشد كه من صبحگاهان حركت خواهم كرد. ان شاء اللَّه تعالى.» ‌

تسخير مرگ‌
گاهی آن حضرت با بهره گيرى از اشعار حماسى به تقويت روحية ياران پرداخته، شوق به شهادت و عظمت نفس خويش را ابراز مى داشت و از آن جمله: ‌
هنگامى كه "حرّ بن يزيد رياحى" راه را بر كاروان امام حسين علیه السلام بست، آن حضرت با او گفتگوهايى را انجام داد. آنگاه كه حرّ از گفتگوها مأيوس شد و نتيجه اى نگرفت، به نصيحت و خيرخواهى از امام حسين علیه السلام پرداخته و به ایشان عرضه داشت: اى حسين! براى خدا جانت را حفظ كن. من مطمئنم كه اگر كار شما با اين گروه به جنگ بيانجامد، تو كشته خواهى شد! امام حسين علیه السلام با چهره اى مصمّم فرمود: «اَفَبِالْمَوْتِ تُخَوِّفُنى؛ آيا مرا از مرگ مى ترسانى؟!»‌
ولى من به تو گفتار آن جوانمرد اوسى را يادآور مى شوم. وقتى كه او به يارى رسول خدا صلی الله علیه و آله شتافت، در مسير راه پسر عمويش با او برخورد كرد و چون از مقصد جوانمرد اوسى با خبر شد، او را از كشته شدن برحذر داشته، به او چنين هشدار داد: كجا مى روى؟ اين راه خطرناك است و كشته خواهى شد! امّا آن جوانمرد اوسى با قرائت چند بيت شعر هدف و انگيزة والاى خود را بيان كرد و جوانمردى و دلاوری خود را اثبات نمود. ‌
آنگاه امام حسين علیه السلام اشعار آن جوان اوسى را برای "حرّ بن يزيد رياحى" قرائت فرمود که:‌
سَاَمْضى فَما بِالْمَوتِ عارٌ عَلَى الْفَتى
اِذا ما نَوى خَيْراً وَ جاهَدَ مُسْلِماً
وَ واسى الرِّجالَ الصَّالِحينَ بِنَفْسِهِ
وَ فارَقَ مَثْبُوراً وَ خالَفَ مجْرِماً12

«من مى روم و مرگ براى يك جوانمرد عار نيست، در حالى كه مقصد او حق و تلاش او براى اسلام باشد؛ (چون) او در راه مردان صالح جانبارى نموده و از زندگى همراه با ترس و ذلّت جدا گرديده و با مجرمان مخالفت کرده است.»‌

كاروان شهادت ‌
"شهريار تبريزى" سير معنوى امام حسين علیه السلام را در مسير كربلا با كاروان شهادت به نحو زيبایى در شعر «كاروان كربلا» ترسيم كرده و به مشتاقان آن گرامى تقديم نموده است، او می گوید: ‌
شيعيان! ديگر هواى نينوا دارد حسين
روى دل با كاروان كربلا دارد حسين
از حريم كعبة جدش به اشكى شست دست
مروه پشت سر نهاد؛ اما صفا دارد حسين
مى برد در كربلا هفتاد و دو ذبح عظيم
بيش از اينها حرمت كوى منا دارد حسين
پيش رو راه ديار نيستى كافيش نيست
اشك و آه عالمى هم در قفا دارد حسين
بس كه محملها رود منزل به منزل با شتاب
كس نمى داند عروسى يا عزا دارد حسين
رخت و ديباج حرم چون گل به تاراجش برند
تا به جايى كه كفن از بوريا دارد حسين
بردن اهل حرم دستور بود و سِرّ غيب
ور نه اين بى حرمتیها كى روا دارد حسين
سروران، پروانگان شمع رخسارش؛ ولى
چون سحر روشن كه سر از تن جدا دارد حسين
سر به قاچ زين نهاده، راه پيماى عراق
مى نمايد خود كه عهدى با خدا دارد حسين
او وفاى عهد را با سر كند سودا؛ ولى
خون به دل از كوفيان بى وفا دارد حسين
دشمنانش بى امان و دوستانش بى وفا
با كدامين سر كند، مشكل دو تا دارد حسين
سيرت آل على با سرنوشت كربلاست
هر زمان از ما، يكى صورت نما دارد سين
آب خود با دشمنان تشنه قسمت مى كند
عزّت و آزادگى بين تا كجا دارد حسين
دشمنش هم آب مى بندد به روى اهل بيت
داورى بين با چه قومى بى حيا دارد حسين
بعد از اينش صحنه ها و پرده ها اشك است و خون
دل تماشا كن چه رنگين سينما دارد حسين
ساز عشق است و به دل هر زخم پيكان زخمه اى
گوش كن عالم پر از شور و نوا دارد حسين
دست آخر كز همه بيگانه شد ديدم هنوز
با دم خنجر نگاهى آشنا دارد حسين
شمر گويد گوش كردم تا چه خواهد از خدا
جاى نفرين هم به لب ديدم دعا دارد حسين
اشك خونين گو بيا بنشين به چشم «شهريار»‌
كاندرين گوشه عزايى بى ريا دارد حسين

به ياد پيامبران شهيد‌
امام حسين علیه السلام در مسير خود به كربلا از پيشوايان و پيامبران شهيد بيشتر ياد مى كرد. در اين ميان شهادت حضرت يحيى علیه السلام در منظر آن گرامى موقعيت ويژه اى داشت.‌
امام سجاد علیه السلام مى فرمايد: در مسير سفر به كربلا هرگاه حركت مى كرديم يا در منزلى فرود آمديم و يا از آنجا كوچ مى كرديم، پدر بزرگوارم از حضرت يحيى بن زكريا علیهما السلام و شهادت او ياد مى كرد. روزى فرمود: «وَ مِنْ هَوَانِ الدُّنْيَا عَلَى اللَّهِ أَنَّ رَأْسَ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا أُهْدِيَ إِلَى بَغِيٍّ مِنْ بَغَايَا بَنِي إِسْرَائِيل؛13 در پستى دنيا از منظر خداوند همين بس كه سرِ بريدة حضرت يحيى را برای پادشاه ستمگرى از قوم بنى اسرائيل هديه بردند.»‌
محدث قمى رحمة الله علیه در مورد شباهت امام حسين علیه السلام به حضرت يحيى علیه السلام نكاتى را بيان كرده و مى گويد: ما هشت مورد از وجوه شباهت آن حضرت را به يحياى پيامبر علیه السلام يادآور مى شويم:
1. هر دو براى اولين بار به این نام خوانده شدند و قبل از آنان كسى به نامهاى ايشان موسوم نبود.‌
2. مدت حمل هر دو شش ماه بود.‌
3. قبل از ولادت، از شهادتشان در اخبار آسمانى سخن به ميان آمده بود.‌
4. در مظلوميتشان آسمان گريست.‌
5. قاتل هر دو بزرگوار حرامزاده بودند.‌
6. سر مبارك هر دو را در طشت طلا گذاشته و به اهل فساد و فحشا هديه فرستادند.‌
7. سر بريدة هر دو سخن گفته و آيات و احكام الهى را يادآوری كردند.‌
8. در انتقام از خون پاكشان هفتاد هزار نفر به قهر الهى كشته شدند. 14

رهرو مكتب علي علیه السلام‌
امام حسين علیه السلام عشق به شهادت در راه خدا را از پدر گرامي خویش آموخته بود؛ چراكه مولای متقیان علیه السلام بر این باور وحیانی تأکید می کرد که: «مَا ضَرَّ إِخْوَانَنَا الَّذِينَ سُفِكَتْ دِمَاؤُهُمْ وَ هُمْ بِصِفِّينَ أَلَّا يَكُونُوا الْيَوْمَ أَحْيَاءً يُسِيغُونَ الْغُصَصَ وَ يَشْرَبُونَ الرَّنْقَ قَدْ وَ اللَّهِ لَقُوا اللَّهَ فَوَفَّاهُمْ أُجُورَهُمْ وَ أَحَلَّهُمْ دَارَ الْأَمْنِ بَعْدَ خَوْفِهمِ؛15 آن گروه از برادران ما که در مصاف با دشمن ـ در جنگ صفین ـ خونشان ریخته و به شهادت رسیدند، هرگز زیان نکردند؛ بلکه آنان امروز نیستند (تا همانند من) خوراکشان غم و غصه و نوشیدنیشان خون دل باشد. به خدا سوگند! آنها به ملاقات خداوند رفتند و پاداش خود را به نحو شایسته ای دریافت نمودند و پس از گذراندن مرحلة خوف و دلهره در سرای امن الهی مسکن گزیدند.»‌
ِامام علي علیه السلام در سخن ديگري عشق و علاقه اش به شهادت را چنين ترسيم فرموده است: «وَ اللَّهِ لَابْنُ أَبِي طَالِبٍ آنَسُ بِالْمَوْتِ مِنَ الطِّفْلِ بِثَدْيِ أُمِّه؛16 سوگند به خدا! انس و علاقة فرزند ابى طالب به مرگ در راه خدا، از علاقة طفل به پستان مادر بيشتر است.»‌
بنابراین فرهنگ شهادت معامله ای عزتمندانه و سودمند است که انسانهای وارسته با خدای خود به عمل می آورند و با زدودن غبارهای تعلّق از تمام مظاهر دنیوی به مقامات عالیه دست می یابند. ‌
متفکر شهید "استاد مطهری" در تعریف شهادت می نویسد: شهادت به حکم اینکه عملی آگاهانه و اختیاری است و در راه هدفی مقدس است و از هرگونه انگیزة خودگرایانه منزه و مبرا است، تحسین انگیز و افتخارآمیز است و عملی قهرمانانه تلقّی می شود. در میان انواع مرگ و میرها تنها این نوع از مرگ است که از حیات و زندگی برتر و مقدس تر و عظیم تر و فخیم تر است... پس شهادت قداست خود را از اینجا کسب می کند که فدا کردن آگاهانة تمام هستی خود است در راه هدف مقدس. 17
"صدر المتألهین" در مورد مقام جاوید شهیدان می گوید: ‌
آنانکه ره دوست گزیدند همه
در کوی شهادت آرمیدند همه
در معرکة دو کون فتح از عشق است
هر چند سپاه او شهیدند همه

امام حسين علیه السلام و شوق شهادت ‌
امام حسین علیه السلام سرور و سید شهیدان است. عشق به شهادت و جانفشانی در راه حق سراسر وجود آن حضرت را فرا گرفته بود و آن گرامی، شهادت را برترین نوع مرگ می دانست و می فرمود:‌
وَ إِنْ تَكُنِ الْأَبْدَانُ لِلْمَوْتِ أُنْشِئَتْ‌
فَقَتْلُ امْرِئٍ بِالسَّيْفِ فِي اللَّهِ أَفْضَل18
«اگر بدنها برای مرگ آفریده شده اند، پس کشته شدن با شمشیر در راه خداوند برترین نوع مرگ است.»‌
سالار شهیدان عشق به شهادت را از مکتب پرمایة رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و پدر گرامیش امیرمؤمنان علیه السلام آموخته بود. رسول خدا صلی الله علیه و آله می فرمود: «وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَوَدَدْتُ اَنِّی اَقْتُلُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ، ثُمَّ اَحْیَا، ثُمَّ اَقْتُلُ، ثُمَّ اَحْیَا، ثُمَّ اَقْتُلُ؛19 سوگند به آنکه جانم در دست اوست، دوست دارم در راه خدا کشته شوم، سپس زنده شده، آنگاه دوباره کشته شوم، باز زنده شده و کشته شوم.»‌
امام علی علیه السلام نیز بارها این عشق درونی خود را اظهار می کرد. آن حضرت هم برای خود و هم برای یاران نزدیک خود این افتخار را آرزو می نمود. برای ممتازترین یارش، جناب مالک اشتر، چنین مقامی را از خداوند خواست و فرمود: «أَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يَخْتِمَ لِي وَ لَكَ بِالسَّعَادَةِ وَ الشَّهَادَةِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاغِبُونَ؛20 من از خدای متعال درخواست می کنم که پایان عمر من و تو را به رستگاری و شهادت ختم کند و البته که ما به ملاقات او مشتاق هستیم.»‌
و هنگامی که آرزوی دیرینه اش در محراب مسجد کوفه در آستانة تحقق قرار گرفت، با کمال رضایت فرمود: «فُزتُ وَ رَبِّ الکَعبَةِ؛21 سوگند به خدای کعبه، رستگار شدم.»‌

شهادت، نه هلاكت‌
البته شوق شهادت در وجود امام حسین علیه السلام به این معنا نبود که خود را تسلیم مرگ کند و هیچ گونه اقدام و دفاعی از خود نشان ندهد؛ بلکه آن پیشوای حقیقت طلبان در برابر ظلم و ستم غارتگران بیت المال و متعرضین به مسلمانان شدیداً مقابله و دفاع می کرد؛ امّا در نیمة رجب سال 60 ق هنگامی که در معرض بیعت با یزید قرار گرفت، احساس نمود که دین خدا جز با شهادت آن حضرت احیا نخواهد شد، پس کنار قبر پیامبر صلی الله علیه و آله آمد و عرضه داشت: «ای رسول خدا! پدر و مادرم به فدایت! با اکراه و اجبار از جوار تو بیرون می روم. میان من و تو جدایی انداختند؛ زیرا با یزید بن معاویه که شرابخوار و فردی فاسق و فاجر است، بیعت نکردم. اکنون با تمام ناخوشایندی از نزد تو خارج می شوم.»‌
اینجا امام را خوابی سبک فرا گرفت و در عالم رؤیا جدّش رسول خدا صلی الله علیه و آله را زیارت کرد. پیامبر صلی الله علیه و آله او را در آغوش گرفت و صورتش را بوسید و در ضمن سخنانی فرمود: «یَا حَبِیبِی! یَا حُسَیْن! اِنَّ اَبَاکَ وَ اُمِّکَ وَ اَخَاکَ قَدْ قَدَّمُوا عَلَیَّ وَ هُمْ اِلَیْکَ مُشْتَاقُونَ وَ اِنَّ لَکَ فِی الْجَنَانِ لَدَرَجَةً عَالِیَةً، لَنْ تَنَالُهَا اِلاَّ بِالشَّهَادَةِ؛22 ای محبوب من، ای حسین! پدر و مادر و برادرت در کنار من مشتاق دیدار تو هستند. برای تو در بهشت درجات عالی است که به آن نخواهی رسید، مگر با شهادت.»‌
بعد از این بشارت، شوق شهادت در راه اعتلای کلمة الله در وجودش مضاعف گردید. هنگامی که امام با یاران خویش به سوی کربلا رهسپار بود، در راه "فرزدق" شاعر معروف، آن حضرت را ملاقات کرده و بعد از سلام عرض کرد: ای پسر رسول خدا! چگونه به کوفیان دل می بندی و اعتماد می کنی، در حالی که پسرعمویت "مسلم بن عقیل" و دوستانش را کشتند؟! ‌
چشمان حضرت پر از اشک شد و فرمود: «رَحِمَ اللَّهُ مُسْلِماً فَلَقَدْ صَارَ إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رَيْحَانِهِ وَ تَحِيَّتِهِ وَ رِضْوَانِهِ أَمَا إِنَّهُ قَدْ قَضَى مَا عَلَيْهِ وَ بَقِيَ مَا عَلَيْنَا؛23 خدا مسلم را رحمت کند! او به سوی آرامش الهی و بارگاه عطرآگین بهشت و خشنودی خداوند هجرت کرد. او تکلیف خود را انجام داد و هنوز تکلیف ما باقی است.»‌

فقط رضاي خدا‌
امام حسین علیه السلام در یکی از سخنرانیهای عمومی خود برای حجاج، بعد از تبیین فلسفة قیام خویش و تحلیل اوضاع سیاسی روز، از شهادت خود به دست ستمگران حکومت اموی خبر داده و از مسلمانان آزاده و متعهّد خواست که در این حماسة جاویدان حضرتش را همراهی کرده و آمادة شهادت در راه خدا باشند. امام در فرازی از سخنان روشنگرانة خویش فرمود: ‌
«ای مردم! مرگ بر انسانها چونان گردنبندی که لازمة گردن دختران جوان است، حتمی است، و من به دیدار نیاکانم آنچنان اشتیاق دارم که یعقوب علیه السلام به دیدار یوسف علیه السلام داشت و برای من قتلگاهی معیّن گردیده است که در آنجا به شهادت خواهم رسید.‌
گویا با چشم خود می بینم که درندگان بیابانها (لشکریان یزید) در سرزمینی در میان "نواویس" و "کربلا" اعضای مرا قطعه قطعه و شکم گرسنة خود را سیر می کنند، از پیش آمدی که با قلم تقدیر نوشته شده، گریزی نیست.»‌
آنگاه حضرت در ادامه فرمود: «رِضَى اللَّهِ رِضَانَا أَهْلَ الْبَيْتِ نَصْبِرُ عَلَى بَلَائِهِ وَ يُوَفِّينَا أُجُورَ الصَّابِرِينَ لَنْ تَشُذَّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ لَحْمَتُهُ وَ هِيَ مَجْمُوعَةٌ لَهُ فِي حَظِيرَةِ الْقُدْسِ تَقَرُّ بِهِمْ عَيْنُهُ وَ يُنْجِزُ بِهِمْ وَعْدَهُ مَنْ كَانَ بَاذِلًا فِينَا مُهْجَتَهُ وَ مُوَطِّناً عَلَى لِقَاءِ اللَّهِ نَفْسَهُ فَلْيَرْحَلْ فَإِنِّي رَاحِلٌ مُصْبِحاً إِنْ شَاءَ اللَّه ؛24 رضایت خداوند رضایت ما اهل بیت است. بر بلاهای او صبر می کنیم و پاداش صابران را خواهیم داشت. پاره های تن پیامبر صلی الله علیه و آله از او جدا نخواهند شد و آنان در بهشت کنار پیامبر صلی الله علیه و آله گرد هم خواهند آمد. چشمان پیامبر صلی الله علیه و آله با دیدن آنان روشن خواهد شد و توسط اهل بیتش وعدة او (گسترش آیین توحیدی اسلام) تحقّق خواهد یافت. هر کسی آمادگی جان نثاری در راه ما و تقدیم جان خویش را در راه خدا دارد، پس به همراه ما سفر کند که انشاء اللّه من فردا صبح حرکت خواهم کرد.»‌
این نوشته را با سخنی حکیمانه از استاد شهید مطهری به پایان می بریم: ‌
«امام حسین علیه السلام به واسطة شخصیت عالیقدرش، به واسطة شهادت قهرمانانه اش، مالک قلبها و احساسات صدها میلیون انسان است. اگر کسانی که بر این مخزن عظیم و گرانقدر احساسی و روحی گمارده شده اند ـ یعنی رهبران مذهبی ـ بتوانند از این مخزن عظیم در جهت هم شکل کردن و هم رنگ کردن و هم احساس کردن روحها با روح عظیم حسینی بهره برداری صحیح کنند، جهان اصلاح خواهد شد. راز بقای امام حسین علیه السلام این است که نهضتش از طرفی منطقی است، بُعد عقلی دارد و از ناحیة منطق حمایت می شود و از طرف دیگر، در عمق احساسات و عواطف راه یافته است.» 25



پی نوشت:
1) فؤاد كرماني.
2) اصول کافی، محمد بن يعقوب كليني، نشر اسلاميه، تهران، ج 2، ص 348.
3) نهج البلاغه، سيد رضي، نشر هجرت، قم، 1414ق، چاپ اول، خطبه 27.
4) آل عمران/ 169.
5) معاني الأخبار، شيخ صدوق محمد بن بابويه قمى، نشر جامعه مدرسين، قم، 1403 ق، چاپ اول، ص 289.
6) بحار الأنوار، علامه مجلسی، انتشارات اسلامیه، تهران، ج 44، ص 367.
7) آل عمران/ 169.
8) همان/ 170.
9) توبه/52.
10) اسرارالشهادة، فاضل دربندي، نشر اعلمي، تهران، ص 396.
11)كشف الغمة فی معرفۀ الائمه، على بن ابى الفتح اربلى، مكتبه بنى هاشمى، تبريز، 1381ق، ج 2، ص 29؛ و اللهوف على قتلى الطفوف، سيد بن طاووس ، نشر مؤمنين، قم، 1379ش، ص 60.
12) الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد، شيخ مفيد، کنگره شیخ مفید، قم، 1413 ق، چاپ اول، ج2، ص 81؛ و بحار الانوار، محمد باقر مجلسى، مؤسسه الوفاء، بيروت، 1403 ق. ج44، ص 193.
13) الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد، شیخ مفيد، ج 2، ص 132.
14) منتهی الآمال، شيخ عباس قمى، نشر اسلاميه، تهران، 1379 ق، ج 1، ص 426.
15) نهج البلاغه، خطبه 182.
16) همان، خطبه 5.
17) قیام و انقلاب مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از دیدگاه فلسفۀ تاریخ، مرتضي مطهري، نشر صدرا، تهران، ص84.
18) بحار الأنوار، علامه مجلسی، ج 44، ص374.
19) کنزالعمال، متقى هندى، مؤسسه الرسالۀ، بيروت، 1401 ق، ج 4، ص 295.
20) مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، محدث نوري، نشر آل البيت، قم، 1408 قم، چاپ اول، ج 13، ص 171.
21) مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، علامه مجلسي، نشر اسلاميه، تهران، 1404 ق، چاپ دوم، ج 8، ص 279.
22) تحف العقول عن آل الرسول، حسن بن شعبه حرانى، نشر جامعه مدرسين، قم، 1404 ق، ص149.
23) اللّهوف، علی قتلی الطفوف، سید بن طاوس، نشر جهان، تهران، 1348ش، چاپ اول، ص 74.
24) نزهۀ الناظر و تنبیه الخاطر، حلوانی، ناشر مدرسۀ الامام مهدی (عج)، قم، 1408 ق، چاپ اول، ص86.
25) قیام و انقلاب مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، مرتضی مطهری، ص 122.
منبع: ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره 147.




تاریخ ارسال مطلب : پنج شنبه ١٠ آذر ١٣٩٠ / شماره خبر : ١١٧٢٤٢ / تعداد بازدید : 3888/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج